Những Đêm Trắng - Fyodor Dostoyevsky Reviews

Trong lúc đọc quyển sách này, mình tình cờ thấy có người trên mạng gọi đây là một cuốn tiểu thuyết tình yêu và hype nó lên như thể cuốn sách có điều gì đó rất sâu sắc muốn nói về tình yêu. Nhưng thành thật mà nói, mình không phải fan của cuốn này.

Nhân vật chính khá chán, đặc biệt là mấy đoạn độc thoại nội tâm ngớ ngẩn của anh ta. Anh ta nghe chẳng khác gì một cậu bé 14 tuổi vừa xem vài video triết học trên YouTube xong. Cô gái tội nghiệp cũng ngốc chẳng kém, nhưng ít nhất phần kể chuyện của cô thú vị hơn, cả về cách viết lẫn những gì cô ấy nói. Mình nghĩ những đoạn mình ít thích nhất trong cuốn này là mỗi khi ông anh này lên tiếng (mà cả cuốn sách đều được kể từ góc nhìn của anh ta).

Tuy vậy, vẫn có một số thứ mình thích. Ví dụ như việc cô gái lớn lên bên một người bà bị mù, một cô hầu gái bị điếc và một người thuê trọ bị câm. Mình nghĩ chi tiết này có thể được cố tình đưa vào để thể hiện rằng cô ấy khá thiếu trải nghiệm về “thế giới thực”.

Mình cũng thích ý tưởng cốt lõi của câu chuyện: hai con người ngốc nghếch - một anh chàng không có bạn bè, cũng chẳng có đam mê hay tham vọng thực sự nào, và một cô gái gần như không có bất kỳ trải nghiệm thực tế nào - gặp nhau rồi “phải lòng” nhau, trong khi thực ra cả hai chỉ đang cô đơn và tuyệt vọng mà thôi.

Mình cũng thực sự thích cái kết, dù cá nhân mình không ủng hộ cuộc hôn nhân của Nastenka cho lắm. Mình thích việc nhân vật chính không có tên. Mình cũng chẳng biết tại sao, nhưng đơn giản là mình thích thế. Dù sao thì mình vẫn sẽ giới thiệu cuốn này cho người khác, vì nó khá ngắn, đọc nhanh, mà văn phong thì thực sự rất hay.

Sách gồm Những đêm trắng và Cô gái nhu mì. Những đêm trắng Cuốn hút ngay từ những dòng đầu tiên. Luôn là sự cô đơn lạnh lẽo và nỗi buồn day dứt u hoài bao bọc lấy chàng trai. Bi kịch là khi người ta càng cô đơn thì cái sự hi vọng giã từ được nó như một loài ký sinh bám chặt lấy xương tủy. Cháy bùng lên và lụi tàn trong bàng hoàng và thảng thốt trong cái nền u buồn sẵn có. Nỗi đau và thất vọng thắng thế trong trái tim vốn mong manh của cô gái nhu mì. Yêu, Muốn sở hữu, muốn thể hiện tình cảm với người mình yêu thương có gì là sai trái? Anh ta có quá khứ tủi nhục đến ám ảnh, rồi làm một nghề bị người anh yêu khinh thường. Nhưng anh phải làm để mua được cuộc sống anh khao khát sau này, để được hạnh phúc bên cô ấy. Anh yêu cô, anh muốn chinh phục cô, anh muốn cô biết anh luôn quan tâm và thương yêu cô. Có gì sai? Để rồi anh nhận được là cái sự trên bàn kia. ... Buồn là màu xanh ảm đạm. Tôi ưu ái màu xanh. Tôi muốn đắm chìm trong những miền u hoài mênh mông, sóng sánh bồng bềnh đưa tôi vào giấc mơ xanh ngát.

Những Đêm Trắng bao gồm hai câu chuyện ngắn đẹp và cũng rất, nó thật sự giống như bìa của cuốn sách này vậy. Muôn đời này người ta vẫn tự hỏi nhau rằng tình yêu là gì để lệ hoen bờ mi, yêu là đem máu nuôi con tim, yêu là chẳng quan tâm gì đến mọi người xung quanh cả. Tình yêu thật là khác thường, dù cho có dùng cả thanh xuân để tìm kiếm, rồi tiếp tục giành luôn quãng đời còn lại để vun vén, nhưng chỉ cần một vài phút lơ là thôi, thì tình yêu đó cũng ngay lập tức có thể tan biến như bọt biển. Giọng văn của tác giả đầy thơ mộng, nhưng không hề dài dòng và lại vô cùng thực tế, mình đọc không hề cảm thấy mệt mỏi mà nó lại còn lôi cuốn và thôi thúc mình đọc tiếp đi. Mình vô cùng cảm ơn phần lời bạt của dịch giả, vì nó giúp hiểu rõ hơn về tác phẩm cũng như Fyodor Dostoyevsky.

Bằng lời văn mơ màng, với những gam màu đậm chất hội họa hòa vào câu từ, tác giả đã tạo nên một không gian truyện đẹp như một bức tranh và phảng phất nét thơ mộng buồn bã. Hình ảnh một nước Nga đẹp đẽ tráng lệ trong đêm trắng, hay những nhân vật lạ lùng - những con người mơ mộng và đơn độc, ôm ấp những suy nghĩ ích kỉ và hành động có phần cực đoan - đều để lại dấu ấn khó phai mờ trong lòng người đọc. Đó cũng chính là những cảm xúc và nỗi niềm của tác giả trong hai giai đoạn khác biệt của cuộc đời ông, được gửi vào cuốn sách. Tớ thích cách tác giả miêu tả những diễn biến tâm lý của các nhân vật qua những cuộc trò chuyện hay những dằn vặt, suy nghĩ nội tâm: phức tạp nhưng cũng thật tinh tế. Trong cuốn này, những tình yêu mà tác giả chọn viết về thật đẹp và lạ lùng: bao dung và độc đoán, xa cách và thiết tha. Hai mối tình, trong hai truyện ngắn ‘Những đêm trắng’ và ‘Cô gái nhu mì’, với tớ thì vừa giống lại vừa khác nhau. Đó là sự tương đồng khi tác giả cùng viết về tình yêu giữa hai cặp đôi, nhưng lại tương phản về chính cách họ thể hiện tình yêu của mình với đối phương. Tình yêu của nhân vật trong ‘Những đêm trắng’ đẹp đẽ, mơ mộng và bao dung, tới nỗi anh ấy chấp nhận nhìn người anh yêu cưới người đàn ông khác, chỉ cần cô ấy hạnh phúc thôi; còn trong ‘Cô gái nhu mì’, tình yêu ấy như lạnh lùng và cứng rắn hơn, bảo thủ và ích kỉ hơn bởi những tổn thương trước kia; dù cả hai người đàn ông đều cô độc và tận sâu đáy lòng, họ vẫn khao khát tình yêu.

Tôi hôn đôi chân nàng, say mê ngất ngây và chứa chan hạnh phúc. Phải, hạnh phúc vô cùng và bất tận, và mặc dù tôi vẫn hiểu toàn bộ sự tuyệt vọng không lối thoát của tôi! Tôi khóc, tôi nói gì đó, nhưng không thể nói được. Ở nàng sự sợ hãi và ngạc nhiên bỗng nhường chỗ cho một ý nghĩa lo ngại gì không rõ, một câu hỏi dị thường và nàng nhìn tôi một cách kỳ lạ, thậm chí man dại, nàng muốn mau chóng hiểu được điều gì và mỉm cười.' Qua hai truyện vừa, Dostoyevsky cho chúng ta thấy được muôn vạn trạng thái xúc cảm của kẻ đang yêu. Đó là chút rung động quyến luyến ban đầu, là mong muốn chiếm hữu, là sự ghen tuông, là chút lãng mạn, là nỗi tuyệt vọng..tất cả đều hòa quyện và tạo nên Những Đêm Trắng – một bức tranh trần trụi và đầy sống động (lẫn chút bệnh hoạn).

Mỗi chúng ta sống trong đời ai cũng khao khát yêu và được yêu. Đó là một nhu cầu tinh thần mãnh liệt, luôn ở sâu bên trong tiềm thức con người. Còn một tấm lòng cao thượng, vị tha lại là những phẩm chất đáng ngưỡng mộ ở một người. Và một khi tình yêu gặp lòng vị tha, một trái tim trắc ẩn, đó là khi thế giới không còn gì có thể đẹp đẽ hơn. Vậy thì, liệu tình yêu và lòng vị tha có thể gặp nhau hay chăng? "Đêm trắng" của Dostoyevsky sẽ là câu trả lời trọn vẹn dành cho câu hỏi ấy.

Dostoyevsky viết thiên tiểu thuyết "Đêm trắng" - White night khi mới ngoài hai mươi tuổi. So với các tác phẩm "nặng ký" và khó đọc khác của ông như "Tội ác và trừng phạt", "Anh em nhà Karamazov", "Demons" thì "Đêm trắng" được đánh giá là lãng mạn, giàu chất thơ và dễ đọc hơn nhiều. Nhưng cũng không vì vậy mà "Đêm trắng" mất đi tính kết nối, tính miên man, khi mà một suy nghĩ của nhân vật cứ như thể được viết theo một dòng chảy, mạch chảy suy nghĩ này nối tiếp suy nghĩ kia khiến cho nội tâm nhân vật được khám phá một cách rõ ràng và chi tiết. Cũng vì lẽ đó, tuy câu chuyện không có nhiều cao trào về mặt tình tiết hay hành động nhưng lại hằn sâu trong tâm trí độc giả những diễn biến nội tâm của các nhân vật.

Đêm trắng mở đầu là một cuộc sống đơn điệu tẻ nhạt của người đàn ông - xưng tôi. Trong những buổi tối tản bộ của mình như bao ngày, anh bắt gặp một thiếu nữ đứng bên thành cầu và có vẻ như cô đang khóc. Cô đợi người tình, trong vô vọng. Anh và cô gái - Naxtenca đã có một buổi tối trò chuyện cùng nhau, họ giao hẹn ngày mai và ngày sau nữa. Những buổi tối ấy, họ trò chuyện, trải lòng, kể câu chuyện của mình. Người đàn ông sống một cuộc sống tẻ nhạt, như một vòng tuần hoàn, ngày này qua ngày khác, cho đến khi gặp và trò chuyện với nàng Naxtenca. Còn nàng, có mối giao hẹn với người yêu một năm về trước, và nàng vẫn đang đợi hắn. Hai con người cô đơn - theo hai cách khác nhau, lại tìm được nhau, là nguồn động lực cho người kia.

Độc giả cùng nhân vật tôi, qua mỗi đêm trắng lại khám phá thêm được một điều gì rõ ràng cụ thể trong câu chuyện, lại khám phá ra một khía cạnh mà ở trang trước chưa có, chưa xuất hiện. Dường như những điều ấy cho phép chúng ta hiểu hơn về nhân vật, về câu chuyện của họ cũng như về tài năng miêu tả của Dostoyevsky.

Đêm trắng - ánh sáng của hy vọng. Giữa vòng lặp tẻ nhạt ngày qua ngày, một cách sầu khổ và phiền muộn, sự hồn nhiên trong sáng và nét đẹp của Naxtenca trở thành nụ hoa tươi thắm duy nhất mà người đàn ông thấy được. Dường như anh luôn chờ, luôn tìm kiếm nụ hoa ấy trong cuộc sống của mình, và anh đã gặp nàng, một cách tình cờ nhưng đúng lúc. Và Naxtenca, vốn đang tuyệt vọng vì mối tình của mình, đã gặp được một người nàng có thể xem là bạn, mà giãi bày sẻ chia. Khi nhờ nhân vật "tôi" gửi giúp bức thư đến người tình, Naxtenca biết "tôi" là tia hy vọng có thể gửi đi những tâm tư thầm kín chất chứa trong lòng.

Hai người họ ở bên nhau như thế, dù không lâu nhưng sâu đậm, là ánh sáng hy vọng cho lẫn nhau. "Chỉ bằng hai phút cô đã làm cho tôi hạnh phúc suốt đời"

Đêm trắng - bản tình ca không hoàn thiện. Người đàn ông, vốn chỉ sống một cách tạm bợ, một cách chờ hết ngày thì vào khoảnh khắc anh quyết định dừng lại hỏi thăm cô gái, lắng nghe câu chuyện của cô, một niềm tiếc thương đã dâng trong lòng rồi phát triển thành tình cảm. Tình cảm ấy ngày một tăng lên chứ không hề giảm xuống khi anh biết rõ hơn về nàng. Nhưng "tôi" chỉ đặt tình cảm của mình trong lòng và ở bên nàng như một người bạn, một người cố vấn. Cho đến lúc chia tay vào đêm thứ hai, anh nói: "Ít nhất, tôi đã được sống hai buổi tối trong đời mình". Anh không biết ngày mai thế nào, anh không biết họ còn có thể gặp lại hay chăng, anh không biết, tất cả những gì anh hiểu là anh đã thật sự sống dù chỉ hai buổi tối trong đời mình, với những hạnh phúc giản dị nhưng chân thật nhất.

Đến cuối cùng tình yêu ấy sẽ đi về đâu, khi chỉ xuất phát từ một trái tim, còn trái tim còn lại đang hướng về nơi khác. Chúng ta đều không biết. Chỉ biết rằng: dù cho tận thế, "tôi" vẫn sẽ yêu em, dù em đi theo người ấy, "tôi" vẫn sẽ yêu em, dù tôi, hay em không còn ở lại bên nhau, thậm chí không còn trên cõi đời này nữa, thì tình yêu ấy vẫn vẹn nguyên như thuở ban đầu.

Dostoyevsky vẽ nên một bức tranh nội tâm phong phú với nhiều gam màu: hồi hộp để chờ đợi, hạnh phúc khi trò chuyện nhưng cũng không kém phần đau đớn lúc giã từ. Ấy vậy mà, dù trong vòng tròn cảm xúc nào, tình yêu của người đàn ông vẫn là một ánh sáng lấp lánh nhẹ nhàng, phản chiếu lên hết thảy những điều khác. Một tình cảm trong sáng như một nốt nhạc đầu tiên, mang nghĩa khởi thủy, mang nghĩa bắt đầu; một tình yêu không đòi hỏi sự đáp lại; một tình yêu bao dung hết thảy những điều tốt điều xấu của người còn lại, đã sinh ra từ những đêm như thế, đang nảy nở và sẽ còn đó như một kỷ niệm một ký ức trong những tháng ngày tươi đẹp của hai nhân vật.

"...anh đâu có mang lòng oán hận, Naxtenca ơi! Anh chẳng bao giờ xua mây đen làm vẩn đục hạnh phúc trong sáng êm đềm của em, anh chẳng bao giờ trách móc cay đắng để gieo nỗi buồn vào trái tim em, làm nó đau bằng nỗi đau day dứt giấu kín và bắt nó đập buồn bã trong những phút giây hoan lạc, anh chẳng bao giờ làm tan nát dù chỉ là một bông hoa dịu dàng mà em cài lên tóc... Ồ, chẳng bao giờ, chẳng bao giờ!"

Nói về nàng Naxtenca, nàng giữ một trái tim nhạy cảm nhưng thủy chung với người yêu. Nàng bảo "tôi": "...ông đừng phải lòng mà yêu em... Điều đó là không thể được, em cam đoan với ông. Em sẵn sàng kết bạn với ông, đây, tay em đây... Nhưng yêu thì không được, em xin ông!". Dù nàng vẫn chờ đợi, dù nàng chờ hoài vẫn chưa có tin tức gì, về người hẹn ước với nàng năm ấy, nàng vẫn giữ trái tim nguyên vẹn thủy chung, giữ tình yêu trong mình để lấy đó làm động lực tiếp tục chờ đợi đến khi người ấy trở về. Tình yêu của nàng cũng là mảnh tình đậm sâu của một tâm hồn trong sáng. 

Tình yêu trong "Đêm trắng" là sự chờ đợi, cũng sẽ là sự bao dung. Là sự tình cờ cũng là sự sắp đặt. Là ngọn lửa âm ỉ nhưng cũng sẽ là ngọn lửa mạnh mẽ. Một sự yêu không lẫn vào đâu được!

Khi những đêm trắng chỉ là một đêm duy nhất. Trong câu chuyện, hai nhân vật có tất thảy cả bốn đêm trò chuyện giúp đỡ nhau nhưng dường như nhà văn đã xâu chuỗi cả bốn buổi tối lại thành một đêm duy nhất, một đêm mà cả người đọc cả nhân vật đều không ngủ...cho đến khi trời sáng, phải chăng nhà văn muốn lãng mạn hóa những đêm dài ấy, phải chăng đối với nhân vật chính, thức giữa đêm trắng mới là những giây phút anh thực sự cảm nhận thế giới, cảm nhận con người? Và rồi, đêm ấy mang theo biết bao suy tư, hồi hộp đợi chờ.

Đến cuối cùng khi tất cả đã qua đi, những đêm trắng ấy sẽ là một ký ức đẹp đẽ, một kỷ niệm khó phai đáng trân trọng mỗi khi nhớ về đối với “tôi”: “Cả một phút hoan lạc! Chẳng lẽ chừng ấy còn là ít dù cho suốt một đời người?"

Với tuyến thời gian tuyến tính, không đan cài hay chêm xen quá khứ hay tương lai vào hiện tại, câu chuyện đi theo tình tự thời gian thông thường giúp người đọc dễ theo dõi. Còn văn phong của văn hào Dostoyevsky là lối viết cổ điển, chi tiết, mỗi một câu văn lại như một lời thoại để người đọc và nhân vật như cùng trò chuyện với nhau. Sẽ là phù hợp hơn với những người đã có kinh nghiệm đọc, mặc dù mỏng thôi nhưng nếu lần đầu đến với sách bạn sẽ bị choáng ngợp bởi lối viết đan cài của Dostoyevsky, khi mà những suy nghĩ của nhân vật đan vào nhau, từ mảnh này đến mảnh khác, thành một chỉnh thể duy nhất nói lên một điều cốt lõi sau cùng.

"Đêm trắng" đơn giản dung dị nhưng hàm ẩn triết lý sâu sắc, là ca khúc về tình yêu, khao khát được yêu giữa thế giới rộng lớn cô độc. Là tâm lý của những người đang yêu - thơ mộng bay bổng nhưng cũng thực tế vô cùng. Độc giả chúng ta sẽ khiến cho vẻ đẹp của tác phẩm thêm một lần nữa hoàn thiện hơn, trở thành một áng văn bất hủ trong kho tàng văn chương rộng lớn. Để rồi, mãi về sau, khi nhìn lại "Đêm trắng" sẽ là một kỷ niệm lấp lánh như ánh nắng đầu hạ chiếu lên tâm hồn mỗi người.

Tớ là IS, cảm ơn vì đã đọc rv của tớ!

Fyodor Mikhailovich Dostoevsky sinh ngày 11 tháng 11 năm 1821 là một trong những nhà văn vĩ đại nhất của nước Nga. Là con thứ hai trong một gia đình có bảy người con, Dostoevsky lớn lên trong một môi trường đặc biệt. Cha ông, Mikhail Dostoyevsky, một quý tộc sa sút, làm việc tại bệnh viện Maryinski - nơi điều trị cho những người nghèo khổ nhất thành phố. Chính tại đây, Dostoevsky đã tiếp xúc sớm với nỗi đau khổ của con người, một trải nghiệm đã để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn ông và trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho các tác phẩm sau này. Mặc dù gia đình có nhiều khó khăn, nhưng tuổi thơ của Dostoevsky cũng gắn liền với những kỷ niệm ấm áp bên mẹ. Tuy nhiên, bi kịch ập đến khi ông mới 16 tuổi khi người mẹ qua đời vì bệnh lao. Hai năm sau, cha ông cũng ra đi, để lại trong lòng Dostoevsky những vết thương lòng sâu sắc. Từ năm chín tuổi, Fyodor Dostoevsky đã phải vật lộn với căn bệnh động kinh, một căn bệnh thỉnh thoảng tái phát suốt cuộc đời. Căn bệnh này không chỉ gây ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn và cả những tác phẩm văn học của ông. Trái ngược với sự nghiệp kỹ sư quân sự mà cha mong muốn, Dostoevsky lại tỏ ra có năng khiếu và niềm đam mê đặc biệt với văn chương. Thời trẻ, ông bị cuốn hút bởi tư tưởng của Friedrich Schiller, nhưng sau này, quan điểm của ông đã có những thay đổi đáng kể, thậm chí đôi khi ông còn mỉa mai nhà thơ người Đức này. Bước chân vào con đường văn chương từ năm 1844, Fyodor Dostoevsky nhanh chóng khẳng định tài năng của mình với tiểu thuyết "Những kẻ bần hàn" ra mắt năm 1845 và nhận được sự tán thưởng của giới phê bình. Tuy nhiên, một số tác phẩm sau đó của ông lại không đạt được thành công tương tự. Song song với sự nghiệp văn học, Dostoevsky còn là một người có tư tưởng tiến bộ. Năm 1847, ông gia nhập nhóm Petrashevsky, nơi các thành viên thường xuyên thảo luận về triết học phương Tây và bày tỏ sự bất mãn với chế độ Nga hoàng. Chính vì tham gia vào nhóm này, năm 1849, Dostoevsky bị bắt giữ và đối mặt với án tử hình. May mắn thay, ông đã được ân xá vào phút chót và phải chịu án lao động khổ sai bốn năm tại Siberia. Những năm tháng trong quân ngũ ở Trung đoàn Siberia đã để lại dấu ấn sâu đậm trong cuộc đời và sự nghiệp của Fyodor Dostoevsky. Chính trong giai đoạn này, ông không chỉ trải nghiệm cuộc sống khắc nghiệt của người lính mà còn gặp gỡ và kết hôn với Maria Isayeva, người phụ nữ đầu tiên của đời mình. Quãng thời gian đầy biến động ấy đã là chất xúc tác mạnh mẽ, làm thay đổi hoàn toàn tư tưởng và quan điểm của nhà văn. ừ một người từng say mê các trào lưu triết học Phương Tây, Dostoevsky dần quay lưng lại với những lý tưởng đó để tìm về những giá trị truyền thống của người nông dân Nga. Những trải nghiệm đau khổ trong tù đày và cuộc sống quân đội đã khiến ông thấu hiểu sâu sắc nỗi đau của những con người nhỏ bé trong xã hội. Chính vì vậy, các tác phẩm sau này của ông đều mang đậm màu sắc hiện thực, khắc họa chân thực cuộc sống cơ cực, bị áp bức của người dân Nga. Đồng hành cùng sự thay đổi trong tư tưởng là sự gia tăng niềm tin vào đạo Cơ Đốc. Tôn giáo trở thành chỗ dựa tinh thần vững chắc, giúp Dostoevsky vượt qua những khó khăn trong cuộc sống và tìm thấy ý nghĩa của sự tồn tại. Niềm tin này cũng ảnh hưởng sâu sắc đến quan điểm của ông về xã hội và con người, khiến ông trở nên hoài nghi hơn với các cuộc cách mạng và cải cách xã hội. Sau khi quay về Saint Petersburg, Dostoevsky đã dấn thân vào con đường sáng tác chuyên nghiệp. Tuy nhiên, những năm đầu sự nghiệp đầy khó khăn với những thất bại liên tiếp trong việc xuất bản và quản lý tạp chí. Áp lực kinh tế và sự nghiện cờ bạc đã khiến cuộc sống của ông rơi vào hỗn loạn. Một bước ngoặt đến khi ông gặp và kết hôn với Anna Grigorievna Snitkina. Cuộc hôn nhân này đã mang đến cho Dostoevsky sự ổn định và động lực mới. Cặp đôi đã cùng nhau du lịch châu Âu và trở về Nga với những trải nghiệm phong phú. Trong giai đoạn này, Dostoevsky đã có những bước tiến đáng kể trong sự nghiệp sáng tác, đặc biệt là với tác phẩm "Anh em nhà Karamazov" - một kiệt tác được công nhận rộng rãi. Những năm cuối đời, căn bệnh lao phổi quái ác ngày càng trở nặng, biến chứng thành ung thư phổi, dần cướp đi sức khỏe của ông. Cuối cùng, vào ngày 9 tháng Hai năm 1881, tại Saint Petersburg, trái tim tài hoa ấy đã ngừng đập, để lại một di sản văn học đồ sộ và vô cùng quý giá. Bên cạnh sự nghiệp sáng tác, Dostoevsky còn có một cuộc đời tình cảm phức tạp. Ông trải qua ba mối tình sâu đậm. Cuộc hôn nhân đầu tiên với Maria, vốn là một mối tình vụng trộm, nhanh chóng tan vỡ. Sau đó là mối tình lãng mạn nhưng đầy trắc trở với Apollonia Suslova. Tuy nhiên, người phụ nữ đã đồng hành cùng ông đến những giây phút cuối đời chính là Anna Grigorievna Snitkina, một cô thư ký trẻ trung và tài năng. Chính Anna đã trở thành nguồn cảm hứng bất tận, nuôi dưỡng tâm hồn ông và là nàng thơ của nhiều tác phẩm nổi tiếng.

Ra đời vào tháng Mười năm 1848 trên tạp chí Otechestvennye zapiski, "Đêm Trắng" là một trong những tác phẩm đầu tay đã đưa tên tuổi của Fyodor Dostoevsky đến gần hơn với công chúng. Cho đến nay, tiểu thuyết vẫn được xem là một trong những viên ngọc quý của văn học Nga, tỏa sáng rực rỡ qua bao thế hệ. Lấy bối cảnh là thành phố Saint Petersburg, một nơi chứa đựng biết bao kỷ niệm sâu sắc của nhà văn, "Đêm Trắng" như một bản tình ca mùa hạ, nhẹ nhàng và sâu lắng. Thành phố trắng lung linh trong những đêm không ngủ trở thành phông nền hoàn hảo cho một câu chuyện tình yêu đầy mơ mộng và trắc ẩn. Dưới bầu trời đêm huyền ảo, những con người cô đơn và lạc lõng tìm thấy nhau, cùng nhau chia sẻ những tâm sự thầm kín nhất. Dostoevsky đã khéo léo khắc họa những tâm hồn nhạy cảm, luôn khao khát yêu thương và được yêu. Qua hình ảnh của nhân vật, nhà văn đã chạm đến những góc khuất sâu thẳm trong tâm hồn mỗi người đọc. "Đêm Trắng" không chỉ là một câu chuyện tình yêu đơn thuần, mà còn là một bức tranh chân thực về cuộc sống, về những khát vọng và nỗi niềm riêng tư của con người.

Cuộc đời tôi trôi qua lặng lẽ trong một căn phòng thuê cũ kỹ tại thành phố Peterburg. Không tên, không gia đình, không một mối liên kết nào với xã hội, tôi như một bóng ma lạc lõng giữa dòng đời. Người bạn đồng hành duy nhất là bà Mat’rena, người giúp việc già nua, hiền lành. Thế giới bên ngoài, với tôi, là một bức tranh sống động và đầy màu sắc. Mỗi ngôi nhà, mỗi con đường, mỗi góc phố đều trở nên thân thuộc như những người bạn tri kỷ. Tôi đã từng góc ngách, từng ngọn đèn, từng tia nắng của thành phố này. Peterburg không chỉ là nơi tôi sinh sống, mà còn là nơi tôi trút bỏ mọi ưu phiền, là nơi tâm hồn tôi tìm thấy sự an yên. Có những góc phố vắng vẻ, những con hẻm nhỏ hẹp, ít ai biết đến, lại mang đến cho tôi cảm giác như lạc vào một thế giới khác. Ở đó, thời gian như ngừng trôi, và tôi có thể thả hồn mình vào những suy nghĩ miên man. Những nơi như vậy, với tôi, là những khoảnh khắc thiêng liêng, là những bí mật riêng giữa tôi và thành phố. Tâm hồn nhạy cảm của chàng như một tấm gương phản chiếu đầy màu sắc cuộc sống, kể cả những điều giản dị nhất. Trong căn gác tồi tàn, chàng tìm thấy một thế giới riêng, nơi những cung bậc cảm xúc trỗi dậy mãnh liệt, từ nỗi buồn cô đơn đến niềm hạnh phúc bất chợt. Rồi một đêm, bóng hình một cô gái lạ đã len lỏi vào trái tim chàng, đánh thức một tình yêu mãnh liệt. Tình yêu đến bất ngờ, như một cơn gió mùa hạ thổi bạt đi những ưu phiền. Có người cho rằng đó chỉ là sự say đắm nhất thời, một cái nhìn thoáng qua đã khiến chàng xiêu lòng. Nhưng đằng sau vẻ ngoài vụt sáng ấy là một trái tim chân thành, đang khao khát được yêu và được yêu thương. Tình cảm dành cho Naxtenca được chàng thể hiện bằng những lời lẽ chân thành, mộc mạc, không chút hoa mỹ. Mỗi khi nhắc đến nàng, chàng như một cậu thiếu niên vụng về, vừa e ấp, vừa háo hức. Dù thời gian bên nhau ngắn ngủi, nhưng họ đã tìm thấy ở nhau một sự đồng điệu kỳ lạ, một tình yêu sâu sắc và bền chặt. Chàng trở thành người bạn tâm giao, lắng nghe từng câu chuyện, từng nỗi niềm thầm kín của nàng. Những giọt nước mắt đau khổ của nàng, chàng nhẹ nhàng lau đi, những lời an ủi dịu dàng được cất lên từ trái tim chân thành. Dù biết rằng hành động của mình giống như việc tự tay xây cầu cho người khác bước vào trái tim nàng, chàng vẫn làm tất cả với một tấm lòng rộng lượng. Cuối cùng, chàng đã dũng cảm bày tỏ tình cảm sâu kín mà mình đã âm thầm nuôi dưỡng bấy lâu. Khoảnh khắc ấy, trái tim chàng như được giải thoát, nhưng hạnh phúc ấy quá mong manh, tan biến nhanh chóng khi người nàng yêu vẫn lựa chọn quay về với thế giới cô đơn của mình. Dẫu biết tình yêu không phải lúc nào cũng được đáp lại, nhưng những khoảnh khắc ấm áp bên nàng đã đủ để chàng cảm nhận được ý nghĩa của cuộc sống. Chàng hiểu rằng, tình yêu không chỉ là sự chiếm hữu mà còn là sự cho đi, là sự hy sinh. Và chính những trải nghiệm ấy đã giúp chàng trưởng thành hơn, mạnh mẽ hơn.

Naxtenca, cái tên nghe thật lạ tai, liệu có phải là danh xưng thật của cô gái ấy hay chỉ là một biệt danh mà người bà đặt cho? Suốt những năm tháng tuổi trẻ, cô sống trong một thế giới chỉ có mình và bà. Tình yêu thương của người bà dành cho cô sâu đậm đến mức trở thành sự chiếm hữu. Lo sợ mất đi người cháu gái duy nhất, bà đã tìm mọi cách để trói buộc cô lại, thậm chí là bằng những hành động kỳ quái như khâu áo hai người lại với nhau. Dù xuất phát từ tình yêu thương, nhưng hành động này đã giam cầm cô gái trẻ trong một chiếc lồng, tước đoạt đi quyền tự do khám phá thế giới. Cuộc đời Naxtenca bắt đầu thay đổi khi một chàng trai xuất hiện. Anh như một làn gió mới, thổi bùng lên trong cô những khát khao và ước mơ mà cô tưởng chừng đã quên lãng. Qua những cuốn sách, những buổi hẹn hò, cô dần nhận ra rằng tình yêu đích thực không phải là sự chiếm hữu mà là sự đồng hành. Cô đã từng mơ về một cuộc sống xa hoa, nhưng giờ đây, tất cả những gì cô mong muốn chỉ là một mái nhà nhỏ bên người mình yêu. Tuy nhiên, thực tế khắc nghiệt đã khiến cô phải đối mặt với những khó khăn. Chàng trai cô yêu quá nghèo để có thể mang đến cho cô một cuộc sống đủ đầy. Một năm trôi qua thật dài, lòng nàng lúc nào cũng ngập tràn hy vọng và nỗi lo âu. Dù từng giây từng phút đều mong ngóng tin tức của chàng, nàng khẳng định với lòng mình rằng tình yêu dành cho chàng là chân thành và sâu sắc. Thế nhưng, số phận trớ trêu thay, chàng trai ấy đã không giữ lời hứa. Dù đã quay trở lại quê hương, chàng lại chọn cách im lặng, như thể chưa từng có một lời hẹn ước nào. Đau khổ và tuyệt vọng bao trùm lấy nàng. Trong những giây phút yếu lòng nhất, nàng từng nghĩ đến việc tìm kiếm hạnh phúc mới bên người khác. Nhưng rồi, định mệnh lại một lần nữa đưa nàng đến một ngã rẽ bất ngờ. Chính lúc nàng tưởng chừng như đã buông bỏ tất cả, chàng xuất hiện. Hóa ra, chàng cũng luôn nhớ về nàng và cũng đã quay trở lại quê hương. Cuộc hội ngộ đầy bất ngờ ấy đã khiến trái tim nàng rung động trở lại. Dù lòng còn vương vấn chút nuối tiếc cho tình cảm đã dành cho “tôi”, nàng vẫn quyết định quay về bên người mình yêu. Tình yêu đích thực, sau bao sóng gió, cuối cùng cũng đã tìm thấy nhau.

Tiểu thuyết ngắn này có phụ đề là: Một câu chuyện tình cảm từ nhật ký của một kẻ mộng mơ. Tôi thích nhìn nhận nó như một bức chân dung của nghệ sĩ thời trẻ: một trong những tác phẩm đầu tay của ông hơi bị quá đà về kịch tính và thường bị lu mờ bởi những tác phẩm nặng ký sau này như "Tội ác và hình phạt", "Anh em nhà Karamazov" và "Tên ngốc". Sự say mê của tôi đối với "Đêm Trắng" đến từ nước Ý và qua tầm nhìn của Luchino Visconti, người đã chuyển thể câu chuyện lên màn bạc. Vì St. Petersburg đôi khi được gọi là Venice của phương Bắc (cùng với các thành phố khác như Oslo, Amsterdam hoặc Bruges), nên có lẽ rất phù hợp khi nhà làm phim người Ý chọn Venice làm bối cảnh cho chuyện tình lãng mạn.

Tôi chắc chắn đã xem bộ phim này ít nhất mười lần, trước khi đến với tài liệu gốc và lại một lần nữa bị cuốn hút bởi nó. Tôi nghĩ đây có lẽ là một trong những câu chuyện lãng mạn nhất được viết về việc lần đầu tiên rơi vào lưới tình và lần đầu tiên bị tan vỡ trái tim, chạm đến sự thấu hiểu sâu sắc đặc trưng của tác giả về một điều gì đó cơ bản trong nỗ lực thoát khỏi vỏ bọc và kết nối với một người khác. Tra cứu trên Wikipedia, tôi mới biết Visconti không phải là người duy nhất được truyền cảm hứng từ câu chuyện này, ra đời cách đây hơn 150 năm nhưng vẫn mang phong cách đương đại/vượt thời gian trong mô típ “chàng trai gặp gỡ cô gái”: tiểu thuyết ngắn đã được dựng phim mười lần trên toàn thế giới, và có lẽ sẽ được chuyển thể lại một lần nữa, với bối cảnh và trang phục mới, nhưng với cùng một đam mê.

Có rất ít hình ảnh chân dung của Dostoevsky thời trẻ, phần lớn đều là hình ảnh một quý ông già, râu quai hàm và cau có, đang suy tư về những vấn đề phức tạp và tra tấn. Trong một trong số ít tài liệu tham khảo về thời đi học của ông, một số người mô tả ông là một người mơ mộng nhợt nhạt, hướng nội và là một kẻ lãng mạn quá khích (nguồn Wikipedia). Đây chính xác là cách tôi miêu tả người kể chuyện giấu tên ở ngôi thứ nhất của "Đêm Trắng", gợi mở về cảm hứng tự truyện cho câu chuyện.

Đêm đó thật tuyệt vời, một đêm tuyệt vời như chỉ có thể có được khi chúng ta còn trẻ, bạn đọc thân mến. Bầu trời đầy sao, sáng đến nỗi khi nhìn lên, người ta không khỏi tự hỏi liệu những kẻ cau có và thất thường có thể sống dưới bầu trời như vậy không. Đây cũng là một câu hỏi trẻ con, bạn đọc thân mến, rất trẻ con, nhưng mong sao Chúa sẽ đặt nó vào trái tim bạn thường xuyên hơn!

Mùa xuân đang về trên Petersburg, và người anh hùng của chúng ta đang đi lại không ngừng nghỉ và vô định trên các con phố của thành phố (giống như những kẻ săn cô đơn của Carson McCullers), hấp thụ những cảnh quan, âm thanh và mùi hương mà anh ta chỉ có thể giữ kín bên trong vì không có ai để chia sẻ cảm xúc. Bước chân của anh ta dẫn anh ta ra khỏi thành phố, giữa những cánh đồng, kênh rạch và những khu rừng:

Cứ như thể tôi đột nhiên thấy mình đang ở Italia, thiên nhiên tác động mạnh mẽ đến một cư dân thị trấn nửa ốm yếu như tôi, gần như ngột ngạt giữa những bức tường thành phố. [...] Tôi vừa đi vừa hát, vì khi hạnh phúc, tôi luôn ngân nga một mình như mọi người đàn ông hạnh phúc không có bạn bè hay người quen để chia sẻ niềm vui. Bỗng nhiên, tôi có một cuộc phiêu lưu bất ngờ nhất.

Tại sao những đêm trắng thâu đêm lại trôi qua như một tia chớp trong niềm vui và hạnh phúc vô tận, và khi bình minh le lói hồng hào ngoài cửa sổ, ánh sáng ban ngày tràn ngập căn phòng u ám với thứ ánh sáng mờ ảo, huyền ảo, như ở Petersburg, người mộng mơ của chúng ta, mệt mỏi và kiệt sức, quăng mình xuống giường và thiếp đi với những cơn run rẩy thích thú trong tâm hồn căng thẳng đến bệnh hoạn của mình, và với một nỗi đau ngọt ngào mệt mỏi trong tim?

Cô gái, Nastenka, cũng sẵn sàng cho tình yêu, phơi bày cả trái tim mình ra ngoài. Nhưng câu chuyện của cô ấy, dù quyến rũ, tinh tế và đầy khao khát, thì mạch lạc và tập trung vào thực tế hơn nhiều. Than ôi, một người khác đã đánh thức những cảm xúc dịu dàng này trong cuộc đời cô, và người kể chuyện của chúng ta nhanh chóng khám phá ra cảm giác bị đẩy vào ‘friendzone’ một cách dứt khoát. Vâng, tôi biết! Phụ nữ có một bản năng tuyệt đối để lơ lửng bạn trên ngón tay út của họ như một con rối, không hoàn toàn tham gia, cũng không cho phép bạn thoát ra. Nhưng trong giây phút này, một khoảnh khắc ngắn ngủi, có vẻ như hai người trẻ này có thể đi từ những cuộc gặp gỡ bất hợp pháp ban đêm đến niềm hạnh phúc trọn vẹn dưới ánh sáng ban ngày:

Nhưng niềm vui và hạnh phúc làm cho bất kỳ ai cũng trở nên tuyệt vời! Trái tim tràn ngập tình yêu biết bao! Người ta dường như đang khao khát trút hết tâm can, người ta muốn mọi thứ đều vui vẻ, mọi thứ đều cười. Và niềm vui đó thật dễ lan tỏa!

Giống như một cái bập bênh hay một chuyến tàu lượn siêu tốc, tâm hồn lãng mạn không biết đến những hành trình yên bình, êm dịu vào hạnh phúc gia đình. Nó dao động giữa những cực điểm của hạnh phúc và trầm cảm khiến chủ nhân kiệt sức, mệt mỏi, trôi dạt trở lại pháo đài cô đơn của mình.

Những đoạn hay nhất trong truyện ngắn được dành cho phần cuối, và được nhắn nhủ trực tiếp đến độc giả, thúc giục chúng ta nắm bắt thời gian và tận hưởng tuổi trẻ:

"Những ngày tháng đẹp nhất của bạn đã được chôn vùi ở đâu? Bạn đã sống hay chưa? Hãy nhìn xem, thế giới xung quanh đang lạnh lẽo dần. Vài năm nữa sẽ trôi qua, và sau đó sẽ đến sự cô đơn u ám; rồi đến tuổi già run rẩy trên đôi nạng, rồi đến khổ sở và hoang tàn. Thế giới kỳ diệu của bạn sẽ nhợt nhạt, những giấc mơ của bạn sẽ phai nhạt và chết đi, sẽ rơi xuống như những chiếc lá vàng từ trên cây..."

Một trong những câu trích dẫn yêu thích mọi thời đại trên Goodreads là của Tiến sĩ Seuss ("Đừng khóc vì nó đã kết thúc, hãy mỉm cười vì nó đã xảy ra."). Dostoevsky kết thúc truyện ngắn bằng một biến thể ban đầu của cùng một cảm giác, được tôi luyện bởi một chút u ám kiểu Slav của ông:

"Nguyện bầu trời của bạn luôn trong xanh, nụ cười dịu dàng của bạn luôn tươi sáng và không phiền muộn, và nguyện bạn được ban phước cho khoảnh khắc hạnh phúc tột cùng mà bạn đã dành cho một trái tim cô đơn và biết ơn khác!

Lạy Chúa, cả một khoảnh khắc hạnh phúc! Điều đó có quá ít cho toàn bộ cuộc sống của một người đàn ông không?

Câu trả lời, các bạn của tôi, ‘đang bay trong gió’ (xin lỗi, có lẽ hơi không phù hợp, nhưng tôi không thể cưỡng lại được)."

Tôi muốn giới thiệu câu chuyện này cho bất kỳ độc giả nào ngại ngần bắt đầu vào một trong những tiểu thuyết lớn của Dostoevsky, vì nó dễ tiếp cận hơn, nhưng được viết rất đẹp, với một số cường độ cảm xúc gần như dữ dội và những quan sát tâm lý tinh tế - thương hiệu của ông.