“Cây cam ngọt của tôi” của José Mauro de Vasconcelos không đơn thuần là một câu chuyện tuổi thơ, mà là một kiệt tác văn học khắc họa chân thực sự giao thoa giữa thế giới mộng mơ của con trẻ và thực tại tàn nhẫn của người lớn. Cuốn sách mang giá trị nhân văn sâu sắc khi gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về tình yêu thương, sự bạo hành gia đình và tầm quan trọng của việc thấu hiểu tâm hồn trẻ thơ. Zezé-một cậu bé đáng yêu, hiếu động và mang một tâm hồn vô cùng đẹp đẽ nhiều màu sắc, nhưng lại bị người lớn coi là “đứa con của quỷ”. Chỉ bởi vì ở cái xóm ngoại ô nghèo ấy, nỗi khắc khổ đã che mờ đi trái tim lương thiện cùng trí tưởng tượng tuyệt vời của một cậu nhóc 5 tuổi.  Tác phẩm thành công nhờ nghệ thuật tương phản triệt để: giữa cái nghèo đói bủa vây và thế giới tưởng tượng lộng lẫy của chú bé Zezé bên người bạn cây cam Pinky.

Giá trị lớn nhất của cuốn sách nằm ở việc nó không thi vị hóa nỗi đau. Tác giả đã can đảm đẩy bi kịch của Zezé lên đến tận cùng, buộc người đọc phải đối diện với sự tuyệt vọng của một đứa trẻ năm tuổi qua đoạn văn xé lòng:

“Bỗng nhiên tôi gào lên, ‘Ngài keo kiệt lắm, Chúa Hài Đồng... Tại sao ngài không thích con nhiều như thích những đứa con trai khác? Con đã ngoan rồi mà... Người ta sắp đốn hạ cây cam của con và con thậm chí không tức bực vì điều đó. Con chỉ khóc một chút thôi... nhưng bây giờ... bây giờ’”.

Đối với dân làng, đó chỉ là việc chặt đi 1 cái cây, chỉ là 1 tai nạn tàu nhưng với Zezé đó là sự tàn nhẫn đến cùng cực của Chúa.

Tiếng gào thét ấy không phải là sự hờn giận ngây ngô, mà là tiếng khóc xé lòng của một sinh linh bé nhỏ bị tước đoạt đi chỗ dựa tinh thần cuối cùng. Zezé đã cố gắng, đã ngoan ngoãn, đã chắt chiu từng chút hi vọng để thay đổi, để cảm thấy mình cũng xứng đáng với những điều đẹp đẽ, nhưng số phận vẫn tước đoạt đi Pinky, rồi cướp mất cả ông Bồ – người duy nhất cho em biết thế nào là tình thương.

Đoạn văn này chạm đến sự đồng cảm đau xót mạnh mẽ trong lòng tôi. Là một người đang chật vật chiến đấu với căn bệnh trầm cảm, tôi nhìn thấy chính mình trong sự bất lực của Zezé. Cảm giác khi đã vắt kiệt chút hy vọng cuối cùng để vùng dậy, nhưng bóng tối cứ ghì chặt lấy, nằm giữa một hố sâu tuyệt vọng và tự hỏi: Vì sao thế giới lại bất công với mình đến thế?

Nỗi đau ấy không dừng lại ở tiếng khóc, nó hóa thành sự lặng câm buốt giá ở cuối truyện:

“Nhưng vài ngày sau, chuyện đó đã kết thúc. Tôi bị trừng phạt bằng cách phải tiếp tục sống và sống”.

Vasconcelos đã chạm đến tầng sâu nhất của nỗi đau nhân sinh: Đối với một tâm hồn đã hoàn toàn vụn vỡ, cái chết không đáng sợ, mà chính việc “phải tiếp tục sống” mới là một hình phạt tàn nhẫn. Trải nghiệm của một bệnh nhân trầm cảm cho tôi hiểu thấu cái cảm giác ê chề ấy. khi sống không còn là đặc ân, mà là một bản án kéo dài vô tận, là sự tồn tại trống rỗng khi mọi chỗ dựa tinh thần đã sụp đổ.

“Cây cam ngọt của tôi” không có một cái kết phép màu. Nó đau đớn, chân thực và để lại một khoảng trống trong lồng ngực. Nhưng chính trong sự đau xót tột cùng đó, cuốn sách như một cái ôm thấu cảm, khóc cùng ta, đau cùng ta, và dịu dàng xoa dịu những vết thương chưa lành của những kẻ đang phải chật vật “tiếp tục sống” trên thế gian này. Cũng giống như Zezé, tôi mong bản thân mình và những ai đang phải trải qua cảm giác tồi tệ đó sẽ luôn nhớ rằng: dù cuộc đời có đối xử với bạn tàn nhẫn đến thế nào, hãy dũng cảm lựa chọn sống tiếp, lựa chọn làm người tử tế và trao đi yêu thương. Đừng ngần ngại giúp người khác chữa lành, rồi một ngày khi nhìn lại,bạn sẽ nhận ra rằng vết thương của bản thân đã không còn đau nữa

Nhiều độc giả tập trung vào nỗi buồn vốn có của câu chuyện, nhưng (cũng giống như trường hợp của Vụ án của Kafka), tác giả đã làm nhẹ đi gánh nặng hiện sinh ấy bằng một lượng hài hước đen khá “hào phóng”.

Văn phong đôi chỗ có phần hơi nặng nề, nhưng điều này có lẽ liên quan nhiều hơn đến việc tôi đọc bản dịch, chứ không hẳn do nguyên tác.

Nhìn chung, từ ý tưởng cốt lõi đầy thiên tài cho đến cái kết mang tính ẩn dụ, Hóa thân là một tác phẩm vừa giải trí, vừa gợi thương cảm, lại vừa kích thích suy ngẫm. Dù mang một “lớp vỏ ngoài” u tối, câu chuyện này vẫn ẩn chứa một “phần bên trong” mềm mại — và thực sự rất thú vị.

“Trong khi sách lịch sử đầy rẫy những câu chuyện về các thiên tài đầy ám ảnh và tầm nhìn, những người đã tái định hình thế giới theo hình ảnh của riêng họ bằng một sức mạnh mãnh liệt, gần như phi lý, thì tôi nhận ra rằng lịch sử cũng được tạo nên bởi những con người luôn đấu tranh với cái tôi của mình ở mọi bước đi — những người tránh xa ánh đèn sân khấu và đặt mục tiêu cao hơn lên trên khao khát được công nhận.” – Trích Lời mở đầu

Nhiều người trong chúng ta luôn cho rằng trở ngại lớn nhất đối với một cuộc sống trọn vẹn và thành công đến từ thế giới bên ngoài. Nhưng thực tế, kẻ thù phổ biến nhất lại nằm bên trong: cái tôi của chính chúng ta. Ở giai đoạn đầu sự nghiệp, nó cản trở việc học hỏi và phát triển năng lực. Khi đạt được thành công, nó có thể khiến chúng ta mù quáng trước những khuyết điểm của bản thân và gieo mầm cho những vấn đề trong tương lai. Khi thất bại, nó phóng đại từng cú đánh và khiến việc phục hồi trở nên khó khăn hơn. Ở mọi giai đoạn, cái tôi đều kìm hãm chúng ta.

Ego Is the Enemy khai thác một phạm vi rất rộng các câu chuyện và ví dụ, từ văn học, triết học đến lịch sử. Chúng ta gặp những nhân vật đầy cuốn hút như Howard Hughes, Katharine Graham, Bill Belichick và Eleanor Roosevelt — những người đã đạt đến đỉnh cao quyền lực và thành công bằng cách chinh phục chính cái tôi của mình. Những chiến lược và phương pháp của họ cũng có thể trở thành của chúng ta.

Nhưng tại sao chúng ta phải bận tâm đến việc chống lại cái tôi trong một thời đại tôn vinh mạng xã hội, truyền hình thực tế và những hình thức tự quảng bá bản thân không ngại ngần? Như Holiday viết, khi được trang bị những bài học trong cuốn sách này, “bạn sẽ bớt bị cuốn vào câu chuyện mà bạn tự kể về sự đặc biệt của chính mình, và nhờ đó, bạn sẽ được giải phóng để thực hiện những công việc có thể tạo ra thay đổi lớn mà bạn đã đặt ra.”

Một cuốn tiểu thuyết hay bậc nhất của Jeffrey Archer. Lần đầu tiên mình say mê một cuốn tiểu thuyết hơn 700 trang đến thế. Đã đọc là không thể buông xuống được.Quả thực Jeffrey Archer là một bậc thầy kể chuyện đại tài. Ông đa tài tới mức lồng được tất cả mọi khía cạnh vào tiểu thuyết mà không khiến người đọc bị ngợp. Không hiểu sao khi đọc xong cuốn tiểu thuyết này mình lại có một niềm thôi thúc mạnh mẽ về đồng hành các con.Nếu nhân vật Abel khiến mình cảm phục về tinh thần quả cảm, dám nghĩ, dám làm và một ý chí kiên định, vững vàng thì William lại khiến mình ngưỡng mộ về nhân cách, lối sống và sự sâu sắc của ông. Điều tiếc nuối duy nhất là cái tôi của hai nhân vật quá cao, dẫn đến sự hiểu lầm và trừng phạt nhau không đáng có. Đặc biệt là thời điểm William mất đi thì Abel mới nhận ra người ông căm ghét, muốn trừng phạt bấy lâu lại chính là ân nhân của ông. Nhưng có lẽ như thế mới là cuộc đời. Dù khác nhau rất nhiều về gia cảnh, lối sống, quốc tịch nhưng cả hai người đàn ông đều là người giỏi giang, xuất chúng và ham học hỏi. Họ đọc sách, say mê nghiên cứu và tự học rất nhiều.Nếu Abel phải sống những tháng ngày khổ ải, khốc liệt vì chiến tranh để rèn giũa bản thân thì William lại thể hiện một tinh thần vượt sướng điển hình. Ông có những tiêu chuẩn, mục tiêu to lớn cho riêng mình từ rất sớm. Nhất là khi ông lấy người cha xuất sắc của mình làm tấm gương. Ông tính toán và cụ thể từng đường đi nước bước của bản thân. Mọi thứ đều được lên mục tiêu, kế hoạch cụ thể.Còn Abel dù sinh ra đã phải đối diện với thử thách ngay từ lúc chào đời, mẹ mất ngay khi sinh, cậu bé được giúp đỡ bởi một gia đình nghèo, đông con. Nhưng người mẹ nuôi yêu thương cậu và che chở cho cậu không khác gì con đẻ. Và dù sống trong một hoàn cảnh túng thiếu như vậy nhưng cậu đã bộc lộ tố chất của bản thân rất sớm.Đọc rất nhiều sách, đọc cả sách của các anh chị em khác. Nhờ tư duy xuất chúng, cậu được đón về để học chung với con trai của Nam tước - mà sau này được hé lộ, cậu chính là con trai của vị Nam tước này. Chi tiết cậu chỉ có một núm vú, giống hệt với vị Nam tước tiết lộ cho độc giả biết được điều đó.Chiến tranh tới, vị Nam tước biết bản thân không còn sống được bao lâu nữa nên ông đã dành những ngày tháng còn lại để dạy dỗ Abel. Cậu học rất nhanh, chính những năm tháng khốc liệt, gian truân ấy để tạo nên tiền đề cho một con người xuất chúng trong tương lai - chủ tịch của chuỗi khách sạn nổi tiếng.Nhân ngày đặc biệt, thời điểm giao mùa giữa năm cũ Giáp Thìn và năm mới Ất Tỵ, mình lại muốn lần nữa khắc sâu những bài học quan trọng trong năm mới 2025 mà mình học được qua cuốn tiểu thuyết xuất sắc này.1. Hãy đọc thật nhiều sáchNếu đọc hết cuốn tiểu thuyết quý giá này, ta sẽ thấy những con người ưu tú gặp nhau là nhờ thói quen tuyệt vời này. Họ có thể khác nhau về xuất thân, về hoàn cảnh, về tôn giáo và về quốc tịch nhưng họ luôn có điểm chung là vô cùng đam mê đọc sách và ham học hỏi.2. Học ngoại ngữKhông phải một hai mà họ tinh thần rất nhiều ngoại ngữ khác nhau. Tất cả đều đến từ sự rèn luyện chăm chỉ, chuyên cần. Nhà giàu thì vượt sướng, nhà nghèo thì vượt khổ nhưng vượt cái nào cũng cần ý chí, sự quyết tâm và tinh thần vươn lên mạnh mẽ cả.3. Quan sát, học hỏi và ghi chépKhác với William - ông có sẵn những nguồn lực, lợi thế từ đầu để phát triển mạnh những tố chất mà ông có, Abel lại luôn phải tự lực cánh sinh và tìm mọi cơ hội để vươn lên. Thế nhưng ông không bao giờ cho phép bản thân thối chí nản lòng.Được làm công việc phục vụ ở khách sạn đẳng cấp, ông tập trung hoàn thành xuất sắc công việc của bản thân. Lắng nghe, quan sát kỹ lưỡng từng khách hàng: sở thích, nhu cầu, mong muốn và thói quen của họ. Đây đều là những ông trùm khét tiếng về kinh tế, chính trị.Nhờ điều này ông đã tạo nên một nguồn thu nhập cho bản thân nhờ việc đầu tư chứng khoán (thông qua quan sát, lắng nghe những người có tầm ảnh hưởng). Từng chút một, ông đã tích luỹ cả gia tài nhờ sự khôn ngoan, hiểu biết và ý chí mạnh mẽ của bản thân.4. Luôn kỷ luậtĐừng để bản thân chìm sâu vào bất cứ thú vui xấu nào. Những chất kích thích, những thói quen tệ hại. Việc quan trọng nhất hàng đầu là biết bản thân muốn gì, phải làm gì và làm như thế nào. Sau đó tập trung dồn toàn lực vào đó. Cả hai người đàn ông khôn ngoan trong cuốn tiểu thuyết này đều đi theo hướng đó. Biết mục tiêu, tìm ra hướng đi và tập trung vào nó mà thôi. 5. Dành thời gian cho gia đìnhSo với Abel thì mình thích William hơn về nhân cách, lối sống và tình yêu tuyệt vời mà ông dành cho Kate - người vợ xinh đẹp, kiều diễm của ông. Ông trân trọng, yêu thương và dành hết sự quan tâm dịu dàng cho bà cùng những đứa con. Kate cũng là một người phụ nữ đức hạnh, cô không trói buộc con mình phải trở thành phiên bản giống chồng mà để con lớn lên, phát triển theo thiên hướng của con. Nó đúng như triết lý nuôi dạy con của một người làm vườn. Tạo ra môi trường đầy tình yêu thương, ổn định và yên bình để đứa trẻ được tự do phát triển. Vậy nên cả ba người con của William và Kate đều hạnh phúc và thành công.Abel thì không may mắn như vậy khi có một người vợ hơi lệch về tư duy và tầm nhìn với ông. Nhưng ngược lại ông vô cùng yêu thương cô con gái của mình. Nhờ sự quan tâm, thấu hiểu và ân cần dạy dỗ của cha, cô con gái lớn lên cũng vô cùng xuất chúng và hạnh phúc.Thực ra còn vô số bài học nữa, đặc biệt là sự ngôn ngoan của William trong đầu tư về tài chính khi ông còn là một đứa trẻ đã giúp mình có được rất nhiều điều bổ ích để song hành cùng hai bé con. Đúng là cuộc đời ta thay đổi theo hai cách: qua những người ta gặp và qua những cuốn sách ta đọc. Hai số phận là một cuốn sách như thế.

Mình thật sự đã không còn hoài nghi gì về câu đề ở bìa sách “ Bạn sẽ muốn bị hóa đá để không phải rơi lệ khi đọc câu chuyện này”. Dòng chữ đó như mê hoặc tôi, mời gọi tôi bước chân vào thế giới sặc mùi khói lửa để cảm nhận cái khắc nghiệt, kinh hãi của chiến tranh và bọn "nam tính độc hại". Tôi nhớ rằng, mình đã dành đến ba tiếng đồng hồ một ngày chỉ để nghiền ngẫm những câu chữ tuyệt vời ấy, một việc mà trước đây tôi rất hiếm khi dành thời gian nhiều đến vậy. Cảm giác vừa nín thở, vừa hồi hộp len lỏi theo từng con chữ, từng mạch truyện để mong tác giả sẽ đưa mình tới một cái kết có hậu, để đến cuối, mình không phải “ Hóa đá” trước những dự đoán có sẵn của bản thân về cái kết của từng nhân vật, đặc biệt là Mariam, hiện thân của người phụ nữ chịu đầy bất công sau chấm áo choàng đen Burqa. Đọc xong mình có nhiều góc nhìn về sự công bằng của phụ nữ trên vùng Trung Á. Mình nhận ra: “À, trên thế giới này, người ta nói bình dẳng giới, tôn trọng phụ nữ chỉ trên lời nói, mà đâu đó sự bất công vẫn còn đang len lỏi trên từng con phố, từng ngôi nhà hay từng lời nói. Mình thật biết ơn khi sinh ra là người Việt Nam, có quyền tự do và quyền bình đẳng được pháp luật bảo vệ.” Điểm hay đầu tiên mình cảm nhận được là Tôn giáo cực đoan, Văn hoá Lịch sử, một nên Chính trị hỗn loạn ở Afganistan, Tư tưởng trọng nam khinh nữ và hậu quả tàn khốc của những cuộc chiến tranh kéo dài. Các bạn nghĩ sao nếu một ngày nào đó, các bạn không được tự do đi lại, muốn đi đâu phải có đàn ông đi cùng, không được đến trường, không được đi làm và tệ nhất là không được ly dị với người đàn ông vũ phu, chạy trốn sẽ bị bắt lại và trả về cho chồng “dạy dỗ”.

Lấy bối cảnh ở đất nước Afganistan đầy biến động những năm 60 đến 90 thế kỉ trước. “Ngàn mặt trời rực rỡ” kể câu chuyện về hai người phụ nữ Afghanistan là Mariam và Laila khác tầng lớp, khác cả về tuổi thơ nhưng vì nội chiến, đạn lạc và những hủ tục đầy rẫy bất công đã đưa họ từ hai người xa lạ và có phần đối kháng trở thành hai người bạn tâm giao trong một căn nhà, xoa dịu nỗi đau của nhau từ chính người chồng ưa trút giận bằng nắm đấm, roi da và từ chính xã hội muôn vàn rào chắn đã áp đặt lên đôi vai nhỏ bé của người phụ nữ. Chính số phận đã hoà quyện hai người phụ nữ tưởng như cả cuộc đời không thể biết tới nhau.

Triết gia Karl Max đã từng nói: “Ở đâu có áp bức, ở đó có đấu tranh.” Thật vậy, khi chiếc ly thủy tinh đã không thể chứa đựng thêm một giọt nước nào nữa, tất cả sẽ trào ra. Mariam chính là như thế, sau một thời gian dài sống dưới đòn roi của người chồng, bà đã có đủ dũng khí nổ phát súng chấm dứt mọi khổ đau. Tiếng súng ấy không chỉ đơn giản để cứu lấy một Laila thoi thóp nằm dưới đất, mà còn là biểu hiện của sự nổi dậy đấu tranh chống lại áp bức của những kẻ bị đẩy đến bờ vực sâu của số phận.

Cuộc đời họ như những cánh én nhỏ trao đi trao lại trên nền trời rộng lớn, khi bay lên, khi liệng xuống và luôn cố gắng với một mục đích vĩ đại, lớn lao. Đó là khát vọng tự do được cống hiến để đẩy lùi bất công bằng sức lực nhỏ bé nhưng đầy ý chí của mình. Và Laila, cuối cùng sau những năm lưu lạc nơi xứ người đã trở về Afghanistan và viết tiếp giấc mơ còn dang dở của “họ”.

Mình đã dần chấp nhận sự ra đi của “ Mariam”, sự ra đi ấy giống như một cơn mưa để tạo bước đệm cho những hạt giống nảy mầm sau này khi kết truyện đã mở ra viễn cảnh cho những cuộc đời mới, mạnh mẽ và đầy tươi sáng hơn “Bởi vì, nếu đó là bé gái, Laila đã có sẵn một cái tên”. Mình có một cảm giác mỗi khi đi qua những phân đoạn mà Laila được hạnh phúc. Ở đâu đó, sau tấm áo choàng đen Burqa, Mariam đã khẽ mỉm cười thật xinh đẹp từ lâu.

“Ngàn mặt trời rực rỡ” – tiêu đề của cuốn tiểu thuyết, được Khaled Hosseini trích từ tác phẩm của một nhà thơ người Ba Tư sống ở thế kỉ XVII. Ngàn mặt trời rực rỡ này được ví như vẻ đẹp của những người phụ nữ, rạng rỡ và vô ngàn, câu chuyện đã thể hiện được điều đó. Cuốn sách là lời lên án dành cho những cuộc chiến tranh phi nghĩa, các cuộc thánh chiến cực đoan đã khiến cho hàng triệu người dân Afghans phải ly tán, rời bỏ quê hương của mình mà tị nạn đến các nước láng giềng giống như gia đình của Tariq, chúng đã gây ra những biến động lớn không chỉ cho đất nước Trung Á này mà còn cho toàn thế giới; cuốn sách còn là câu chuyện về nghị lực, khát vọng vượt lên nghịch cảnh của những người phụ nữ Afghans, đằng sau chiếc mạng Burqa che mặt ấy là những tâm hồn luôn sôi sục tinh thần đấu tranh chống lại áp bức của chế độ cai trị hà khắc gây ra bởi chính quyền Hồi giáo cực đoan Taliban.

Để khép lại câu chuyện, mình muốn trích dẫn một đoạn mà mình rất thích trong sách, rằng:

“Không ai đếm được bao nhiêu mặt trời toả sáng trên những mái ngói của nàng, hay ngàn mặt trời rực rỡ trốn sau những bức tường của nàng.”

Đây chính là một cuốn sách về vẻ đẹp của người phụ nữ và nghị lực con người, là cuốn sách mà bạn nhất định phải đọc một lần trong đờ

Tại sao tôi làm việc cho công ty startup? là một cuốn sách mình nghĩ nhiều bạn trẻ nên đọc ít nhất một lần. Nội dung không quá học thuật nhưng vẫn chứa đựng nhiều kiến thức bổ ích về nghề nghiệp, khởi nghiệp và phát triển bản thân. Tác giả chia sẻ kinh nghiệm bằng giọng văn chân thành, gần gũi nên rất dễ tiếp nhận. Qua cuốn sách, mình hiểu hơn về những cơ hội mà startup mang lại cũng như những yêu cầu mà môi trường này đặt ra. Đây là tác phẩm giúp người đọc có thêm góc nhìn mới trước khi đưa ra những quyết định quan trọng cho tương lai của mình.