Trong cuốn tuyển tập Nam Cao, nhà văn đã bóc trần rõ những tội ác, định kiến xã hội và hiện thực tàn nhẫn của thời phong kiến lạc hậu. ông không tô vẽ hoa mĩ mà miêu tả rất chân thực. để rồi càng đọc, ta càng thấy thương cho số phận nhân vật, đồng thời nhìn rõ bản chất con người và tự đặt ra câu hỏi: liệu cái ác có đang thật sự biến mất, hay nó chỉ đang dần dịch chuyển từ một biểu hiện rõ ràng sang một cách ẩn mình kín đáo hơn? trước hết, ta thấy được cái ác của Bá Kiến đối với Chí Phèo, đẩy một con người đến tận cùng của đau khổ. Đau đớn đến mức chí – một con người  lại phải hàng ngày sống mà khao khát được làm một con người đúng nghĩa. Hay như trong Đời thừa lại nói lên cuộc sống cơm áo gạo tiền, một gia đình hạnh phúc bỗng chốc khổ đau vì hiện thực vỡ nát. đúng như Nam Cao chia sẻ: "Đau đớn thay những kiếp sống muốn cất cánh bay cao nhưng lại bị áo cơm ghì sát đất". hay ở truyện Một bữa no, ta càng thương thay cho một con người vì miếng ăn mà chịu nhục, cũng vì miếng ăn mà chết.đặc biệt, cái hiện thực cay đắng ấy còn giáng xuống số phận khổ nhục của người đàn bà qua nhân vật dì hảo. một người phụ nữ chịu thương chịu khó nhưng cuộc đời chỉ toàn nước mắt, bị chồng đối xử tệ bạc, ruồng bỏ, để rồi cuối cùng phải chấp nhận buông xuôi cho số phận đưa đẩy. thế mới thấy rằng, đọc những tập truyện của ông, ta không chỉ thấy mình đang đọc mà còn như chính mình bị đặt vào đó. Từ những nét bút chân thực đến đau lòng, ông đã nói lên cái hiện thực xã hội cay đắng và số phận đàn bà khổ nhục thời bấy giờ.để rồi hôm nay, khi được sống dưới bầu trời tự do, ta mới càng cảm thấy đáng quý, trân trọng những gì mình đang có. dẫu rằng đâu đó vẫn còn những vấn nạn như vậy, nhưng hãy tin rằng chúng ta – thế hệ trẻ của đất nước – sẽ làm cho những điều ấy không còn nữa, để cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn.

Trong cuốn sách "Cây cam ngọt của tôi" có le gây ấn tượng với nhiều người là tính cách tinh nghịch hay tưởng tượng của cậu bé Zezé hay hoàn cảnh cậu. Nói thật thì tôi là kiểu người thích những thế giới nhân vật ấy lắm nhưng lần này điều cuốn hút tôi nhất, đọng lại sâu nhất trong trí nhớ lại là cái tên ông Bồ. 

Ban đầu khi ông ấy xuất hiện là trong hoàn cảnh cậu bé Zezé kia nghịch ngợm, khoảnh khắc ấy thú thật nếu tôi là ông Bồ ấy, tôi cũng muốn mắng chú bé kia một trận bởi mới trò nghịch ngợm tai quái quá. Nói đúng hơn thì tôi chưa từng tưởng tượng nổi mấy trò của cậu nhóc, nó thật sự lạ lẫm, mang đến phần quái lắm. Mà nghĩ lại cũng hài hước lắm!

Quay trở lại chút dòng suy nghĩ nhé, tôi đã đọc câu chuyện vào năm tôi lớp 9, từ khi ông Bồ xuất hiện, tôi càng chăm chú hơn. Về nguyên nhân, nói ra cũng đơn giản thôi, vì tôi khi ấy như hóa thân thành Zezé và nhận được sự quan tâm, tình cảm của ông ấy vậy. Một người lạ thôi, dần thành quen. Không biết bao lần tôi phải cảm thán sao có thể đối với một đứa trẻ như vậy, nó hoàn toàn xa lạ, nghịch ngợm. Rồi là tại sao một đứa trẻ bị hàng xóm người ta nói là ác quỷ, chẳng phải ngoan ngoãn chuẩn mực lại được yêu thương nhỉ? Là loại tình yêu vô điều kiện ấy, là có thể nhìn nó bằng ánh mắt trìu mến đó, nói ra những lời nó muốn nghe nhất đó. Lạ nhỉ, đến giờ, tôi vẫn chưa tìm ra câu trả lời. Phải chăng là do cách biệt địa vị xã hội nhỉ, ba mẹ Zezé không phải không thương cậu bé đâu, chỉ là bộn bề quá, áp lực quá. Tôi không cách nào tìm cách biện hộ được. Chỉ biết đổ cho hoàn cảnh thôi. 

Phần quan trọng hơn, sâu sắc hơn hết với tôi là cuộc gặp lần cuối giữa hai người. Tôi nhớ, nơi ấy có một cánh rừng tên gì đó rất hùng vĩ, đẹp đến siêu lòng người. Là cảm giác chính tôi được thấy nó, được sĩ vững chãi ấy bao trọn chở che. Vậy mà nhoáng cái tiếng tàu, rồi đường dây hiện ra, rồi là người đàn ông ấy. Là ông Bồ. Cảm giác một thoáng qua đều vụn vỡ. Chính tôi khi ấy đang ngồi trong tiết học đọc lén cũng cay cay sống mũi mà suýt bật khóc ngay phút ấy. Sao chính tôi cũng đau lòng thế này? Tôi chỉ biết nín khóc, đợi đến hết một tuần sau mới dám đọc tiếp mong cho là mình đọc nhầm thôi.

Nhưng sự thật vẫn là sự thật, ông Bồ ấy, không qua khỏi rồi. Tôi thật sự không hiểu, thật không hiểu tại sao lại có diễn biến ấy xảy ra. Tại sao tia ấm áp vừa le lói lên trong lòng đứa trẻ lại biến mất như thế, tại sao người như ông lại có kết cục như thế? Cho đến hiện nay, tôi thật sự vẫn không dám tin kết cục ấy. 

Là một người ngoài cuộc tôi còn có cảm giác này vậy chính chủ lúc ấy đã đau đớn tổn thương đến mức nào chứ. Cái cách nó khóc lúc bấy giờ tôi chẳng sao tả xiết nổi. 

Nhưng rồi, cho đến cuối thi chú bé năm nào cũng trưởng thành, trở thành người lưu giữ miền tươi đẹp ấy và trao gửi chúng đến những người khác. Vậy nên, ấm áp của cậu, của chúng tôi còn đó, chưa từng tan biến, chỉ là chuyển từ hình thức này sang hình thức khác mà thôi.

“Ngàn Mặt Trời Rực Rỡ” không chỉ kể về cuộc đời của Mariam và Laila mà còn là câu chuyện về sự trưởng thành trong nghịch cảnh. Những trải nghiệm đau thương đã khiến các nhân vật thay đổi, hiểu hơn về bản thân và những người xung quanh. Qua từng trang sách, mình thấy được rằng con người có thể mạnh mẽ hơn rất nhiều khi phải đối mặt với thử thách. Tác phẩm nhắc nhở rằng cuộc sống luôn có những khó khăn, nhưng cách chúng ta lựa chọn đối diện mới quyết định giá trị của mình. Đây là một cuốn sách để lại nhiều suy ngẫm sau khi đọc.

Nhiều độc giả tập trung vào nỗi buồn vốn có của câu chuyện, nhưng (cũng giống như trường hợp của Vụ án của Kafka), tác giả đã làm nhẹ đi gánh nặng hiện sinh ấy bằng một lượng hài hước đen khá “hào phóng”.

Văn phong đôi chỗ có phần hơi nặng nề, nhưng điều này có lẽ liên quan nhiều hơn đến việc tôi đọc bản dịch, chứ không hẳn do nguyên tác.

Nhìn chung, từ ý tưởng cốt lõi đầy thiên tài cho đến cái kết mang tính ẩn dụ, Hóa thân là một tác phẩm vừa giải trí, vừa gợi thương cảm, lại vừa kích thích suy ngẫm. Dù mang một “lớp vỏ ngoài” u tối, câu chuyện này vẫn ẩn chứa một “phần bên trong” mềm mại — và thực sự rất thú vị.