Côi cút giữa cảnh đời - Ma Văn Kháng Reviews

Tôi đã đọc cuốn sách này khi tôi còn nhỏ. Khi nhà của tôi chỉ có mỗi rổ sách nhỏ với nhiều thể loại: tiểu thuyết, truyện tranh, tạp chí về phụ nữ, về hạnh phúc gia đình, sách nấu ăn, những cuốn sách về làm sao để trở thành người tốt… có mọi thứ.

Tôi đã tìm và đọc sách của Ma Văn Kháng, một cuốn sách mỏng, không bìa, không tên… Bìa sau có ghi tên tác giả: Chú Ma Văn Kháng.

Nội dung của câu chuyện gây ấn tượng mạnh với tôi, với tâm trí chưa trưởng thành của mình. Những chi tiết về cậu bé nhỏ nghèo đói, có một người mẹ ngoại tình với một người đàn ông trong nhà tắm, rồi rời bỏ anh ta… Khi cuốn sách đến đỉnh điểm, “ Kết thúc chương 1”. nó vẫn còn trong tâm trí của tôi, cho tới ngày tôi 25 tuổi và tìm kiếm cuốn sách này.

Và tiếp tục đọc, nó đã trở thành: Côi Cút Giữa Cảnh Đời.

Câu chuyện thật hay và xúc động. Tôi đã không thể dừng lại khi đọc. Tôi xót xa cho cuộc đời của Nồi, cho nhân vật chính và cho đứa bé. Cuộc sống thời bao cấp quá khắc nghiệt, nghèo đói cứ bám riết. Con người sẵn sàng đánh đổi đạo đức chỉ để có miếng ăn, manh áo. Những kẻ có quyền thế thì ỷ vào quyền lực để chèn ép dân lành. Những người yếu thế – những người lính mới xuất ngũ, công nhân, lao động nghèo, trí thức bị thất sủng – đều trở thành những kẻ bị khinh miệt, bị gạt ra bên lề xã hội.

Tôi lớn lên và cũng trải qua chút ít của thời bao cấp. Tôi cũng nghèo, nhưng chưa từng đói, và chưa bao giờ phải chịu những sự chèn ép như nhân vật chính trong truyện. Nhưng những con người trong câu chuyện vẫn có bóng dáng đâu đó ngoài đời thực. Có thể, ở một nơi nào đó, vẫn còn những cảnh đời như vậy, nhưng bức tranh chung có lẽ không đến mức quá bi thương.

Dù sao đi nữa, cái kết của câu chuyện Ma Văn Kháng vẫn để lại một điều gì đó khiến người đọc có thể hy vọng.

Côi cút giữa cảnh đời kể về cuộc đời gian nan, vất vả của bà cháu Duy. Cha Duy đi lính ở Campuchia rồi mất tích, mẹ Duy chờ chồng suốt bao năm dài, cuối cùng trong một phút yếu lòng đã rời bỏ gia đình. Một mình bà nội Duy tần tảo nuôi cháu, vá từng manh áo cho Duy. Sau này, không chỉ nuôi Duy, bà còn cưu mang cả Thắm – người em họ của Duy.

Xuyên suốt câu chuyện, tôi cứ nghẹn ngào vì những khó khăn, bất công, và đôi khi còn là sự ngưỡng mộ tận đáy lòng dành cho hai bà cháu. Cuộc đời bão giông suốt bao năm, nhưng hai bà cháu vẫn kiên cường, vẫn nuôi hy vọng về tương lai – hy vọng "Duy và Thắm sẽ sang Liên Xô du học", hy vọng "sáng mai bố mẹ Duy sẽ trở về". Nghĩ lại, tôi vẫn thấy sống mũi cay cay như ngày nào. Từng câu chữ, từng chi tiết trong truyện đều chạm đến tận sâu trái tim tôi, đến mức khó có thể diễn tả thành lời.

Đọc cuốn sách, tôi mới hiểu được sự khắc nghiệt của thời tem phiếu, của thời bao cấp – khi từng củ hành, từng hạt đường cũng trở thành quý giá. Những con người thế hệ trước đã trải qua bao mất mát, bao nỗi đau để có được ngày hôm nay cho chúng ta – họ thật mạnh mẽ và đáng kính biết bao!

Tôi không biết phải nói gì hơn, ngoài việc thật lòng mong bạn sẽ đọc cuốn sách này ít nhất một lần. Tôi nói thật đấy!

Lần đầu tiên tôi đọc cuốn sách này là vào năm lớp bốn, khi tình cờ tìm thấy một cuốn sách rách nát trong đống truyện được tặng. Khi đó, cuốn sách có bìa màu hồng và là tập hai, tương đương với chỉ 1/3 cuốn sách hiện tại.

Dù đã mười năm trôi qua, tôi vẫn nhớ như in chi tiết cô bé trong truyện cho người ăn xin ăn với Maggi. Tôi nhớ và yêu thích chi tiết ấy vô cùng, dù bao nhiêu năm đã qua.

Ngày mua được cuốn sách này, tôi vui sướng đến mức cảm thấy cuộc sống trở nên trọn vẹn. Về đến nhà, tôi lập tức khoe ngay với bố mẹ, vì chẳng biết bao nhiêu ngày họ đã phải nghe con gái than thở về việc tìm mãi mà không thể mua được.

"Sau cơn bão tố là một tuần bình yên."

Nhưng đọc câu chuyện này, tôi đã khóc từ đầu đến cuối. Chờ đợi, chờ đợi mãi một "tuần bình yên" sẽ đến với bà. Hết chuyện này đến chuyện khác cứ liên tiếp đổ xuống, rơi, rơi, rơi không dứt. Tôi khóc, tôi tức giận, tôi muốn hét lên. Trời ơi, sao lại khổ đến thế? Khi nào? Khi nào mới đến?

Tôi vừa yêu vừa ghét những đứa con của bà. Tôi căm hận nhưng cũng bất lực trước sự tàn nhẫn của cuộc đời.

Và rồi, nó cũng đến – chỉ trong vỏn vẹn vài ngày ngắn ngủi. Nhưng "tuần bình yên" của những con người khốn khổ ấy không phải là hạnh phúc, mà chỉ là bớt khổ, bớt tủi nhục, bớt bị áp bức, bớt ê chề, bớt đau đớn. Tức là, bớt bi kịch.

Kết thúc của một cuộc đời đã bao dung và chở che biết bao linh hồn khác.

Mục đích của ông Kháng khi viết cuốn sách này là gì?

Đây là một câu chuyện được chia rõ ràng thành hai phe: một bên là những kẻ cực kỳ xấu xa, bên còn lại là những con người tốt đẹp không kém. Và tất nhiên, những người tốt sẽ bị những kẻ xấu đẩy vào bi kịch. Điều này khiến câu chuyện trở nên đơn sắc, một chiều, thậm chí còn rất thô sơ.

Các nhân vật chính diện sẽ bị chà đạp bất cứ khi nào tác giả cảm thấy câu chuyện chưa đủ bi thương, chưa đủ khiến độc giả tức giận đến mức muốn xé sách. Đây là một cách điều khiển cảm xúc hết sức thô bạo và cứng nhắc, thay vì để chúng tự nhiên trào dâng.

Tôi thực sự thất vọng với cuốn tiểu thuyết này của ông Kháng. Có lẽ chỉ trẻ con mới có thể đọc được tác phẩm này.