Một kẻ ngoại lai dị hợm – tôi hay gọi Jean-Baptiste
Grenouille như thế. Bởi lẽ hắn như một gã người được sinh ra để phải cô độc, phải
hiện diện nhưng không hiện hữu trong một quần thể con người nào.
Hắn đến với thế giới bằng sự khước từ của mẹ, hắn lớn lên bằng
sự khước từ của tất cả các bà vú nuôi và người cha xứ bao dung nhất. Hắn cô độc,
thiếu khả năng giao tiếp cơ bản, không lĩnh ngộ được giá trị của đạo đức và
nhân phẩm, hắn không chen nỗi một chỗ dừng chân nào trong xã hội này.
Mẹ hắn vứt hắn đi như bỏ bớt một con cá ươn đã đục mắt, như
bao đứa trẻ anh chị khác của hắn mà bà đã từng vứt bỏ, dưới sạp cá, giữa con chợ
“bị bao phủ bởi một thứ mùi hôi mà con người văn minh ngày nay không thể hình
dung nổi.”
“Mẹ của Grenouille ước chi mọi sự xong cho lẹ. Đến lúc phải
rặn, chị ta ngồi xổm dưới bàn làm cá, đẻ ở đấy như bốn lần trước và cắt rốn cái
sinh vật mới đẻ bằng con dao làm cá. Rồi thì vì cái nóng và vì mùi hôi, thật ra
chị ta chẳng ngửi thấy gì cả mà chỉ cảm thấy cái gì đấy khó chịu, làm hôn mê
như ở trên một cánh đồng hoa huệ tây hay ở trong một căn phòng hẹp có quá nhiều
hoa thuỷ tiên, chị ta ngất đi, ngã vật sang một bên, tuột từ gầm bàn xuống đường,
nằm lăn ra đó, tay còn nắm con dao.”
Trong một khung cảnh mà Paris hoa lệ được khắc họa thành “cái
nơi hôi thối nhất toàn vương quốc,” Jean-Baptiste Grenouille ra đời, cất tiếng
khóc đầu tiên và cũng là tiếng chuông kết án tử cho người đàn bà dám giết hại
con mình. Đó như là lời ngôn sứ cho vận mệnh mà hắn sẽ gánh phải – mang cái chết
đến mọi nơi.
Grenouille không chỉ là hiện thân của cái chết, sự dị hợm, sự
khác biệt, mà hắn còn tượng trưng cho sự cô độc. Hắn gợi lên mọi sự cảm thông
và thương cảm mà con người ta có thể dành cho một kẻ sát nhân, chỉ bởi vì hắn
khiến họ dậy lên một nỗi sợ vô hình, về một cuộc sống bị vứt bỏ bởi đồng loại.
Không thể sống như một người bình thường cũng là một bi kịch.
Tôi luôn nghĩ về việc hắn mang theo một năng lực đặc biệt –
không biết nên gọi là “năng lực” hay chỉ đơn giản là một sự phát triển vượt trội,
là một món quà trời ban hay là sự trừng phạt của Đấng tạo hóa, hay đó chỉ là một
sự biến đổi di truyền nào đấy mà nếu biết cách sử dụng, hẳn là hắn đã có một cuộc
đời khác.
Cá nhân tôi, tôi đánh giá Grenouille là một gã mắc bệnh tự kỷ
với hội chứng Savant (tạm dịch: Hội chứng Bác học), bệnh nhân của hội chứng này
thường bộc lộ những dấu hiệu của một bộ nhớ siêu việt, mà ở đây, trong trường hợp
của hắn, là trí nhớ về mùi hương.
Ồ, Grenouille tạo ra cả một thế giới mùi hương trong đầu hắn,
mọi con người hay động vật hay đến cả cỏ cây và đồ vật đều được phân loại và sắp
xếp dựa theo mùi của chúng, thế giới quan của hắn sinh động và đa dạng bởi tất
cả loại mùi trên thế gian mà hắn đã ngửi được, hắn nhìn mọi thứ dưới hình thái
của mùi hương thay vì khuôn mặt, biểu cảm, dáng người hay trang phục.
Đó không hoàn toàn là một món quà, nó là chứng bệnh, một lời
nguyền rủa thì đúng hơn.
Đi kèm với một khả năng phi thường về mặt khứu giác, hắn lại
gặp khó khăn trong việc giao tiếp và sử dụng ngôn ngữ, và nếu chúng ta đặt giả
thuyết Grenouille chỉ đơn giản là một gã trai bị tự kỷ, thì việc hắn mắc chứng
Rối loạn ngôn ngữ, dấu hiệu thường đi kèm với tự kỷ, thì điều đó cũng là bình
thường.
Với chứng bệnh rối loạn này, người bệnh chỉ đơn giản là sao
chép một cách máy móc về ngôn ngữ, con số chứ không thực chất giao tiếp được. Họ
chỉ có thể hiểu những điều rất đơn giản, còn với những điều phức tạp thì không.
“Nó ít khi dùng đến động từ, tính từ và từ chêm. Ngoài “có”
và “không” – mà mãi sau này nó mới nói – nó chỉ dùng danh từ, đúng hơn là tên
riêng của mỗi vật, cây cỏ, thú vật, người cụ thể và cũng chỉ khi nào mùi của những
vật, cây cỏ, thú vật và người này đột nhiên chế ngự nó.”
“Những từ chỉ đối tương không mùi, nghĩa là những khái niệm
trừu tượng, đặc biệt là những thứ về đạo đức và luân lý là quá khó đối với nó.
Nó không nhớ nổi, lẫn lộn hết trơn, ngay cả khi đã lớn nó cũng không thích
dùng, và thường là dùng sai, tỉ như công lý, lương tâm, thượng đế, hân hoan,
trách nhiệm, khiêm tốn, biết ơn, vân vân…những khái niệm này dùng để chỉ cái gì
thì đối với nó mãi mãi là bí ẩn.”
Chính bởi một môi trường sống thiếu thốn, cùng với một thời
đại khi mà “tự kỷ” hay “rối loạn chức năng” là một cái gì đó quá khó hiểu và xa
vời, thì dĩ nhiên Grenouille trở thành một kẻ lạc loài dị hợm. Không ai hiểu hắn,
hắn cũng chẳng hiểu ai.
Nếu như Shaun Murphy từ The Good Dotor (tạm dịch: Bác sĩ
thiên tài) có thể trở thành một bác sĩ vượt trội và ưu tú, thì hẳn là trong một
thế giới khác, khi Grenouille được chăm sóc và quan tâm đúng cách, thì hắn đã
có thể trở thành một nhà chế tác nước hoa tài giỏi, thay vì là một tên sát
nhân, một kẻ tử tù, đau khổ và tuyệt vọng vì mong muốn được chấp nhận và yêu
thương.
Câu hỏi lớn được đặt ra từ cái kết khiến tôi bối rối vài năm
liền sau khi đã khép lại cuốn sách chính là lý do cho việc hắn chọn một cái chết
như thế nghĩa là gì.
Tất cả mọi thứ đã khó hiểu kể từ lúc hắn bắt đầu thu gom mùi
hương từ các cô trinh nữ, chế tác chúng và từ đó tạo ra một loại nước hoa bật
nhất. Nhưng tại sao lại là họ? Tại sao lại là con người chứ không phải từ các
loại hoa, cây cỏ, hay động vật? Và tại sao hắn muốn dùng nó nếu như mục đích tạo
ra chỉ để làm đầy thêm bộ sưu tập mùi hương yêu thích của hắn?
Tôi luôn cảm thấy dường như Grenouille có một sự khinh thường
vô hình với nhân loại, điều đó được thể hiện qua mọi cách mà hắn đối xử với con
người, cho đến việc hắn xem thường sinh mạng các cô gái, cũng như hắn không sợ
việc bị kết án tử tội – điều duy nhất hắn sợ có lẽ chỉ là việc người ta sẽ ngăn
chặn hắn chế tạo ra thứ nước hoa mà hắn muốn thôi.
“Vì mùi thơm là anh em của hơi thở. Nó theo hơi thở vào người,
không cường lại được nếu họ muốn sống.
Mùi thơm sẽ đi vào trung tâm của họ, ngay thẳng vào tim để quyết định ở
đó một cách dứt khoát về cảm tình hay khinh thường, ghê tởm hay thích thú, yêu
hay ghét. Ai mà nắm được mùi sẽ chế ngự được tim của người.
Grenouille ngồi hoàn toàn thư giãn trên ghế nhà thờ
Saint-Pierre, mỉm cười. Gã không thấy say sưa khi định kế hoạch chế ngự con người.
Mắt gã không ánh lên ngọn lửa cuồng điên, mặt gã cũng không có nét gì rồ dại.
Gã không mất trí. Gã rất tỉnh táo và thoải mái khi tự hỏi tại sao gã muốn như
thế. Gã trả lời vì gã độc ác, hoàn toàn độc ác. Gã mỉm cười và rất hài lòng. Gã
trông vô tội như bất cứ một người hạnh phúc nào.”
Xung quanh hắn là đầy rẫy những con người phiền chán và mưu
toan, đầy rẫy những ánh nhìn hướng về hắn sợ sệt, dị nghị, chán ghét, điều duy
nhất người ta công nhận ở hắn chính là cái tài năng mà họ có thể kiếm chác được
từ nó. Hắn như một ác quỷ mà bất kỳ một giao dịch nào của hắn với con người đều
sẽ khiến họ phải trả một cái giá đắt – mà thường là sinh mạng.
“Quả thật suốt mấy năm ấy không ngày nào ông không bị đeo đuổi
bởi một cái ý nghĩ không vui rằng rồi ông sẽ phải đền bù bằng cách nào đó cho sự
giao du với gã. Ước gì được trôi chảy, ông không ngớt lo âu cầu khẩn, ước gì
mình có thể gặt hái được sự thành công của việc mạo hiểm này mà không phải đền
bù gì! Ước gì mình thành công! Điều tôi làm không đúng thật đấy nhưng Chúa sẽ
nhắm mắt làm ngơ, chắc chắn Người sẽ làm ngơ! Trong đời tôi Người đã từng trừng
phạt nặng nề nhiều lần mà chẳng vì lý do gì cả
thì nếu lần này Người có thái độ làm hoà thì cũng đúng thôi. Tôi đã làm
tội gì nào, nếu như quả đó là tội? Cùng lắm là tôi đã hơi vượt quá điều lệ của
phường hội qua việc tôi lợi dụng cái năng khiếu tuyệt vời của một thằng thiếu
kinh nghiệm và nhận năng lực của gã làm của tôi. Cùng lắm là tôi đã đi trệch một
ít khỏi cái con đường mòn truyền thống đầy tư cách của ngành thủ công. Cùng lắm
là hôm nay tôi đã làm cái mà tôi lên án ngày hôm qua. Thế đã là tội ác chưa?”
Baldini đã thực sự phải trả giá cho việc giao dịch với quỷ dữ,
bằng chính tính mạng mình, cũng giống như bà vú ngày nào đã cho Grenouille những
giọt sữa mẹ nóng hổi để đổi lấy vài đồng tiền, hay chính mẹ hắn – người đã cho
hắn hình hài và mạng sống sau những cuộc giao hoan mà đến bà còn chẳng biết cha
hắn là ai. Đó là Grenouille, một đứa trẻ tự kỷ, một con quỷ, một kẻ ngoại lai dị
hợm cô độc.
Hắn nhìn xuống con người như những thứ mùi thấp kém, thứ mùi
hôi hám và chen chúc đến khó chịu.
“Gã thấy xa cách con người là giải thoát hay nhất […] gã
không chịu nổi mùi toát ra từ những nông phu đang cắt vụ cỏ đầu tiên trên đồng
cỏ. Gã sợ hãi tránh những đàn cừu, không phải sợ lũ cừu mà để tránh mùi người
chăn cừu […] Grenouille càng quen với cái không khí trong lành bao nhiêu thì gã
càng nhậy cảm bấy nhiêu với cái mùi người có lần ào đến bất ngờ, hoàn toàn
không chờ đợi, kinh tởm như mùi phân bón.”
Và hắn căm thù con người bằng tất cả thứ cảm xúc và ngôn ngữ
mà hắn không biết cách dùng.
“…trước hết gã gọi hồn những mùi đầu tiên nằm xa lắc, xa lơ,
cái mùi thù địch ẩm ướt trong phòng ngủ ở nhà Madame Gaillard, cái mùi da khô
đét của bà, cái mùi chua như giấm của cha Terrier, mùi mồ hôi ấm tình mẫu tử của
chị vú Bussie hớt ha hớt hải, mùi xác chết ở Cimetìere des Innocents, mùi chết
chóc của mẹ gã. Gã lặn ngụp trong ghê tởm và thù ghét, tóc dựng đứng vì nỗi khiếp
sợ đầy khoái cảm […]Như thể một cơn giông, gã đè bẹp những cái mùi cả gan lăng
mạ cái mùi cao quý của gã. Gã quật chúng tới tấp như mưa đá quật đồng lúa, như
một cơn bão, gã nghiền nát cái lũ hèn hạ ấy và nhận chìm chúng trong trận đại hồng
thuỷ của nước cất để tẩy uế. Sự thịnh nộ của gã chính đáng bao nhiêu thì sự báo
thù của gã ghê gớm bấy nhiêu.”
Thế nhưng, với bằng ấy sự chán ghét, khinh thường, căm thù
đó với con người, tôi vẫn thấy cái sự khao khát được hòa nhập, được chấp nhận,
được yêu thương trong hắn, vì hẳn là người ta sẽ không tự dưng mà căm ghét thứ
gì trừ khi họ không có được nó.

Bắt đầu bằng việc kết thúc mạng sống của cô gái xấu số đầu
tiên, hắn ngộ ra thứ mùi độc nhất, tinh khiết nhất đến từ nhân loại mà hắn căm
ghét, thứ mùi mà có thể khiến một cái mũi “nhậy cảm bậc nhất” như hắn không thể
soi mói ra một chút nào hôi hám của sự nghèo nàn và dơ bẩn, thì đây chắc chắn
là thứ mùi phù hợp nhất để khoác lên hắn, để mang lại cho hắn sự yêu thích từ đồng
loại. Nhưng dĩ nhiên chỉ mình nó là không đủ, chỉ một người thì không đủ, không
đủ để người ta chỉ cần ngửi lấy là sẽ bỏ qua cho nhân hình, vị thế và vẻ ngoài
của hắn. Hắn cần nhiều hơn thế nữa.
Điều đó sự lý giải vì sao nạn nhân đều là con người rồi đấy,
vì phải là con người thì mới thu hút con người bằng mùi hương của cơ thể và xác
thịt được.
Điều đấy dẫn dắt chúng ta đến câu hỏi tiếp theo: Vì sao chỉ
có mỗi phụ nữ.
Câu này khó, rất khó. Nó khiến tôi mất vài năm tìm hiểu và
suy nghĩ, kết hợp một chút khoa học cùng lý luận cá nhân.
Bằng nhiều nghiên cứu từ sau năm 1970, người ta phát hiện ra
ở con người có một loại hormone tiết ra theo mùi mồ hôi được gọi là Pheromone,
nó tạo ra mùi cơ thể tự nhiên, một thứ mà Grenouille hoàn toàn không có. Nó
đóng vai trò lớn trong việc khiến đồng loại nhận ra nhau cũng như giao tiếp với
nhau ở một số loài động vật. Và ở con người, thì thứ pheromone đấy dường như đặc
biệt nổi trội hơn ở phụ nữ. Nó liên quan tới các chức năng bên trong cơ thể họ
như chu kỳ kinh nguyệt và khả năng ảnh hưởng đến mọi người xung quanh như sự
liên kết giữa người mẹ và những đứa trẻ sơ sinh, sự ảnh hưởng tới chu kỳ kinh
nguyệt giữa những người phụ nữ sống cùng nhau, giữa những người phụ nữ và đàn
ông đang trong mối quan hệ yêu đương. Pheromone ở phụ nữ là thứ tác động tới tất
cả mọi điều xung quanh họ.
Giờ thì, tôi sẽ giả dụ như Grenouille có khứu giác tuyệt đỉnh
tới mức thứ hắn ngửi được không chỉ đơn giản là những lớp mùi nổi bật nhất, mà
hắn còn có thể nghe ra được những tín hiệu hóa học giữa các cá thể cùng loài.
Điều này lý giải vì sao hắn có thể nhận ra được cái “tinh túy nhất” trong những
cô gái bậc nhất, một cách không hề phụ thuộc vào nhan sắc hay địa vị xã hội của
họ. Thứ mà hắn ngửi được không phải là thứ mùi khoác ngoài họ như là mùi hôi
hám của cuộc sống hay là mùi thơm của xà phòng giặt vải, mà là toàn bộ những thứ
bên trong họ tiết ra, những thứ làm nên chính con người họ. Và Grenouille muốn
dùng nó để tạo ra cho mình một lớp vỏ ngoài hoàn hảo, tinh xảo nhất.
Mãi cho đến khi hoàn tất được sản phẩm nước hoa tuyệt vời nhất
của mình, Grenouille đã có cơ hội để sử dụng nó lần đầu tiên, ngay buổi hành
quyết của hắn. Và hắn nhận được thành quả xứng đáng cho sự tâm huyết của mình.

Tôi thấy hắn đáng thương, vì dầu hắn cho rằng mọi nỗ lực hắn
đã bỏ ra là để phục vụ cho sự thù hằn nhân loại của hắn, và hắn kết luận mọi sự
đều vì hắn độc ác mà ra. Tôi luận ra cái sự thất vọng mà hắn nhận lại từ kết quả
mà hắn đã gặt hái.
Đáp lại thứ mùi hương đã đánh đổi bằng mười mấy tính mạng, cả
một quảng trường hành quyết biến thành một cuộc giao hoan tập thể, hỗn loạn,
tha hóa, và mất trí. Không ai hiểu vì sao họ lại làm thế, không ai biết mình
đang làm gì, họ chỉ lao vào và ngấu nghiến nhau sau thứ màn hương đầy tội lỗi.
À, tôi đã nói rằng pheromone còn đóng vai trò lớn trong việc kêu gọi bạn tình
chưa nhỉ? Giờ thì bạn hiểu vì sao rồi đấy.
Tôi luận ra rằng Grenouille cũng chỉ là một con người bình
thường – hắn có thể bất thường trong cách suy nghĩ, nhưng hệ thống cảm xúc của
hắn vẫn hoạt động như một người bình thường. Và liệu chúng ta, những con người
bình thường, với lối sống bình thường và suy nghĩ bình thường, sau những cố gắng
hòa nhập cộng đồng lại nhận ra cộng đồng mà chúng ta muốn hòa nhập lại chẳng
khác gì hơn một tập thể của những kẻ không tỉnh táo và mù quáng, dễ bị lừa và
chỉ là nô lệ của hormone; những kẻ mà dù chúng ta có trở nên như chúng thì cũng
không cách nào mang lại cho chúng ta được cảm giác yêu thương tràn đầy hay hơi ấm
của một vòng tay, thì chúng ta còn muốn hòa nhập với chúng không?
Bạn có thể cho rằng cách mà hắn chọn để kết thúc cuộc sống
như một biểu tượng của tinh thần tự do, vì hắn đã thành công trong mục tiêu chế
ngự con người của mình nên chẳng còn điều gì mà hắn muốn chinh phục nữa. Điều đấy
cũng chả sai đâu, chắc là cũng đúng một phần. Nhưng tôi bị ám ảnh bởi cái khoảnh
khắc hắn trở về con chợ nơi hắn được sinh ra, trút cạn mọi giọt nước hoa mà hắn
vất vả tạo nên lên người, bước dần về đám đông và để họ xé nát mình ra như đám
người vô gia cư giằng nhau bữa ăn nóng hổi, như những con sói quây lại bên miếng
mồi và cắn nghiến da thịt hắn, nuốt trọn vào bụng thành quả của một buổi đi săn
đáng giá. Thì không đâu, Grenouille không thỏa mãn với thành quả của mình đến vậy
đâu.
Thay vì thế, hắn tuyệt vọng, bất lực và bị giằng xé bởi mong
muốn vẫn được hòa nhập nhưng lại căm thù những kẻ mà hắn muốn hòa vào. Và bằng
cách “trở thành một phần của họ” như nghĩa đen, tôi nghĩ Grenouille đã tìm ra
cách xoa dịu sự giằng xé trong tinh thần của mình. Hắn sẽ trở thành “một con
người đúng nghĩa” bằng việc biến thành bữa ăn, chất dinh dưỡng, máu thịt và nguồn
sống của họ, nhưng hắn sẽ tan biến khỏi thế giới này, trở thành một sự tồn tại
vô hình – như chính bản chất của các loại mùi hương. Hắn sẽ chỉ còn thoang thoảng
đâu đấy trong không khí cho đến khi mọi thứ mùi ngồn ngộn khác của nước cống, của
rác thải, của đường xá, của con người lấp đầy lên thứ không khí nơi hắn đã ra
đi. Hắn sẽ hoàn toàn tan biến như cách mà mọi loại nước hoa khác tan biến. Đó
là cách mà hắn đã chọn.
Tôi không ghê sợ Grenouille, hay thông cảm quá sâu sắc cho hắn sau khi nhận ra sự khốn cùng và tuyệt vọng này. Nó là những cảm xúc con người nhất, nó khiến Grenouille trở nên bình thường nhất. Cái suy nghĩ khát khao được hòa nhập vào thế giới, nhưng lại không muốn trở thành ai trong họ, là thứ mà quá nhiều con người ngày nay phải vật lộn để sống cùng. Chúng ta thấy mình như một kẻ ở ngoài luồng cuộc sống, chúng ta mong ước được trở thành một phần của đám đông, nhưng chúng ta chán ghét việc bị đánh đồng và trở thành một ai khác. Chúng ta mắc kẹt trong những suy nghĩ của chính mình và trở nên căm thù bản thân.
Lối thoát cho điều ấy, ngược lại, tôi mong nó là một điều gì
khác so với cái chết. Bởi cũng giống như Grenouille, cái chết không mang lại giải
pháp cho sự tồn tại của chúng ta, mà nó chỉ thổi bay sự tồn tại đó, như cơn gió
xóa nhòa một mùi hương.
Grenouille mang tới những cơn đau thầm kín nhất, khó hiểu nhất
của nhân loại, như một bệnh trạng của tinh thần và tâm lý, cái chết của hắn làm
tôi đau khổ một thời gian, và một phần là thanh thản. Tôi nghĩ trong bối cảnh đấy,
không một xã hội nào đủ sức chứa chấp cũng như thỏa mãn được sự khốn khổ trong Grenouille.
Nhưng với chúng ta thì không, sẽ luôn có lối thoát khác, và nhiều lối thoát
khác cho chúng ta, để sống một cách trọn vẹn và không cô độc.

Tóm tắt bởi: Khánh Vy - Bookademy
Hình ảnh: Khánh Vy
--------------------------------------------------
Theo dõi fanpage của Bookademy để cập nhật các thông tin thú vị về sách tại link: Bookademy.
(*) Bản quyền bài viết thuộc về Bookademy - Ybox. Khi chia sẻ hoặc đăng tải lại, vui lòng trích dẫn nguồn đầy đủ "Khánh Vy - Bookademy." Các bài viết trích nguồn không đầy đủ cú pháp đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.

[TRỜI THƯƠNG NGƯỜI?]
Tôi gặp ‘Mùi hương’ trong một tiệm sách cũ. Nó thuyết phục tôi rằng, nó hơn nhiều những cuốn sách mới tái bản ngoài kia. Nó hơn hẳn chúng ở mùi hương.
‘Mùi hương’, chỉ ‘Mùi hương’ mà tôi sở hữu thôi, nó có thứ mùi ẩm ướt của một cuốn sách cũ, đẫm thứ chất của thời gian, cùng với đó lại thoảng vị ngọt của mật, và khi để nó trước mũi mà để từng trang sách quét qua, nó ngon như một chiếc bánh.
Có vẻ như, trước khi biết đến tên tội phạm nào đó trong câu chuyện, chính nó là một tên tội phạm, và chính tôi cũng đã là một tên tội phạm.
Vấn đề của những cuốn sách tội phạm là chúng sẽ biến chính những người đọc thành kẻ phạm tội mà họ không biết. Họ cứ nghĩ mình đạo đức lắm, thanh sạch lắm. Nhưng không, lúc quái nào họ cũng là một tên tội phạm.
Thì đó, nhân vật chính của chúng ta, thứ thiên tài hay cũng là thứ ác quỷ ấy, là Jean-Baptiste Grenouille. Hắn kia, đang lấp ló sau cánh gà, chờ được tỏa sáng với các quý vị. Cơ mà tôi đã nói hắn là một tên tội phạm phải không? Phải biết về hắn trước để còn bảo vệ mình.
Thế kỷ 18, nước Pháp hôi rình. Hôi từ trong nhà đến ngoài cửa, từ đàn ông đến đàn bà, người già lẫn trẻ em, dân nghèo đến quý tộc. Hôi nhất là Paris, với cái thứ mùi trộn lẫn của thứ gì trên đời cũng có thể được, và ngay chỗ hôi nhất của Paris, cũng là hôi nhất toàn nước Pháp, hắn ra đời. Phải, Grenouille, thiên tài mùi hương của chúng ta, ra đời ở đống mùi hôi nhất toàn nước Pháp, người lem luốc máu giữa đống ruột cá, suýt tí nữa thì chết. Nhưng hắn không chết. Đến đây tôi cần khẳng định trước một điều rằng, trời không giết được hắn.
Hoặc là trời cố tình thế.
Jean-Baptiste Grenouille được sinh ra với cái mũi cực nhạy bén. Có thể nói, hắn sống bằng mũi. Hắn ngửi và ghi nhớ từng loại mùi, hắn nhận biết được mùi từ khoảng cách xa hàng dặm, hắn thậm chí phân tách được từng thứ mùi đơn lẻ ra trong cả đống hỗn tạp mùi. Hắn dùng mũi để nhận biết người, để xác định vị trí. Các thứ giác quan như mắt, tai, miệng cũng chỉ để bổ trợ cho cái mũi của hắn thôi. Hắn cũng chẳng cần chúng cho lắm.
Trớ trêu thay rằng với cái mũi ấy, hắn ngửi được mọi thứ mùi của thế gian, nhưng hắn lại không ngửi được mùi của chính mình. Nói đúng hơn, hắn không có mùi. Phải, cười nhạo vào mặt hắn đi. Đây không rõ là thứ sẽ giúp hắn hay hại hắn, nhưng là thứ hắn sợ hãi nhất.
Grenouille lớn lên trong cô độc, ngoài lề xã hội và không biết đến tình thương. Tình cảm con người không nằm trong giới hạn của hắn. Thứ duy nhất lôi cuốn hắn là những thứ mùi, và chỉ có vậy. Mùi hương có thể lôi cuốn hắn, thôi thúc hắn, đưa hắn đến sung sướng khoái cảm, kích thích hắn đến run người, và cũng có thể đẩy hắn xuống vực thẳm trong sự căm ghét và sợ hãi đến tột cùng. Cả đời hắn, tất cả những gì hắn đã làm, tất cả những điều kinh tởm hắn làm, đều vì nó thôi: những thứ mùi.
Khi đi hết cuốn sách này, có ai tự hỏi sao trời lại sinh ra hắn?
Uhm… Tại sao không?
Nghĩ mà xem, trời không bao giờ để hắn chết. Sinh ra, hắn không chết ngạt giữa đống ruột cá. Khi ở cùng bà vú, hắn không chết dù bị những đứa trẻ khác hãm hại năm lần bảy lượt. Hắn cũng không chết vì bị bóc lột sức lao động, càng không thể chết vì bệnh tật. Kể cả cái lạnh khiến hắn tưởng chừng chết đến nơi rồi, thì trời chuyển ấm, băng tan và hắn sống.
Đã thế trời cho hắn một cái mũi duy nhất trên thế gian, lại cho hắn một thân xác không chút mùi. Trước khi điều ấy trở thành thứ đày ải với hắn, thì nó lại là một công cụ hết sức hữu hiệu cho những tội ác của hắn.
Tại sao trời sinh ra hắn ư?
Hỏi vậy, chắc các người nghĩ trời thương mình? Nếu cái sinh vật ‘ông trời’ ấy tồn tại, thì tôi tự tin khẳng định ông ta chẳng thương gì loài người. Ông ta chỉ xem loài người là thú vui tiêu khiển của mình. Ông để Grenouille bị chi phối, bị điều khiển bởi mùi hương, ông để hắn gây tội ác, ông nhất quyết không để hắn chết, cho hắn khao khát, cho hắn giằng xé, cho hắn tuyệt vọng. Ông để hắn gây hỗn loạn, biến mọi thứ thành một màn kịch nhỏ cho riêng mình. Rồi chán, lật đổ, dẹp hết mọi thứ.
Kể cả trong câu chuyện hay ngoài đời thực, thì cuộc sống vẫn chỉ là một trò đùa, hãy luôn nhớ vậy. Không có một thế lực siêu phàm hay vô hình nào âm thầm cứu giúp phù trợ loài người. Chúng ta chỉ là một phần trong trò chơi mua vui của vũ trụ, không hơn không kém, có thể bị dẹp bất cứ lúc nào. Vậy nên không sao đâu, cứ buồn cười đi, cứ làm trò vô nghĩa đi, vì dù sao thế gian cũng vốn là một trò hề?