Một kẻ ngoại lai dị hợm – tôi hay gọi Jean-Baptiste Grenouille như thế. Bởi lẽ hắn như một gã người được sinh ra để phải cô độc, phải hiện diện nhưng không hiện hữu trong một quần thể con người nào.

Hắn đến với thế giới bằng sự khước từ của mẹ, hắn lớn lên bằng sự khước từ của tất cả các bà vú nuôi và người cha xứ bao dung nhất. Hắn cô độc, thiếu khả năng giao tiếp cơ bản, không lĩnh ngộ được giá trị của đạo đức và nhân phẩm, hắn không chen nỗi một chỗ dừng chân nào trong xã hội này.

Mẹ hắn vứt hắn đi như bỏ bớt một con cá ươn đã đục mắt, như bao đứa trẻ anh chị khác của hắn mà bà đã từng vứt bỏ, dưới sạp cá, giữa con chợ “bị bao phủ bởi một thứ mùi hôi mà con người văn minh ngày nay không thể hình dung nổi.”

“Mẹ của Grenouille ước chi mọi sự xong cho lẹ. Đến lúc phải rặn, chị ta ngồi xổm dưới bàn làm cá, đẻ ở đấy như bốn lần trước và cắt rốn cái sinh vật mới đẻ bằng con dao làm cá. Rồi thì vì cái nóng và vì mùi hôi, thật ra chị ta chẳng ngửi thấy gì cả mà chỉ cảm thấy cái gì đấy khó chịu, làm hôn mê như ở trên một cánh đồng hoa huệ tây hay ở trong một căn phòng hẹp có quá nhiều hoa thuỷ tiên, chị ta ngất đi, ngã vật sang một bên, tuột từ gầm bàn xuống đường, nằm lăn ra đó, tay còn nắm con dao.”

Trong một khung cảnh mà Paris hoa lệ được khắc họa thành “cái nơi hôi thối nhất toàn vương quốc,” Jean-Baptiste Grenouille ra đời, cất tiếng khóc đầu tiên và cũng là tiếng chuông kết án tử cho người đàn bà dám giết hại con mình. Đó như là lời ngôn sứ cho vận mệnh mà hắn sẽ gánh phải – mang cái chết đến mọi nơi.

Grenouille không chỉ là hiện thân của cái chết, sự dị hợm, sự khác biệt, mà hắn còn tượng trưng cho sự cô độc. Hắn gợi lên mọi sự cảm thông và thương cảm mà con người ta có thể dành cho một kẻ sát nhân, chỉ bởi vì hắn khiến họ dậy lên một nỗi sợ vô hình, về một cuộc sống bị vứt bỏ bởi đồng loại.

Không thể sống như một người bình thường cũng là một bi kịch. 

Tôi luôn nghĩ về việc hắn mang theo một năng lực đặc biệt – không biết nên gọi là “năng lực” hay chỉ đơn giản là một sự phát triển vượt trội, là một món quà trời ban hay là sự trừng phạt của Đấng tạo hóa, hay đó chỉ là một sự biến đổi di truyền nào đấy mà nếu biết cách sử dụng, hẳn là hắn đã có một cuộc đời khác.

Cá nhân tôi, tôi đánh giá Grenouille là một gã mắc bệnh tự kỷ với hội chứng Savant (tạm dịch: Hội chứng Bác học), bệnh nhân của hội chứng này thường bộc lộ những dấu hiệu của một bộ nhớ siêu việt, mà ở đây, trong trường hợp của hắn, là trí nhớ về mùi hương.

Ồ, Grenouille tạo ra cả một thế giới mùi hương trong đầu hắn, mọi con người hay động vật hay đến cả cỏ cây và đồ vật đều được phân loại và sắp xếp dựa theo mùi của chúng, thế giới quan của hắn sinh động và đa dạng bởi tất cả loại mùi trên thế gian mà hắn đã ngửi được, hắn nhìn mọi thứ dưới hình thái của mùi hương thay vì khuôn mặt, biểu cảm, dáng người hay trang phục.

Đó không hoàn toàn là một món quà, nó là chứng bệnh, một lời nguyền rủa thì đúng hơn.

Đi kèm với một khả năng phi thường về mặt khứu giác, hắn lại gặp khó khăn trong việc giao tiếp và sử dụng ngôn ngữ, và nếu chúng ta đặt giả thuyết Grenouille chỉ đơn giản là một gã trai bị tự kỷ, thì việc hắn mắc chứng Rối loạn ngôn ngữ, dấu hiệu thường đi kèm với tự kỷ, thì điều đó cũng là bình thường.

Với chứng bệnh rối loạn này, người bệnh chỉ đơn giản là sao chép một cách máy móc về ngôn ngữ, con số chứ không thực chất giao tiếp được. Họ chỉ có thể hiểu những điều rất đơn giản, còn với những điều phức tạp thì không.

“Nó ít khi dùng đến động từ, tính từ và từ chêm. Ngoài “có” và “không” – mà mãi sau này nó mới nói – nó chỉ dùng danh từ, đúng hơn là tên riêng của mỗi vật, cây cỏ, thú vật, người cụ thể và cũng chỉ khi nào mùi của những vật, cây cỏ, thú vật và người này đột nhiên chế ngự nó.”

“Những từ chỉ đối tương không mùi, nghĩa là những khái niệm trừu tượng, đặc biệt là những thứ về đạo đức và luân lý là quá khó đối với nó. Nó không nhớ nổi, lẫn lộn hết trơn, ngay cả khi đã lớn nó cũng không thích dùng, và thường là dùng sai, tỉ như công lý, lương tâm, thượng đế, hân hoan, trách nhiệm, khiêm tốn, biết ơn, vân vân…những khái niệm này dùng để chỉ cái gì thì đối với nó mãi mãi là bí ẩn.”

Chính bởi một môi trường sống thiếu thốn, cùng với một thời đại khi mà “tự kỷ” hay “rối loạn chức năng” là một cái gì đó quá khó hiểu và xa vời, thì dĩ nhiên Grenouille trở thành một kẻ lạc loài dị hợm. Không ai hiểu hắn, hắn cũng chẳng hiểu ai.

Nếu như Shaun Murphy từ The Good Dotor (tạm dịch: Bác sĩ thiên tài) có thể trở thành một bác sĩ vượt trội và ưu tú, thì hẳn là trong một thế giới khác, khi Grenouille được chăm sóc và quan tâm đúng cách, thì hắn đã có thể trở thành một nhà chế tác nước hoa tài giỏi, thay vì là một tên sát nhân, một kẻ tử tù, đau khổ và tuyệt vọng vì mong muốn được chấp nhận và yêu thương.

Câu hỏi lớn được đặt ra từ cái kết khiến tôi bối rối vài năm liền sau khi đã khép lại cuốn sách chính là lý do cho việc hắn chọn một cái chết như thế nghĩa là gì.

Tất cả mọi thứ đã khó hiểu kể từ lúc hắn bắt đầu thu gom mùi hương từ các cô trinh nữ, chế tác chúng và từ đó tạo ra một loại nước hoa bật nhất. Nhưng tại sao lại là họ? Tại sao lại là con người chứ không phải từ các loại hoa, cây cỏ, hay động vật? Và tại sao hắn muốn dùng nó nếu như mục đích tạo ra chỉ để làm đầy thêm bộ sưu tập mùi hương yêu thích của hắn?

Tôi luôn cảm thấy dường như Grenouille có một sự khinh thường vô hình với nhân loại, điều đó được thể hiện qua mọi cách mà hắn đối xử với con người, cho đến việc hắn xem thường sinh mạng các cô gái, cũng như hắn không sợ việc bị kết án tử tội – điều duy nhất hắn sợ có lẽ chỉ là việc người ta sẽ ngăn chặn hắn chế tạo ra thứ nước hoa mà hắn muốn thôi.

“Vì mùi thơm là anh em của hơi thở. Nó theo hơi thở vào người, không cường lại được nếu họ muốn sống.  Mùi thơm sẽ đi vào trung tâm của họ, ngay thẳng vào tim để quyết định ở đó một cách dứt khoát về cảm tình hay khinh thường, ghê tởm hay thích thú, yêu hay ghét. Ai mà nắm được mùi sẽ chế ngự được tim của người.

Grenouille ngồi hoàn toàn thư giãn trên ghế nhà thờ Saint-Pierre, mỉm cười. Gã không thấy say sưa khi định kế hoạch chế ngự con người. Mắt gã không ánh lên ngọn lửa cuồng điên, mặt gã cũng không có nét gì rồ dại. Gã không mất trí. Gã rất tỉnh táo và thoải mái khi tự hỏi tại sao gã muốn như thế. Gã trả lời vì gã độc ác, hoàn toàn độc ác. Gã mỉm cười và rất hài lòng. Gã trông vô tội như bất cứ một người hạnh phúc nào.”

Xung quanh hắn là đầy rẫy những con người phiền chán và mưu toan, đầy rẫy những ánh nhìn hướng về hắn sợ sệt, dị nghị, chán ghét, điều duy nhất người ta công nhận ở hắn chính là cái tài năng mà họ có thể kiếm chác được từ nó. Hắn như một ác quỷ mà bất kỳ một giao dịch nào của hắn với con người đều sẽ khiến họ phải trả một cái giá đắt – mà thường là sinh mạng.

“Quả thật suốt mấy năm ấy không ngày nào ông không bị đeo đuổi bởi một cái ý nghĩ không vui rằng rồi ông sẽ phải đền bù bằng cách nào đó cho sự giao du với gã. Ước gì được trôi chảy, ông không ngớt lo âu cầu khẩn, ước gì mình có thể gặt hái được sự thành công của việc mạo hiểm này mà không phải đền bù gì! Ước gì mình thành công! Điều tôi làm không đúng thật đấy nhưng Chúa sẽ nhắm mắt làm ngơ, chắc chắn Người sẽ làm ngơ! Trong đời tôi Người đã từng trừng phạt nặng nề nhiều lần mà chẳng vì lý do gì cả  thì nếu lần này Người có thái độ làm hoà thì cũng đúng thôi. Tôi đã làm tội gì nào, nếu như quả đó là tội? Cùng lắm là tôi đã hơi vượt quá điều lệ của phường hội qua việc tôi lợi dụng cái năng khiếu tuyệt vời của một thằng thiếu kinh nghiệm và nhận năng lực của gã làm của tôi. Cùng lắm là tôi đã đi trệch một ít khỏi cái con đường mòn truyền thống đầy tư cách của ngành thủ công. Cùng lắm là hôm nay tôi đã làm cái mà tôi lên án ngày hôm qua. Thế đã là tội ác chưa?”

Baldini đã thực sự phải trả giá cho việc giao dịch với quỷ dữ, bằng chính tính mạng mình, cũng giống như bà vú ngày nào đã cho Grenouille những giọt sữa mẹ nóng hổi để đổi lấy vài đồng tiền, hay chính mẹ hắn – người đã cho hắn hình hài và mạng sống sau những cuộc giao hoan mà đến bà còn chẳng biết cha hắn là ai. Đó là Grenouille, một đứa trẻ tự kỷ, một con quỷ, một kẻ ngoại lai dị hợm cô độc.

Hắn nhìn xuống con người như những thứ mùi thấp kém, thứ mùi hôi hám và chen chúc đến khó chịu.

“Gã thấy xa cách con người là giải thoát hay nhất […] gã không chịu nổi mùi toát ra từ những nông phu đang cắt vụ cỏ đầu tiên trên đồng cỏ. Gã sợ hãi tránh những đàn cừu, không phải sợ lũ cừu mà để tránh mùi người chăn cừu […] Grenouille càng quen với cái không khí trong lành bao nhiêu thì gã càng nhậy cảm bấy nhiêu với cái mùi người có lần ào đến bất ngờ, hoàn toàn không chờ đợi, kinh tởm như mùi phân bón.”

Và hắn căm thù con người bằng tất cả thứ cảm xúc và ngôn ngữ mà hắn không biết cách dùng.

“…trước hết gã gọi hồn những mùi đầu tiên nằm xa lắc, xa lơ, cái mùi thù địch ẩm ướt trong phòng ngủ ở nhà Madame Gaillard, cái mùi da khô đét của bà, cái mùi chua như giấm của cha Terrier, mùi mồ hôi ấm tình mẫu tử của chị vú Bussie hớt ha hớt hải, mùi xác chết ở Cimetìere des Innocents, mùi chết chóc của mẹ gã. Gã lặn ngụp trong ghê tởm và thù ghét, tóc dựng đứng vì nỗi khiếp sợ đầy khoái cảm […]Như thể một cơn giông, gã đè bẹp những cái mùi cả gan lăng mạ cái mùi cao quý của gã. Gã quật chúng tới tấp như mưa đá quật đồng lúa, như một cơn bão, gã nghiền nát cái lũ hèn hạ ấy và nhận chìm chúng trong trận đại hồng thuỷ của nước cất để tẩy uế. Sự thịnh nộ của gã chính đáng bao nhiêu thì sự báo thù của gã ghê gớm bấy nhiêu.”

Thế nhưng, với bằng ấy sự chán ghét, khinh thường, căm thù đó với con người, tôi vẫn thấy cái sự khao khát được hòa nhập, được chấp nhận, được yêu thương trong hắn, vì hẳn là người ta sẽ không tự dưng mà căm ghét thứ gì trừ khi họ không có được nó.

Bắt đầu bằng việc kết thúc mạng sống của cô gái xấu số đầu tiên, hắn ngộ ra thứ mùi độc nhất, tinh khiết nhất đến từ nhân loại mà hắn căm ghét, thứ mùi mà có thể khiến một cái mũi “nhậy cảm bậc nhất” như hắn không thể soi mói ra một chút nào hôi hám của sự nghèo nàn và dơ bẩn, thì đây chắc chắn là thứ mùi phù hợp nhất để khoác lên hắn, để mang lại cho hắn sự yêu thích từ đồng loại. Nhưng dĩ nhiên chỉ mình nó là không đủ, chỉ một người thì không đủ, không đủ để người ta chỉ cần ngửi lấy là sẽ bỏ qua cho nhân hình, vị thế và vẻ ngoài của hắn. Hắn cần nhiều hơn thế nữa.

Điều đó sự lý giải vì sao nạn nhân đều là con người rồi đấy, vì phải là con người thì mới thu hút con người bằng mùi hương của cơ thể và xác thịt được.

Điều đấy dẫn dắt chúng ta đến câu hỏi tiếp theo: Vì sao chỉ có mỗi phụ nữ.

Câu này khó, rất khó. Nó khiến tôi mất vài năm tìm hiểu và suy nghĩ, kết hợp một chút khoa học cùng lý luận cá nhân.

Bằng nhiều nghiên cứu từ sau năm 1970, người ta phát hiện ra ở con người có một loại hormone tiết ra theo mùi mồ hôi được gọi là Pheromone, nó tạo ra mùi cơ thể tự nhiên, một thứ mà Grenouille hoàn toàn không có. Nó đóng vai trò lớn trong việc khiến đồng loại nhận ra nhau cũng như giao tiếp với nhau ở một số loài động vật. Và ở con người, thì thứ pheromone đấy dường như đặc biệt nổi trội hơn ở phụ nữ. Nó liên quan tới các chức năng bên trong cơ thể họ như chu kỳ kinh nguyệt và khả năng ảnh hưởng đến mọi người xung quanh như sự liên kết giữa người mẹ và những đứa trẻ sơ sinh, sự ảnh hưởng tới chu kỳ kinh nguyệt giữa những người phụ nữ sống cùng nhau, giữa những người phụ nữ và đàn ông đang trong mối quan hệ yêu đương. Pheromone ở phụ nữ là thứ tác động tới tất cả mọi điều xung quanh họ.

Giờ thì, tôi sẽ giả dụ như Grenouille có khứu giác tuyệt đỉnh tới mức thứ hắn ngửi được không chỉ đơn giản là những lớp mùi nổi bật nhất, mà hắn còn có thể nghe ra được những tín hiệu hóa học giữa các cá thể cùng loài. Điều này lý giải vì sao hắn có thể nhận ra được cái “tinh túy nhất” trong những cô gái bậc nhất, một cách không hề phụ thuộc vào nhan sắc hay địa vị xã hội của họ. Thứ mà hắn ngửi được không phải là thứ mùi khoác ngoài họ như là mùi hôi hám của cuộc sống hay là mùi thơm của xà phòng giặt vải, mà là toàn bộ những thứ bên trong họ tiết ra, những thứ làm nên chính con người họ. Và Grenouille muốn dùng nó để tạo ra cho mình một lớp vỏ ngoài hoàn hảo, tinh xảo nhất.

Mãi cho đến khi hoàn tất được sản phẩm nước hoa tuyệt vời nhất của mình, Grenouille đã có cơ hội để sử dụng nó lần đầu tiên, ngay buổi hành quyết của hắn. Và hắn nhận được thành quả xứng đáng cho sự tâm huyết của mình. 

Tôi thấy hắn đáng thương, vì dầu hắn cho rằng mọi nỗ lực hắn đã bỏ ra là để phục vụ cho sự thù hằn nhân loại của hắn, và hắn kết luận mọi sự đều vì hắn độc ác mà ra. Tôi luận ra cái sự thất vọng mà hắn nhận lại từ kết quả mà hắn đã gặt hái.

Đáp lại thứ mùi hương đã đánh đổi bằng mười mấy tính mạng, cả một quảng trường hành quyết biến thành một cuộc giao hoan tập thể, hỗn loạn, tha hóa, và mất trí. Không ai hiểu vì sao họ lại làm thế, không ai biết mình đang làm gì, họ chỉ lao vào và ngấu nghiến nhau sau thứ màn hương đầy tội lỗi. À, tôi đã nói rằng pheromone còn đóng vai trò lớn trong việc kêu gọi bạn tình chưa nhỉ? Giờ thì bạn hiểu vì sao rồi đấy.

Tôi luận ra rằng Grenouille cũng chỉ là một con người bình thường – hắn có thể bất thường trong cách suy nghĩ, nhưng hệ thống cảm xúc của hắn vẫn hoạt động như một người bình thường. Và liệu chúng ta, những con người bình thường, với lối sống bình thường và suy nghĩ bình thường, sau những cố gắng hòa nhập cộng đồng lại nhận ra cộng đồng mà chúng ta muốn hòa nhập lại chẳng khác gì hơn một tập thể của những kẻ không tỉnh táo và mù quáng, dễ bị lừa và chỉ là nô lệ của hormone; những kẻ mà dù chúng ta có trở nên như chúng thì cũng không cách nào mang lại cho chúng ta được cảm giác yêu thương tràn đầy hay hơi ấm của một vòng tay, thì chúng ta còn muốn hòa nhập với chúng không?

Bạn có thể cho rằng cách mà hắn chọn để kết thúc cuộc sống như một biểu tượng của tinh thần tự do, vì hắn đã thành công trong mục tiêu chế ngự con người của mình nên chẳng còn điều gì mà hắn muốn chinh phục nữa. Điều đấy cũng chả sai đâu, chắc là cũng đúng một phần. Nhưng tôi bị ám ảnh bởi cái khoảnh khắc hắn trở về con chợ nơi hắn được sinh ra, trút cạn mọi giọt nước hoa mà hắn vất vả tạo nên lên người, bước dần về đám đông và để họ xé nát mình ra như đám người vô gia cư giằng nhau bữa ăn nóng hổi, như những con sói quây lại bên miếng mồi và cắn nghiến da thịt hắn, nuốt trọn vào bụng thành quả của một buổi đi săn đáng giá. Thì không đâu, Grenouille không thỏa mãn với thành quả của mình đến vậy đâu.

Thay vì thế, hắn tuyệt vọng, bất lực và bị giằng xé bởi mong muốn vẫn được hòa nhập nhưng lại căm thù những kẻ mà hắn muốn hòa vào. Và bằng cách “trở thành một phần của họ” như nghĩa đen, tôi nghĩ Grenouille đã tìm ra cách xoa dịu sự giằng xé trong tinh thần của mình. Hắn sẽ trở thành “một con người đúng nghĩa” bằng việc biến thành bữa ăn, chất dinh dưỡng, máu thịt và nguồn sống của họ, nhưng hắn sẽ tan biến khỏi thế giới này, trở thành một sự tồn tại vô hình – như chính bản chất của các loại mùi hương. Hắn sẽ chỉ còn thoang thoảng đâu đấy trong không khí cho đến khi mọi thứ mùi ngồn ngộn khác của nước cống, của rác thải, của đường xá, của con người lấp đầy lên thứ không khí nơi hắn đã ra đi. Hắn sẽ hoàn toàn tan biến như cách mà mọi loại nước hoa khác tan biến. Đó là cách mà hắn đã chọn.

Tôi không ghê sợ Grenouille, hay thông cảm quá sâu sắc cho hắn sau khi nhận ra sự khốn cùng và tuyệt vọng này. Nó là những cảm xúc con người nhất, nó khiến Grenouille trở nên bình thường nhất. Cái suy nghĩ khát khao được hòa nhập vào thế giới, nhưng lại không muốn trở thành ai trong họ, là thứ mà quá nhiều con người ngày nay phải vật lộn để sống cùng. Chúng ta thấy mình như một kẻ ở ngoài luồng cuộc sống, chúng ta mong ước được trở thành một phần của đám đông, nhưng chúng ta chán ghét việc bị đánh đồng và trở thành một ai khác. Chúng ta mắc kẹt trong những suy nghĩ của chính mình và trở nên căm thù bản thân. 

Lối thoát cho điều ấy, ngược lại, tôi mong nó là một điều gì khác so với cái chết. Bởi cũng giống như Grenouille, cái chết không mang lại giải pháp cho sự tồn tại của chúng ta, mà nó chỉ thổi bay sự tồn tại đó, như cơn gió xóa nhòa một mùi hương.

Grenouille mang tới những cơn đau thầm kín nhất, khó hiểu nhất của nhân loại, như một bệnh trạng của tinh thần và tâm lý, cái chết của hắn làm tôi đau khổ một thời gian, và một phần là thanh thản. Tôi nghĩ trong bối cảnh đấy, không một xã hội nào đủ sức chứa chấp cũng như thỏa mãn được sự khốn khổ trong Grenouille. Nhưng với chúng ta thì không, sẽ luôn có lối thoát khác, và nhiều lối thoát khác cho chúng ta, để sống một cách trọn vẹn và không cô độc.


Tóm tắt bởi: Khánh Vy - Bookademy

Hình ảnh: Khánh Vy

--------------------------------------------------

Theo dõi fanpage của Bookademy để cập nhật các thông tin thú vị về sách tại link: Bookademy.

(*) Bản quyền bài viết thuộc về Bookademy - Ybox. Khi chia sẻ hoặc đăng tải lại, vui lòng trích dẫn nguồn đầy đủ "Khánh Vy - Bookademy." Các bài viết trích nguồn không đầy đủ cú pháp đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.

Xem thêm

Grenouille chưa bao giờ biết đến tình yêu hay một tình cảm nhỏ nhất, thậm chí một cái chạm nhẹ. Không ai giáo dục anh ta về điều đúng,  điều sai, và anh ta không có khả năng để phân biệt điều thiện và điều ác. Ngay từ khi còn nhỏ, anh ấy đã làm những gì cần thiết để tồn tại. Anh ta thực sự là một người đàn ông không có lương tâm - hoàn toàn tự ái. Đạo đức không đóng vai trò gì trong cuộc sống của anh ta. Việc theo đuổi mùi hương là tất cả những gì mang lại cho anh ta niềm vui. Tôi cảm thấy rất đồng cảm với "sinh vật" này nhờ công lao của Patrick Suskind. Tôi không bào chữa cho hành vi của anh ấy, nhưng với xuất thân và cuộc sống như vậy làm sao có thể mong đợi anh ấy trở thành người khác được?

Các chi tiết khác nhau của "Perfume" được minh họa và các nhân vật được mô tả như Jean Baptiste sẽ cảm nhận được họ thông qua mùi hương. Các mô tả rất sống động và việc sử dụng ngôn ngữ rất phong phú, đến nỗi đôi khi tôi thấy mình đọc to các đoạn văn chỉ để thưởng thức ngôn từ. Chi tiết tỉ mỉ và hấp dẫn, cũng như quy trình sản xuất nước hoa, phần lớn được mô tả ở đây. Đây là một câu chuyện hấp dẫn, siêu thực, gần như ở thế giới khác. Nó cũng là một bức chân dung lạnh lùng của một kẻ tâm thần với một nhiệm vụ. Kết luận là tuyệt vời, bất ngờ và hấp dẫn. Một cuốn tiểu thuyết tuyệt vời!

Grenouille không có mùi của riêng mình, hoàn toàn không có mùi. Đây là một tật xấu khủng khiếp khiến cho từ thuở nhỏ tất cả mọi người đều xa lánh anh mà không hiểu tại sao lại xa lánh anh. Tuy nhiên, trong một nỗ lực kỳ lạ để cân bằng quang sai này, thiên nhiên đã ban tặng cho Jean Baptiste khứu giác nhạy bén nhất so với bất kỳ con người nào từng sống. Ngay từ khi còn nhỏ, anh đã có thể phân biệt rõ ràng sự khác biệt của mọi người khi nhắm mắt. Anh ta biết mùi hương khác nhau của gỗ mà anh ta phải chặt hàng ngày, và thậm chí cả những con bò cung cấp sữa cho anh ta uống mỗi sáng. Anh ấy dành mỗi giờ thức dậy để xác định, sắp xếp và phân loại mùi hương. Món quà khứu giác phi thường này và niềm đam mê theo đuổi, nắm bắt và chưng cất tất cả các mùi hương của anh ấy là nguyên nhân khiến anh ấy thăng tiến không lường trước được trong xã hội, nơi hiếm khi công nhận một người thuộc tầng lớp thấp kém của anh ấy, và cũng là sự sụp đổ cuối cùng của anh ấy. Suskind đã ghi lại ở đây cuộc đời của Grenouille - từ thời gian anh ta ở nhà của Madame Gaillard, người đã nhận những đứa trẻ mồ côi như Jean Baptiste, đến thời gian học nghề gian khổ với thợ thuộc da Grimal, công việc của anh ta với nhà pha chế nước hoa nổi tiếng Baldini, nơi anh ta trở thành một người thợ pha chế nước hoa, và những chuyến lang thang khắp Paris để tìm hiểu từng mùi của thành phố. Anh khao khát trở thành vị thần toàn năng của mùi hương. Anh biết rằng người “thống trị mùi hương cũng là người thống trị trái tim đàn ông”, vì “mùi hương là anh em của hơi thở”. Rồi đến ngày anh ta phát hiện ra mùi hương tinh tế nhất trong tất cả, thứ mà anh ta bị ám ảnh phải sở hữu cho riêng mình. Sau chính vì sự ám ảnh đến điên cuồng ấy, hắn đã sát hại 25 cô gái trẻ để điều chế ra loại nước hoa đặc biệt. Ấn tượng nhất đối với độc giả, tôi nghĩ chính là cái kết khá kì quặc. Dẫu sao đây cũng là một tác phẩm hay, thành công trong cách dựng hình tượng nhân vặt và lối kể chuyển độc đáo. 

Trong "Mùi hương", nhân vật chính - Jean Baptiste Grenouille - sinh ngày 17 tháng 7 năm 1738 tại khu chợ bẩn thỉu, hôi thối nhất của Paris thế kỷ 18, thậm chí có lẽ là nơi hôi thối nhất nước Pháp. Và, như tác giả giải thích, mùi hôi thối của Paris thế kỷ 18 là một thứ mà con người hiện đại không thể hiểu được: phân, gỗ mục, phân chuột, chất bài tiết của con người cả thông thường và ngoại lai, dung dịch kiềm ăn da và lưu huỳnh từ các xưởng, máu đông đặc từ các lò mổ, khối lượng lớn chưa được rửa sạch, thực phẩm ôi thiu, v.v. , v.v. Mẹ của anh ấy, người mắc bệnh "gút, giang mai và cảm ứng tiêu hóa", còn lại thì khỏe mạnh. Cô không lo lắng khi quá trình chuyển dạ bắt đầu. Cô ấy đã sinh bốn đứa trẻ khác bên dưới gian hàng cá của mình, tất cả đều là con ngoài giá thú, và đã vứt bỏ cả bốn đứa trẻ, cùng với đống cá và ruột đẫm máu của cô ấy vào cuối ngày chợ. Amoral, cô ấy không biết mình đã làm sai, và cô ấy cũng không đặc biệt quan tâm. Jean-Baptiste thật may mắn! Anh ấy đã khóc một cách thèm khát khi mới sinh, do đó thu hút đủ sự chú ý đến bản thân, đến nỗi mẹ anh ấy buộc phải thừa nhận anh ấy. Cậu bé được phép sống. Được đưa vào nhà thờ, anh được giao cho một y tá chăm sóc. Đó có lẽ là sự bắt đầu của một con người bất hạnh và cũng là mở đầu cho bi kịch của 25 cô gái xấu số sau này khi chính đứa con may mắn ấy đã nhẫn tâm sát hại 25 cô gái chỉ bởi hắn ta ám ảnh với các mùi hương đặc biệt của các cô gái trẻ. 

Tôi đã xem bộ phim này vì nó được tham chiếu trong sê-ri "Perfume" của Netflix từ năm 2018, đây cũng là một sê-ri xuất sắc.

Trong tác phẩm "Mùi hương" này, một đứa trẻ sinh ra với khứu giác cực kỳ nhạy bén học cách từ từ tập trung và rèn luyện năng khiếu khác thường này ở Paris vào những năm 1800. Sau khi phát hiện ra mùi hương say đắm của một cô gái trẻ khi còn là một chàng trai trẻ, anh ta bắt đầu nắm bắt bản chất của kỳ quan này thông qua một con đường đen tối. Sau khi học nghề chế tạo nước hoa, anh ta bắt đầu nắm bắt được "bản chất" của hàng loạt cô gái, những người mà anh ta giết lần đầu. Một câu chuyện khủng khiếp với những khúc ngoặt và một kết thúc kỳ lạ. 

Bản thân nó là một câu chuyện kỳ lạ, đây là một câu chuyện đặc biệt thú vị đối với một người có khứu giác được đào tạo về hóa học cũng như khoa học về khứu giác và nước hoa. Tác giả của tác phẩm đã biết rõ ràng những cảm giác dành cho một người có thiên bẩm đặc biệt  được rèn luyện, kỷ luật và hóa học chiết xuất mùi hương có lẽ cũng trở nên quen thuộc với tác giả và hấp dẫn người xem ở phương diện này. Cả hai đều cung cấp những trải nghiệm phong phú hơn về mùi hương cơ thể.

Yêu thích cuốn sách vì tiền đề kỳ lạ, sự bí ẩn, sự kỳ quặc của nó, chia sẻ kiến ​​thức chung về hóa học và khoa học về khứu giác. Nhiều người có thể không đánh giá cao nó, nhưng nó vẫn là quyển sách rất hay đoạt nhiều giải thưởng.

Jean - Baptiste Grenouille, một thiên tài về mùi hương, kẻ có khứu giác của Chúa, tên giết người hàng loạt, hay một thiên thần nơi trần thế. Chẳng một ai từng ở trong xác phàm của hắn để hiểu được hắn muốn gì.

Cả ngàn năm trước, khi mà người Ai Cập phát minh ra nước hoa, chắc chắn họ chưa bao giờ nghĩ đến việc chưng cất cả sự sống của 13 con người vào 1 cái lọ như Grenouille. 

Grenouille không có mùi, dù là chó săn địa ngục Ceberus cũng không thể đánh hơi được 1 chút gì chứng minh gã là con người. Mọi sinh vật sống quanh hắn, kể cả mẹ đẻ của hắn cũng phải thấy gai người trước cái điều bí ẩn ở sinh vật này.

Grenouille biết chứ, cái mũi thần thánh có thể ngửi được cả sự hân hoan của người đời, há chẳng biết khiếm khuyết của bản thân ở đâu. Trong trời đất, mọi sự vật sự việc đều có mùi riêng của nó, kể cả sự sống và cái chết. Nếu không có mùi, thì lấy gì khẳng định gã đang tồn tại đây.

Thế mùi gì là thơm nhất trên đời?

Theo cái mũi của Grenouille thì đó là mùi của những trinh nữ, những cô gái đẹp tuyệt trần chưa bao giờ biết đến chuyện gió trăng. Dù chúng ta không có cái mũi như hắn, chắc chẳng ai dám phủ định lý thuyết này.

Vậy thì sẽ ra sao nếu ta chưng cất 1 lọ nước hoa với 4 note, 13 loại mùi hương, lấy từ những cô gái đẹp nhất, trinh nguyên nhất đây. 

Không cần nói đến quá trình thực hiện điều man rợ, phản nhân loại, táng tận lương tâm (nếu như Grenouille có) này nữa. Hãy xem công dụng của chai nước hoa thần thánh này nào.

13 hương thơm tuyệt vời của 13 trinh nữ (phảng phất hơi hướng 13 tông đồ của Chúa) đã cho Grenouille quyền năng siêu phàm: Tất cả những ai thoáng ngửi thấy mùi hương của hắn sẽ đem lòng yêu hắn vô cùng, tôn kính, sùng bái, mọi định nghĩa về tình yêu đều không thể mô tả hết về cảm xúc của họ được. Kể cả người cha của nạn nhân cuối cùng còn quỳ xuống xin hắn trở thành con nuôi của ông, đủ hiểu sức mạnh của chai nước hoa này.

Thứ quyến rũ nhất trên đời, lại được chế tạo từ một tội ác khủng khiếp nhất, trớ trêu thay. Grenouille đã có mùi, nhưng đây vẫn không phải là mùi của hắn, đây chỉ là thứ mùi nhân tạo, do 13 cô gái kia cho hắn mà thôi, hắn vẫn là kẻ lạc loài, kẻ xa rời cả vòng tay của Chúa lẫn vòng tay của nhân loại.

Thứ nước hoa thuộc về thiên đàng này không nên có mặt trên trần gian, và hắn cũng vậy... Grenouille biết thế, và Grenouille chết đi. Một cái chết sạch sẽ, bị ăn tươi nuốt sống, không còn gì trên cõi đời này lưu lại sự tồn tại của hắn hết, dù là 1 mảnh nhỏ. Có lẽ ngay từ khi biết về nước hoa, Grenouille đã  có chủ đích chế tạo nên 1 công cụ để tiễn đưa bản thân về cõi trời, hoặc không... Dù sao sau tất cả, chỉ Grenouille biết mà thôi.

[TRỜI THƯƠNG NGƯỜI?]

Tôi gặp ‘Mùi hương’ trong một tiệm sách cũ. Nó thuyết phục tôi rằng, nó hơn nhiều những cuốn sách mới tái bản ngoài kia. Nó hơn hẳn chúng ở mùi hương.

‘Mùi hương’, chỉ ‘Mùi hương’ mà tôi sở hữu thôi, nó có thứ mùi ẩm ướt của một cuốn sách cũ, đẫm thứ chất của thời gian, cùng với đó lại thoảng vị ngọt của mật, và khi để nó trước mũi mà để từng trang sách quét qua, nó ngon như một chiếc bánh.

Có vẻ như, trước khi biết đến tên tội phạm nào đó trong câu chuyện, chính nó là một tên tội phạm, và chính tôi cũng đã là một tên tội phạm.

Vấn đề của những cuốn sách tội phạm là chúng sẽ biến chính những người đọc thành kẻ phạm tội mà họ không biết. Họ cứ nghĩ mình đạo đức lắm, thanh sạch lắm. Nhưng không, lúc quái nào họ cũng là một tên tội phạm.

Thì đó, nhân vật chính của chúng ta, thứ thiên tài hay cũng là thứ ác quỷ ấy, là Jean-Baptiste Grenouille. Hắn kia, đang lấp ló sau cánh gà, chờ được tỏa sáng với các quý vị. Cơ mà tôi đã nói hắn là một tên tội phạm phải không? Phải biết về hắn trước để còn bảo vệ mình.

Thế kỷ 18, nước Pháp hôi rình. Hôi từ trong nhà đến ngoài cửa, từ đàn ông đến đàn bà, người già lẫn trẻ em, dân nghèo đến quý tộc. Hôi nhất là Paris, với cái thứ mùi trộn lẫn của thứ gì trên đời cũng có thể được, và ngay chỗ hôi nhất của Paris, cũng là hôi nhất toàn nước Pháp, hắn ra đời. Phải, Grenouille, thiên tài mùi hương của chúng ta, ra đời ở đống mùi hôi nhất toàn nước Pháp, người lem luốc máu giữa đống ruột cá, suýt tí nữa thì chết. Nhưng hắn không chết. Đến đây tôi cần khẳng định trước một điều rằng, trời không giết được hắn.

Hoặc là trời cố tình thế.

Jean-Baptiste Grenouille được sinh ra với cái mũi cực nhạy bén. Có thể nói, hắn sống bằng mũi. Hắn ngửi và ghi nhớ từng loại mùi, hắn nhận biết được mùi từ khoảng cách xa hàng dặm, hắn thậm chí phân tách được từng thứ mùi đơn lẻ ra trong cả đống hỗn tạp mùi. Hắn dùng mũi để nhận biết người, để xác định vị trí. Các thứ giác quan như mắt, tai, miệng cũng chỉ để bổ trợ cho cái mũi của hắn thôi. Hắn cũng chẳng cần chúng cho lắm.

Trớ trêu thay rằng với cái mũi ấy, hắn ngửi được mọi thứ mùi của thế gian, nhưng hắn lại không ngửi được mùi của chính mình. Nói đúng hơn, hắn không có mùi. Phải, cười nhạo vào mặt hắn đi. Đây không rõ là thứ sẽ giúp hắn hay hại hắn, nhưng là thứ hắn sợ hãi nhất.

Grenouille lớn lên trong cô độc, ngoài lề xã hội và không biết đến tình thương. Tình cảm con người không nằm trong giới hạn của hắn. Thứ duy nhất lôi cuốn hắn là những thứ mùi, và chỉ có vậy. Mùi hương có thể lôi cuốn hắn, thôi thúc hắn, đưa hắn đến sung sướng khoái cảm, kích thích hắn đến run người, và cũng có thể đẩy hắn xuống vực thẳm trong sự căm ghét và sợ hãi đến tột cùng. Cả đời hắn, tất cả những gì hắn đã làm, tất cả những điều kinh tởm hắn làm, đều vì nó thôi: những thứ mùi.

Khi đi hết cuốn sách này, có ai tự hỏi sao trời lại sinh ra hắn?

Uhm… Tại sao không?

Nghĩ mà xem, trời không bao giờ để hắn chết. Sinh ra, hắn không chết ngạt giữa đống ruột cá. Khi ở cùng bà vú, hắn không chết dù bị những đứa trẻ khác hãm hại năm lần bảy lượt. Hắn cũng không chết vì bị bóc lột sức lao động, càng không thể chết vì bệnh tật. Kể cả cái lạnh khiến hắn tưởng chừng chết đến nơi rồi, thì trời chuyển ấm, băng tan và hắn sống.

Đã thế trời cho hắn một cái mũi duy nhất trên thế gian, lại cho hắn một thân xác không chút mùi. Trước khi điều ấy trở thành thứ đày ải với hắn, thì nó lại là một công cụ hết sức hữu hiệu cho những tội ác của hắn.

Tại sao trời sinh ra hắn ư?

Hỏi vậy, chắc các người nghĩ trời thương mình? Nếu cái sinh vật ‘ông trời’ ấy tồn tại, thì tôi tự tin khẳng định ông ta chẳng thương gì loài người. Ông ta chỉ xem loài người là thú vui tiêu khiển của mình. Ông để Grenouille bị chi phối, bị điều khiển bởi mùi hương, ông để hắn gây tội ác, ông nhất quyết không để hắn chết, cho hắn khao khát, cho hắn giằng xé, cho hắn tuyệt vọng. Ông để hắn gây hỗn loạn, biến mọi thứ thành một màn kịch nhỏ cho riêng mình. Rồi chán, lật đổ, dẹp hết mọi thứ.

Kể cả trong câu chuyện hay ngoài đời thực, thì cuộc sống vẫn chỉ là một trò đùa, hãy luôn nhớ vậy. Không có một thế lực siêu phàm hay vô hình nào âm thầm cứu giúp phù trợ loài người. Chúng ta chỉ là một phần trong trò chơi mua vui của vũ trụ, không hơn không kém, có thể bị dẹp bất cứ lúc nào. Vậy nên không sao đâu, cứ buồn cười đi, cứ làm trò vô nghĩa đi, vì dù sao thế gian cũng vốn là một trò hề?

Đọc tới những trang cuối của cuốn sách, Patrick Suskind vẫn chưa làm cho người đọc khỏi bàng hoàng bởi mạch truyện ngày càng dồn dập, co duỗi theo tình tiết đến nghẹt thở nhưng lại diễn tả mọi thứ hết sức nhẹ nhàng, không một dấu vết và tiếng động, hệt như sự vô hình của Grenouille trong mắt con người. Một giọng văn chầm chậm đưa người đọc đến hồi kết nhưng hẳn phải để lại rất nhiều ấn tượng bởi sự mới lạ, khác biệt lẫn những đặc trưng: tác giả có khả năng làm cho người đọc hình dung được từng đường đi nước bước của Grenouille một cách rõ nét và chi tiết nhất nhưng thật khó mà bắt kịp, làm cho toàn bộ tác phẩm tuy sử dụng ngôi thứ ba nhưng dồn dập và hồi hộp như thể đang nghe một lời tự thuật bởi khả năng đặt người đọc vào một mạch cảm xúc nhất định rất khó dứt bỏ, và nếu đứt quãng sẽ liền phá hỏng một chỉnh thể hoàn hảo. 

Vào lúc cuối ngày có lẽ là thời gian thích hợp nhất cho toàn bộ những chiêm nghiệm về cuốn sách và cuộc sống, để lưu giữ kiệt tác nghệ thuật này được trở nên bất tử bởi một sự hoàn hảo, cuốn hút đến ngỡ ngàng lạ kỳ trên từng con chữ mà nó đã đem lại nhưng đồng thời cũng thật dễ bắt gặp phần chìm của tảng băng trôi giữa cuộc sống, đôi khi lại trong chính tâm hồn của một con người tầm thường. 


Sinh ra trong những căn nhà ổ chuột của nước Pháp vào thế kỷ 18 và được phú cho khứu giác siêu phàm: gã có thể nắm bắt được hình dáng của mùi hương, như những sợi chỉ dệt lại thành một bức tranh lụa. Càng lớn, tài năng xuất chúng đó của gã càng bộc lộ rõ và phát triển. Không chỉ có tài năng, gã là một kẻ hết sức khôn ngoan, biết cách nhẫn nhục và chờ đợi thời cơ đến với mình. Một người thậm trọng từ bé với những đôi mắt sợ hãi, láo liên, khom người và đi cà nhắc. Từ phụ việc ở chỗ thuộc da, cho đến học việc và chế biến nước hoa rồi học được những phương pháp chiết xuất, chưng cất độc nhất cổ xưa, gã đã từng bước đi lên để rồi tự mình sở hữu một quyền năng vô hạn. Chính tài năng, sự cẩn trọng và khôn ngoan đó là điều làm nên một thiên tài, có thể làm cho hàng chục nghìn người lạc vào cuộc truy hoan cuồng loạn, làm cho tất cả những vị bề thế nhất phải cúi đầu ngã mũ và ngay đến cả phụ thân nạn nhân của gã cũng phải đem lòng yêu quý gã như con ruột. Grenouille gần như đã có tất cả mọi thứ trong tay như vậy, hơn cả tiền bạc và quyền lực, đó là sự quy hàng vô điều kiện trước một thế lực vô hình mà chỉ có mình gã biết được, cảm được, sở hữu được, Grenouille hoàn toàn có thể trở thành con người được tôn sùng nhất hành tinh này. Nhưng tất cả những gì gã có đó hoàn toàn không thuộc về gã mà chỉ là hỗn hợp của những tham vọng, cố gắng, những mong muốn đánh tan sợ hãi, đánh tan một nỗi sợ cô đơn để được sống trong huy hoàng, được vinh danh, để không bị đào thải khỏi xã hội.

Grenouille có thể ngửi thấy mọi thứ, kể cả mùi hương của quả nắm cửa bằng đồng thau và gỗ mới cắt hay thậm chí là mùi của con người, theo hắn là một hỗn hợp của sự đáng ghê tởm, nhưng lại không ngửi được mùi của chính mình. Gã không có mùi. Điều này làm cho gã khác biệt đối với nhân loại. Gã là thiên tài, nhưng là cá thể duy nhất, là thiên tài cô độc mà không một ai có thể hiểu được. Không một ai có thể cảm thấy khi gã đến gần và sợ hãi nhìn gã, ghê tởm gã khi nhận ra gã bằng thị giác. Nếu có mùi, người ta sẽ nhận thấy gã như nhận thấy một con người. Không có mùi, gã dường như không phải là con người. Chính vì vậy mà gã bị tách biệt khỏi xã hội, chỉ là một gã vô danh bị ruồng bỏ. Càng lớn, nhận ra điều đó càng rõ cũng là lúc gã phát hiện ra một mùi hương bất tử có thể làm cho chính cái mùi nhạy cảm nhất của gã ngất ngây, xao xuyến, say đắm - mùi hương của một trinh nữ trẻ đẹp. Gã có thừa sức để tạo ra mùi giống y hệt mùi người, khiến cho gã thật sự giống như một con người. Nhưng những cô đơn và sự tách biệt càng làm cho gã khao khát nhiều hơn: gã muốn tất cả phải quỳ xuống trước mình, tất cả phải yêu phải kính mình chứ không chỉ đơn thuần là một sự công nhận tồn tại. Nuôi một tham vọng không tưởng, thực hiện những cuộc truy đuổi không tưởng, nhưng cuối cùng, tất cả những gì gã phải nỗ lực để có được chỉ là trong phút giây: bản chất của mùi hương luôn thuộc về chủ nhân của nó. Ngay chính hỗn hợp tầm thường mà gã tạo ra cũng là của những nguyên liệu mà gã tập hợp nên, chứ không phải hoàn toàn thuộc về gã. Từ gã không toát ra bất cứ một thứ mùi nào. Từ gã chỉ có một mùi duy nhất: mùi của sự cô độc, sợ hãi, mùi của một con người luôn mong muốn có được tôn sùng và thành kính. Một Grenouille phải nhận những cái giá rất đắt cho tham vọng của chính mình chứ không phải bất cứ sự trừng trị hay bản án nào của pháp lý. Nhưng rồi, rốt cuộc người ta nhận ra, điều mà Grenouille tham vọng đó nằm ở rất nhiều con người như chúng ta, chỉ với một mong muốn duy nhất: thoát khỏi sự cô đơn và bị tách biệt mặc cho sự ghê tởm con người.