Solaris - Stanislaw Lem Reviews

Rời khỏi mạch truyện, tâm trí tôi bắt đầu lan man (đến mức mất tận mười ba ngày mới đọc xong một cuốn sách chỉ vỏn vẹn 179 trang), tôi bắt đầu đặt câu hỏi về giả định nền tảng của Lem rằng các nhà khoa học chắc chắn Solaris là hành tinh duy nhất có dạng sống ấy. Tại sao không phải là ba hành tinh khác, tại sao không phải là cả triệu đại dương có tri giác? Và tôi cứ cố gắng hình dung ra những hình thái độc nhất được tạo ra bởi đại dương. Tôi cũng tự hỏi liệu mình có cần phải biết câu trả lời cho việc liệu Solaris đã thực sự thiết lập liên lạc hay chưa, vì tôi cũng chẳng chắc chắn nữa.

Tôi bị mê hoặc bởi Solaris — bởi chính hành tinh này nhiều hơn là bởi cuốn sách. Solaris, một hành tinh với hai mặt trời, được bao phủ bởi một đại dương. Và chính đại dương này là thứ mà các nhà khoa học đã xác định được rằng đó là một thực thể sống có tri giác trên Solaris.

Xét về mặt tích cực, tôi rất ấn tượng với trí tưởng tượng của tác giả. Ông ấy đã tạo ra được một thế giới độc đáo của riêng , khiến cuốn sách trở nên đáng ngưỡng mộ và đầy tính trí tuệ. Nhưng liệu tôi có thích nó không? Không.

Có lẽ cuốn sách sẽ hay hơn nếu nó là một cuốn sách tranh. Nếu có thể bỏ qua phần lớn các đoạn miêu tả và chỉ cần ngắm vài bức hình minh họa, thì dung lượng của tác phẩm có lẽ sẽ chỉ còn khoảng một phần tư so với hiện tại. Tác giả này không phải là Tolkien, nhưng lại rất ưa chuộng những miêu tả chi tiết.

Dù vậy, mọi thứ còn lại đều cực kỳ lôi cuốn về mặt không khí, và tất cả đều khiến người ta phải suy ngẫm - suy ngẫm rất nhiều. Tôi đọc xong cuốn này chỉ trong vài ngày, nhưng đó là vì nó là một cuốn sách ngắn. Tôi chắc chắn đã phải đọc rất chậm rãi để nghiền ngẫm. Tôi thích nửa đầu cuốn sách hơn nửa sau. Tuy nhiên, chính sự mơ hồ đã biến nó thành một cuốn tiểu thuyết đáng để đọc lại nhiều lần, và mỗi lần như vậy là một sự khám phá mới hoặc tìm lại những giá trị cũ.

Tôi cho rằng cũng thật hợp lý khi chính tôi cũng đã chạm tới giới hạn của mình ở đây. Một lần nữa, những đoạn mô tả và nỗ lực giải thích về Solaris đã thử thách các rào cản trong trí tưởng tượng của tôi. Những hình ảnh đó đơn giản là không thể hình thành trong tâm trí tôi, ngoại trừ những nét cơ bản nhất. Thêm vào đó, những kiến thức khoa học này không có thực, và cũng chẳng thể là thực được. Điều đó khiến tôi bớt hào hứng hơn với những đoạn giải thích dài dòng. Những chương đó đối với tôi chỉ đơn thuần là sự nhồi nhét thông tin quá mức.

Tôi luôn bị thu hút nhiều hơn bởi khía cạnh con người trong câu chuyện. Đối với tôi, đây là một câu chuyện về tình yêu và sự mất mát, về mặc cảm tội lỗi và những nỗi khát khao khắc khoải. Đồng thời đây cũng là câu chuyện về sự khám phá và những giới hạn của tâm trí con người.

Nhân cách hóa là một đặc điểm chính của câu chuyện, nhưng không phải là đặc trưng trong lối viết của tác giả. Cuốn tiểu thuyết này không hề dễ dãi với người đọc, và chắc chắn lại càng không dễ dàng với các nhân vật trong đó. Tác phẩm là sự đan xen qua lại giữa các chương về khám phá khoa học và những tác động lên tâm trí con người từ một thứ mà về cơ bản là trí tuệ nhân loại không thể hiểu thấu.

Từ bối cảnh rùng rợn mang đậm hơi hướng khoa học viễn tưởng kinh dị, cho đến đến những sinh vật ngoài hành tinh thực sự. Từ những nỗ lực thất bại trong việc thiết lập liên lạc cho tới lịch sử hư cấu của cả một ngành khoa học lâu đời.

Nếu bạn là người yêu thích khoa học viễn tưởng và biết trân trọng một tác phẩm được viết chỉn chu, thì hãy chọn cuốn này. Dù là một tiểu thuyết ra đời năm 1961, nhưng hầu như không có chi tiết nào lỗi thời, ngoại trừ chiếc máy ghi âm băng cassette treo trên tường ở cảnh mở đầu.