Trong bất kỳ thời điểm nào trong cuộc sống, ai trong số chúng ta cũng sẽ trải qua 3 giai đoạn: khao khát - thành công - thất bại. Và bản ngã là kẻ thù trên mỗi bước đi trong mỗi chặng đường này. Trong giai đoạn khát vọng, bản ngã khiến chúng ta ảo tưởng và ngăn chúng ta tiếp nhận phản hồi, thứ không thể thiếu để phát triển và trưởng thành. Trong giai đoạn thành công, bản ngã đe dọa thứ mà chúng ta vừa gây dựng nên. Bản ngã nhồi nhét vào đầu óc chúng ta sự phân tâm, tự tin lệch lạc và tham danh hám lợi, khiến chúng ta lơ là nền tảng và hao mòn sức lực. Trong giai đoạn thất bại, bản ngã khiến chúng ta mất khả năng học hỏi từ sai lầm và từ việc nhìn nhận khách quan hành động của mình. Bằng hàng loạt câu chuyện có thật, trải dài trên đủ lĩnh vực từ quân sự, thể thao đến kinh doanh, cuốn sách Ego is the enemy của tác giả Ryan Holiday đã vẽ nên một bức tranh toàn cảnh về sự nguy hiểm của bản ngã và việc làm sao để đánh bại nó.

Bài học của cuốn sách

Trong mọi tình huống, trong mọi trường hợp, chúng ta nên tự tin nhưng hãy thực tế, điều quan trọng là không nên tự tin thái quá vào bản thân. Hãy thành thật với bản thân, cố gắng cho đến khi bạn đạt được. Mọi người sẽ nhìn thấy bạn qua những thành quả bạn gặt hái được chứ không phải qua lời bạn nói.

Về tác giả

Đây là cuốn sách thứ hai của Ryan Holiday mà tôi đã lựa chọn để đọc và từ đó tôi “mê” luôn lối viết của tác giả. Bởi lẽ cuốn sách nào của Ryan Holiday cũng đều có chiều sâu và triết lý vô cùng. Những cuốn sách không hề khoa trương như những cuốn sách bây giờ, cũng không phải cuốn sách “dạy làm giàu” đang ăn xổi trên thị trường ngày nay. Đây là những cuốn sách viết về giá trị con người và cuộc sống, về những kẻ thù vô hình mà con người đang phải chiến đấu, về lịch sử chúng ta cũng đã có biết bao người như vậy và chúng ta thực sự có thể học hỏi từ họ những điều gì.

Vậy bản ngã là gì?

Chúng ta cũng có thể thấy rằng sự khiêm tốn và tinh thần tự giác chính là thứ chúng ta cần ở bất kỳ thời điểm nào. Ở giai đoạn khát khao, chúng ta muốn sống thật hoài bão nhưng vẫn thực tế. Sự sáng tạo và trưởng thành có thể đến từ tinh thần sẵn sàng học hỏi và thực hành các đức tính nhẫn nại cũng như siêng năng. Trong giai đoạn thành công, chúng ta có thể thấy biết ơn và giữ kết nối với mục đích cũng như những thứ xung quanh mình. Chúng ta cần duy trì sự cởi mở và tinh thần sẵn sàng học hỏi - bền bỉ tập trung và kiềm chế sự thôi thúc vượt quá sức mình. Ở giai đoạn thất bại, chúng ta biết tự suy nghĩ và chỉ tạm thời bị tác động bởi ngoại cảnh. Chúng ta có thể tách biệt đặc tính của mình khỏi những sai lầm và tìm thấy khả năng phục hồi để vượt qua thức thất bại. Cuốn sách này được xây dựng dựa theo 3 giai đoạn này, mỗi giai đoạn tương ứng với mỗi chương trong cuốn sách.

Bản ngã là kẻ thù lớn nhất của chúng ta trên bước đường sự nghiệp. Bản ngã chính là thỏi nam châm thu hút những rắc rối và mâu thuẫn. Vậy bản ngã thực sự là gì? Giải thích một cách dễ hiểu thì bản ngã là niềm tin mù quáng vào tầm quan trọng của bản thân. Đó là nhu cầu được tốt hơn, có nhiều hơn, được công nhận vượt qua mọi lợi ích hợp lý. Theo lý giải của huấn luyện viên bóng bầu dục Bill Walsh, đó là khi mà lòng tự tôn vào chính mình trở thành ngạo mạn, sự quyết đoán trở thành ngoan cố và tự tin trở thành phóng túng bất cần.

 

CHƯƠNG 1: KHÁT KHAO

Đã bao giờ bạn ở trong trường hợp: bạn rất tự tin sẽ giành được phần thắng, như việc bạn tự tin nói với mọi người về điểm số và năng lực của mình sẽ vào được một ngôi trường đại học danh vọng. Nhưng khi có kết quả điểm, bạn lại không thể ngờ vào một người mà bạn nghĩ học lực trung bình lại có thể vào được ngôi trường ấy chứ không phải bạn. Tại sao lại thế? Phải chăng lúc ấy bạn đã quá tự tin vào bản thân mình mà không chừa cho mình một con đường lui? Người xưa có câu Im lặng là vàng và cho đến ngày nay, nó vẫn là một câu châm ngôn hữu ích. Im lặng chính là năng lực kiểm soát bản thân một cách cẩn trọng trong các cuộc hội thoại cũng như sống mà không cần tới sự công nhận. Im lặng là khoảng nghỉ của sự tự tin và sức mạnh.

Có câu nói rất hay của Ryan Holiday rằng Câu hỏi không phải là ‘Tôi muốn trở thành ai trong cuộc sống?’ mà là ‘Điều tôi muốn thực hiện trong đời là gì?’. Thật vậy, khi cuộc sống mà chúng ta chỉ biết nghĩ cho bản thân ta, thì làm sao chúng ta có thể thành công, hãy làm vì điều đó thực sự cống hiến cho cuộc đời này, có như vậy, cuộc sống của bạn mới trở nên có ý nghĩa và tốt đẹp.

Trở thành người học trò

Lấy ví dụ về chiến đấu, nơi đặc biệt khắc nghiệt bởi các đối thủ liên tục dùng sức mạnh tấn công vào điểm yếu. Nếu đấu sĩ không có khả năng học hỏi và luyện tập hằng ngày, nếu họ không ngừng tìm kiếm những điểm cần trau dồi, kiểm tra những thiếu sót của mình và tiếp thu những kỹ thuật mới vay mượn từ đối thủ cũng như đồng môn. Họ sẽ bị đánh bại và tiêu diệt.

Điều này cũng áp dụng với tất cả chúng ta. Liệu chúng ta có đang chiến đấu hay chống lại một thứ gì đó không? Bạn có nghĩ mình là người duy nhất hi vọng đạt được mục tiêu của bản thân? Đừng bao giờ tin rằng mình là người duy nhất đạt được chiếc nhẫn đồng thau đó.

Chúng ta đang sống là chúng ta cũng đang chiến đấu đấy. Cuộc đời này bạn chỉ có thể tiến lên hoặc bị đẩy lùi xuống. Và thật ra thì chúng ta cũng đang phải chiến đấu lại với chính bản thân chúng ta. Đừng để bản ngã và sự lười biếng thống trị lấy bạn.

Đừng đam mê

Trong phần này, tác giả đã chỉ ra rằng đam mê chỉ dành cho những kẻ nghiệp dư và ảo tưởng mà hãy quyết định điều bạn cảm thấy phải làm và phải nói, chứ không phải điều bạn quan tâm và ao ước. Rồi bạn sẽ tạo ra những điều vĩ đại. Rồi bạn sẽ không còn là kẻ bất tài chỉ biết nuôi ý định trong đầu như trước nữa.

 

CHƯƠNG 2: THÀNH CÔNG

Với câu chuyện được kể về Howard Hughes, huấn luyện viên Bill Walsh, Ryan Holiday đã cho chúng ta hiểu rằng: nếu không có những giá trị đúng đắn, thành công sẽ thật ngắn ngủi. Nếu chúng ta không muốn chỉ vụt sáng rồi chợt tắt, nếu chúng ta mong muốn kéo dài thành công thì đã đến lúc phải hiểu cách đối đầu với loại hình bản ngã mới này, cũng như những giá trị và nguyên tắc cần để đánh bại nó.

Thành công rất hấp dẫn, nhưng để giữ vững thành công đó lại đòi hỏi sự tỉnh táo. Chúng ta không thể tiếp tục học hỏi nếu nghĩ mình đã biết mọi thứ. Chúng ta không thể đồng ý với những sự huyễn hoặc ta tự tạo ra hay từ những ồn ào nhảm nhí ở thế giới bên ngoài. Chúng ta phải hiểu rằng mình là một phần nhỏ của vũ trụ được kết nối với nhau. Trên hết, chúng ta phải xây dựng một tổ chức và một hệ thống xung quanh những gì mình làm - một hệ thống về công việc chứ không phải về chúng ta. Và cuối cùng, chúng ta phải học cách kiểm soát nhu cầu của mình, nếu không nó sẽ kiểm tra chúng ta.

Điều gì quan trọng với bạn?

Chúng ta - có vẻ như không bao giờ thấy hài lòng với thứ mình có, chúng ta muốn cả những thứ người khác sở hữu. Chúng ta muốn có nhiều hơn người khác. Chúng ta nhận ra đâu là điều quan trọng với mình, nhưng khi có được nó, chúng ta lại đánh mất những ưu tiên của bản thân. Đó là khi mà bản ngã có thể thống trị và tàn phá chính chúng ta.

Chúng ta thường dễ dàng nói “đồng ý” một cách thiếu suy nghĩ, hoặc vì một sức hút mơ hồ, hoặc vì sự tham lam hay phù phiếm. Chúng ta không thể nói “không”, vì như vậy có thể sẽ bỏ lỡ thứ gì đó. Chúng ta nghĩ làm vậy sẽ giúp mình đạt được nhiều hơn, trong khi thực tế, nó ngăn chúng ta khỏi chính điều mình đang tìm kiếm. Chúng ta đều lãng phí cuộc sống quý giá để làm những việc mà mình không thích, để chứng tỏ bản thân với người những người mà mình không tôn trọng, để rồi nhận lấy những thứ mà mình không muốn. Tại sao chúng ta lại làm như vậy? Phải chăng chúng ta đang sống quá nhiều cho tương lai mà quên mất đi thực tại, trong khi phải có thực tại thì mới có tương lai. Phải chăng chúng ta sống quá nhiều theo suy nghĩ của người khác, mà quên mất bản thân mình muốn gì và suy nghĩ gì? Phải chăng chúng ta muốn mọi thứ nhưng lại chẳng muốn mất đi điều gì cả?

Đừng! Cuộc sống là sự đánh đổi, còn bản ngã thì muốn mọi thứ!

 

CHƯƠNG 3: THẤT BẠI

Đó là câu chuyện của Katherine Graham. Từ khi còn nhỏ, bà đã có tất cả: bố của bà là một thiên tài, mẹ của bà là người có vai vế trong xã hội, và lớn lên được học trong ngôi trường tốt nhất, giáo viên tốt nhất,… Năm 1933, bố của bà đã mua lại Washington Post, một tờ báo lớn nhưng đang gặp nhiều vấn đề và tiến hành tái cơ cấu lại toàn bộ. Người con duy nhất có vẻ nghiêm túc quan tâm tới nó, Katherine, đã được thừa hưởng công ty khi bà lớn lên và trao nó lại cho người chồng thông thái không kém của mình, Philip Graham. Và từ đó, bà sẵn sàng hài lòng khi nép sau lưng đức lang quân của mình. Nhưng rồi cuộc đời thay đổi. Hành vi của Philip ngày càng trở nên thất thường. Ông uống rất nhiều. Ông bắt đầu có các mối quan hệ ngoài luồng. Ông đưa ra những quyết định kinh doanh không bình thường. Ông công khai làm bẽ mặt bà trước mặt người quen. Đến cuối cùng ông đã suy sụp tinh thần nghiêm trọng và khi Katherine cố gắng chăm sóc chồng, ông đã tự sát bằng một khẩu súng trường trong khi bà nằm nghỉ ở phòng kế bên. Ở tuổi 46, Katherine Graham, mẹ của ba đứa con và không có kinh nghiệm làm việc, nhận thấy mình buộc phải tiếp quản Washington Post. Tuy nhiên bà lại chưa hề sẵn sàng với việc đó, nhút nhát và thành thật mà nói, khá ngây thơ. Xét cho cùng, đây không phải là một thất bại thảm hại. Graham vẫn giàu có, da vẫn trắng, vẫn có địa vị xã hội. Tuy nhiên, bà nghĩ đó không phải là định mệnh cuộc đời đặt ra cho mình. Đó chính là điều quan trọng. Thất bại và nghịch cảnh mang tính tương đối và duy nhất với mỗi chúng ta. Nó thường xuất hiện bất ngờ, cuộc đời là thế: nó giật lấy các kế hoạch của bạn và xé tan chúng. Đôi khi chỉ một lần, có khi nhiều không kể xiết.

Nếu thành công làm thỏa mãn bản ngã thì thất bại là đòn đánh gục nó. Vậy nên sảy chân thường ngã đau và những rắc rối nhỏ có thể biến thành những thử thách lớn lao. Bản ngã thường xuất hiện như một phản ứng phụ khó chịu của thành công, và nó khiến ta đau đớn biết bao khi thất bại.

Chúng ta đang sống và trải nghiệm những thách thức đặc trưng của mọi hành trình. Có lẽ chúng ta đã thất bại, có lẽ mục tiêu của chúng ta đã trở nên khó khăn hơn dự kiến. Chẳng ai thành công mãi mãi, và không phải ai cũng thành công ngay lần đầu tiên - tất cả chúng ta đều phải đối phó với nghịch cảnh và thất bại trên đường đi. Bản ngã không chỉ khiến chúng ta không sẵn sàng và không thể hiểu được những nghịch cảnh ấy, nó còn thường xuyên góp phần tạo ra những chuyện đó ngay từ đầu. Con đường vượt qua, con đường để vực dậy đòi hỏi phải định hướng lại và nâng cao việc tự nhận thức. Chúng ta không cần sự thương xót - của họ hoặc của chính mình - chúng ta cần có mục đích, sự cân bằng và kiên nhẫn. Chúng ta có thể vượt qua và chúng ta sẽ làm được.

 

Lời kết: Tôi nghĩ đây là cuốn sách mà ai cũng nên đọc một lần trong đời bởi vì: hầu hết chúng ta đều mong muốn những thứ lớn hơn, vĩ đại hơn, thậm chí ngay khi chúng ta đã đạt được những điều chúng ta mong muốn, chúng ta vẫn muốn nhiều hơn nữa. Thật ra, đó chính là bản ngã, đó chính là kẻ thù khiến chúng ta khó đạt được thành công nhất. Suy cho cùng, ranh giới giữa tin tưởng và ảo tưởng về bản thân vô cùng mong manh, nhưng những ảnh hưởng mà hai khái niệm ấy mang lại lại vô cùng to lớn.

Review chi tiết bởi: Minh Trang – Bookademy

______________

Theo dõi fanpage của Bookademy để cập nhật các thông tin thú vị về sách tại link: Bookademy

Đăng ký để trở thành CTV Bookademy tại link: http://bit.ly/bookademy_ctv

Xem thêm

Nghệ sĩ trình diễn Marina Abramović từng thẳng thắn khẳng định: “Nếu bạn bắt đầu tin vào sự vĩ đại của chính mình, đó chính là dấu chấm hết cho sức sáng tạo của bạn.”

Khi loại bỏ bản ngã, những gì còn lại chính là con người thật và những giá trị chân thực. Thứ thay thế bản ngã là sự khiêm nhường, đúng vậy, nhưng đó phải là một sự khiêm nhường vững vàng như đá tảng, song hành cùng lòng tự tin.

“Hãy sống tự nhiên và là chính mình. Khi ấy, những lời tâng bốc hào nhoáng sẽ chỉ thoảng qua như làn gió biển trong một ngày hè ấm áp.”

Như Irving Berlin từng nói: “Tài năng chỉ là điểm khởi đầu.” Điều quan trọng là bạn có thể tận dụng tối đa tài năng ấy hay không. Hay chính bạn sẽ trở thành kẻ thù lớn nhất của mình? Liệu bạn có tự tay dập tắt ngọn lửa vừa mới nhen nhóm?

Để công việc của bạn chứa đựng sự chân thực, nó phải bắt nguồn từ những điều chân thực. Nếu muốn trở thành người có thể đi đường dài thay vì chỉ tỏa sáng nhất thời, bạn phải sẵn sàng tập trung vào những mục tiêu lâu dài.

Như Churchill từng nói, những sự thật thực tế đáng tin cậy hơn những giấc mơ.

Hannah Horvath, một nhân vật điển hình cho kiểu người như thế, đã nhận ra điều này sau hai năm vật lộn để xuất bản một cuốn tiểu thuyết. Mặc dù đã có hợp đồng xuất bản trị giá hàng trăm nghìn đô la, cô vẫn giậm chân tại chỗ. Tại sao ư? Bởi cô quá bận rộn với việc “dành rất nhiều thời gian trên Internet”.

Thực ra, tôi chẳng thể nhớ nổi mình đã làm gì khác trong năm 2010. Tôi dùng Tumblr, đăng tweet và lướt mạng liên tục. Những việc đó chẳng kiếm được đồng nào, nhưng lại khiến tôi có cảm giác như mình đang làm việc.

Tôi rất thích những đoạn trích này.

LÀM TỐT LẮM, RYAN! [Đã bình chọn cuốn sách là tác phẩm phi hư cấu hay nhất năm 2016]

"Bản ngã là kẻ thù lớn nhất của chúng ta

Bản ngã có thể ngăn cản chúng ta học hỏi và phát triển tài năng. Nó có thể khiến chúng ta mù quáng trước những khuyết điểm của chính mình và gây ra nhiều hệ lụy khác. Giá như chúng ta có thể thấu hiểu kẻ thù ấy và tìm cách chế ngự nó.

Bản ngã là kẻ thù lớn nhất của chúng ta. Khi mới bắt đầu sự nghiệp, nó có thể cản trở quá trình học hỏi và phát triển tài năng. Khi nếm trải thành công, bản ngã có thể khiến chúng ta mù quáng trước những thiếu sót của bản thân, xa cách những người xung quanh và cuối cùng dẫn đến thất bại. Khi đối mặt với thất bại, bản ngã càng trở nên tàn phá, khiến việc vực dậy trở nên khó khăn hơn gấp bội.

Chỉ khi nhận diện được bản ngã, thấu hiểu những ham muốn của nó và từng bước vô hiệu hóa sức chi phối của nó, chúng ta mới có thể tạo ra những thành quả tốt nhất của mình. Cuốn sách được cấu trúc thành những đoạn chiêm nghiệm ngắn gọn, kết hợp với các nhân vật và câu chuyện minh họa cho những chủ đề cùng bài học cuộc sống, nhằm khơi gợi sự đồng cảm, nâng đỡ tinh thần và truyền cảm hứng cho người đọc.

Sau khi đọc cuốn sách từ trang đầu đến trang cuối, tôi xin tổng hợp 32 bài học tâm đắc từ tác phẩm tuyệt vời này.

Đây là những điều đã để lại ấn tượng sâu sắc nhất trong tôi. Tôi diễn đạt và sắp xếp lại các bài học theo cách giúp phần lớn chúng ta dễ hiểu và dễ tiếp thu hơn.

Nếu bạn muốn tìm hiểu những bài học tương tự từ các cuốn sách bán chạy nhất mọi thời đại khác, bạn có thể nhấp vào đây.

Còn bây giờ, nếu bạn muốn tìm hiểu về Ego Is the Enemy và những gì tôi học được từ cuốn sách này, hãy cùng đọc tiếp.

32 bài học tâm đắc từ Ego Is the Enemy

1. Thứ thay thế bản ngã chính là sự khiêm nhường, đúng vậy, nhưng đó phải là sự khiêm nhường vững chắc như đá tảng, song hành cùng lòng tự tin.

2. Nói luôn là việc dễ dàng. Chúng ta dường như cho rằng im lặng là dấu hiệu của sự yếu đuối, vì thế cứ nói mãi, nói không ngừng, như thể cuộc sống của mình phụ thuộc vào điều đó. Nhưng trên thực tế, im lặng chính là sức mạnh. Ngay cả một đứa trẻ cũng biết ngồi lê đôi mách và huyên thuyên. Ai cũng có thể nói, vậy nên điều hiếm có chính là khả năng chủ động đứng ngoài những cuộc trò chuyện không cần thiết. Kho báu lớn nhất của con người là một chiếc lưỡi biết tiết chế.

3. Thành công đòi hỏi chúng ta phải dành trọn vẹn nỗ lực của mình. Trong khi đó, việc nói suông đã lấy đi một phần nỗ lực ấy trước cả khi chúng ta kịp sử dụng nó.

4. Khi đối mặt với một thử thách mà sớm muộn gì bạn cũng sẽ gặp phải trong bất kỳ công việc sáng tạo hay đầy thách thức nào, bạn sẽ tìm cách trốn tránh bằng việc nói suông, hay trực diện đối mặt với khó khăn?

5. Mối quan hệ duy nhất giữa công việc và những lời huyên thuyên là thứ này sẽ triệt tiêu thứ kia. Hãy bịt cái lỗ ấy lại, cái lỗ ngay giữa khuôn mặt bạn, nơi có thể rút cạn nguồn sinh lực quý giá của bạn. Hãy quan sát điều gì xảy ra và bạn tiến bộ đến mức nào.

6. Giá trị của việc trở thành một người học trò không chỉ nằm ở khoảng thời gian học hỏi kéo dài, mà còn ở chỗ nó đặt bản ngã của chúng ta dưới sự kiểm soát của người khác. Nó tạo ra một giới hạn nhất định cho cái tôi. Chúng ta hiểu rằng mình không giỏi hơn người thầy, thậm chí còn kém xa. Trong giáo dục, bạn không thể giả vờ mãi. Việc học cũng không có lối tắt; con đường duy nhất là kiên trì rèn luyện mỗi ngày. Vì vậy, có một người thầy hoặc người cố vấn trong cuộc đời sẽ giúp bạn giữ bản ngã trong tầm kiểm soát.

7. Giả vờ rằng mình có kiến thức là một trong những thói xấu nguy hiểm nhất, bởi nó ngăn cản chúng ta tiến bộ. Tự đánh giá bản thân chính là liều thuốc giải độc.

8. Hãy áp dụng chiến lược cộng, trừ và bằng. Mỗi người trong chúng ta cần có một người giỏi hơn mình để học hỏi, một người kém kinh nghiệm hơn mình để hướng dẫn, và một người ngang tầm để cùng thử thách lẫn nhau.

9. Đam mê gắn liền với mục đích sống. Đó là việc hoàn thành một điều gì đó vượt ra ngoài bản thân bạn. Chủ nghĩa thực tế còn tiến thêm một bước so với đam mê. Nó đòi hỏi bạn hiểu rõ điều gì cần được thực hiện, bắt đầu từ đâu, tiến lên bằng cách nào và theo dõi, đánh giá tiến độ ra sao. Chúng ta cần tính thực tế nhiều hơn là chỉ có đam mê.

10. Sự vĩ đại bắt nguồn từ những khởi đầu khiêm tốn và được tạo nên từ những công việc lớn lao. Điều đó có nghĩa là bạn phải sẵn sàng trở thành người ít quan trọng nhất trong căn phòng cho đến khi thành quả lên tiếng.

11. Việc người khác đối xử tệ bạc với chúng ta không làm giảm đi giá trị của chúng ta.

12. Khi ai đó xúc phạm bạn, hãy làm việc chăm chỉ hơn. Hãy tiếp tục cuộc chơi, phớt lờ những lời ồn ào xung quanh, nhưng vì bất cứ giá nào, đừng để chúng khiến bạn xao nhãng. Biết kiềm chế bản thân là điều khó khăn, nhưng đó là một kỹ năng thiết yếu. Kiềm chế không có nghĩa là thiếu đam mê.

13. Sự kiêu ngạo sẽ phá hủy những công cụ mà chúng ta cần để thành công.

14. Hãy tiếp nhận những phản hồi, duy trì khát khao học hỏi và vạch ra cho mình một hướng đi đúng đắn trong cuộc đời.

15. Chính sự chăm chỉ sẽ đưa chúng ta đến đích, chứ không phải những ý tưởng của chúng ta. Hãy gạt bỏ bản ngã, xắn tay áo lên và không ngừng bắt tay vào công việc.

16. Khi thành công, chúng ta ngừng học hỏi và ngừng lắng nghe. Trớ trêu thay, chính những điều ấy lại là yếu tố từng giúp chúng ta thành công ngay từ đầu. Chúng ta không thể tiếp tục học hỏi nếu cứ nghĩ rằng mình đã biết tất cả.

17. Bản ngã cản trở tư duy. Nó khiến chúng ta tin rằng mình đặc biệt, mình giỏi hơn người khác và những quy tắc thông thường không áp dụng cho mình.

18. Thành công có sức mê hoặc như một thứ chất gây say, nhưng để duy trì thành công, chúng ta cần giữ được sự tỉnh táo.

19. Khi hòn đảo tri thức của chúng ta mở rộng, đường bờ biển của sự thiếu hiểu biết cũng dài thêm. Cần có một sự khiêm nhường đặc biệt mới có thể nhận ra rằng mình biết ít hơn ngay cả khi đang nỗ lực tiếp thu ngày càng nhiều kiến thức. Càng đạt được nhiều thành tựu, chúng ta càng chịu áp lực phải tỏ ra hiểu biết hơn thực tế, phải giả vờ rằng mình đã biết tất cả. Tri thức có thể khiến chúng ta trở nên tự phụ.

20. Chúng ta khao khát tin rằng những người từng xây dựng nên các đế chế vĩ đại ngay từ đầu đã có chủ đích xây dựng chúng, bởi điều đó giúp chúng ta tạo nên một câu chuyện mạch lạc về thành công. Nhưng sự thật là chúng ta không bao giờ biết trước tương lai sẽ diễn ra như thế nào. Chúng ta hiếm khi thực sự lên kế hoạch cho những điều lớn lao. Chúng thường xuất hiện trên hành trình mà chúng ta đang đi. Điều quan trọng là bắt đầu hành động. Việc xây dựng những câu chuyện có trật tự từ các sự kiện đã qua là một khuynh hướng rất tự nhiên của con người, nhưng nó cũng nguy hiểm và không phản ánh đầy đủ sự thật. Tự viết nên câu chuyện về thành công của chính mình có thể dẫn đến sự kiêu ngạo.

21. Chúng ta đặt ra những tiêu chuẩn về hiệu suất và xây dựng tinh thần hướng đến sự xuất sắc trong đội ngũ của mình. Những tiêu chuẩn tưởng chừng đơn giản nhưng đòi hỏi sự nghiêm túc và chính xác ấy quan trọng hơn cả một tầm nhìn vĩ đại. Nếu chăm chút từng chi tiết, mục tiêu sẽ tự được hoàn thành. Chiến thắng sẽ đến như một kết quả tự nhiên.

22. Chúng ta phải chống lại sự cám dỗ muốn nhìn ngược từ thành công để dựng nên một câu chuyện giải thích cho nó. Khi đạt được thành công, chúng ta cần kiềm chế mong muốn giả vờ rằng mọi thứ đều diễn ra chính xác như kế hoạch. Hãy nhớ rằng bạn đã trực tiếp trải qua tất cả những điều đó. Chỉ vậy thôi.

23. Thành công luôn bắt nguồn từ công việc. Sự sáng tạo, tính kiên trì và may mắn là những yếu tố đã giúp bạn thành công trước đây, và cũng sẽ tiếp tục giúp bạn thành công trong tương lai. Đừng để thành công khiến bản thân trở nên tự phụ.

24. Chúng ta chẳng bao giờ hài lòng với những gì mình có. Chúng ta cũng muốn có những thứ người khác sở hữu, thậm chí muốn có nhiều hơn tất cả mọi người. Ban đầu, chúng ta biết rõ điều gì quan trọng với mình, nhưng ngay khi đạt được điều đó, chúng ta lại đánh mất phương hướng và quên đi những ưu tiên ban đầu. Bản ngã chi phối chúng ta và có thể hủy hoại tất cả.

25. Tất cả chúng ta đều lãng phí những năm tháng quý giá của cuộc đời để làm những việc mình không thích, nhằm chứng minh bản thân với những người mình chẳng tôn trọng, và để đạt được những thứ mình thực sự không mong muốn. Tại sao chúng ta lại làm vậy? Bản ngã nuôi dưỡng lòng đố kỵ và gặm nhấm con người từ bên trong, bất kể họ ở địa vị cao hay thấp. Nó cản trở sự vĩ đại bằng cách khiến người mang nó sống trong ảo tưởng về chính mình.

26. Bản ngã cần những danh hiệu và giải thưởng để cảm thấy mình có giá trị. Trái lại, sự tự tin cho phép chúng ta tập trung vào công việc trước mắt, bất kể có nhận được sự công nhận từ bên ngoài hay không.

27. Thành công về vật chất khiến chúng ta xao nhãng khỏi thực tế này hơn bất cứ điều gì khác. Bất cứ khi nào bắt đầu cảm thấy mình trở nên vĩ đại và thành công, hãy ngước nhìn lên để nhận ra mình chỉ là một phần nhỏ bé đến nhường nào trong vũ trụ bao la.

28. Nhiều người thành công nhất lại là những người mà bạn chưa từng nghe đến. Họ chủ động lựa chọn như vậy. Điều đó giúp họ giữ được sự tỉnh táo và tập trung vào công việc.

29. Chúng ta không thể thực sự học được sự khiêm nhường nếu chưa từng trải qua những lần bị hạ thấp và tổn thương lòng tự trọng.

30. Chúng ta chấp nhận rủi ro. Chúng ta mắc sai lầm. Vấn đề bắt đầu khi chúng ta gắn chặt danh tính và giá trị bản thân với công việc mình làm, đến mức xem mọi thất bại như một sự phủ định con người mình. Chính điều đó khiến mọi chuyện trở nên tồi tệ hơn.

31. Những chuyện tồi tệ vẫn xảy ra. Nếu danh tiếng của bạn không thể chịu đựng nổi một vài đòn giáng, có lẽ ngay từ đầu nó đã chẳng đáng giá bao nhiêu.

32. Những con người vĩ đại tự đặt ra cho mình những tiêu chuẩn cao hơn cả những gì xã hội xem là thành công khách quan. Vì thế, họ không quá bận tâm đến suy nghĩ của người khác. Điều họ quan tâm là liệu bản thân có đáp ứng được những tiêu chuẩn do chính mình đặt ra hay không, và những tiêu chuẩn ấy thường cao hơn nhiều so với kỳ vọng của số đông.

Hy vọng 32 bài học tâm đắc này sẽ phần nào định hình lại cách bạn suy nghĩ và giúp bạn trân trọng cuộc sống hơn."

Ryan Holiday là sự kết hợp giữa một người trẻ thuộc tầng lớp trí thức thành đạt (yuppie), một pháp sư và một mục sư. Anh đan xen những tư tưởng cổ đại phương Tây, các ví dụ đương đại và những bài học từ Kinh Thánh để tạo nên một mạch tự sự xuyên suốt.

Một điều tôi thực sự đánh giá cao ở tác giả là anh đã thẳng thắn đề cập đến vấn đề nhạy cảm nhất ngay từ đầu. Trong thế giới ngày nay, thật khó để bàn luận về những quan niệm mang tính chủ quan sâu sắc mà không phải đối mặt với những ánh mắt hoài nghi. Người ta hoàn toàn có thể đặt câu hỏi: Điều gì khiến một tác giả chỉ mới ngoài hai mươi tuổi trở thành nguồn tham khảo đáng tin cậy khi viết về sự phức tạp của bản chất con người? Anh đã trực tiếp đề cập đến những nghi vấn như vậy ngay từ đầu, nhờ đó mang lại trải nghiệm đọc mạch lạc và dễ tiếp nhận hơn.

Cuốn sách này mang lại cảm giác như một hành trình khám phá mà tác giả thực hiện để đáp ứng nhu cầu tìm tòi tri thức của chính mình, và cuốn sách dành cho độc giả chỉ là thành quả nảy sinh từ hành trình ấy.

Tôi bị thu hút bởi sự chân thành trong cách anh theo đuổi và thực hiện cuốn sách. Vấn đề của phần lớn những cuốn sách phân tích bản chất con người ở tầng sâu hơn là nếu thiếu đi sự chân thành, tác giả rất dễ rơi vào cái bẫy trở thành một kẻ giả danh chuyên gia, khoác lên mình hình ảnh một bậc thầy phát triển bản thân để rao giảng những lời sáo rỗng.

Cuốn sách là một tuyển tập cô đọng những tư tưởng Hy Lạp, các câu chuyện trong Kinh Thánh và những góc nhìn sâu sắc từ tâm lý học Jung, tất cả được kể lại qua hành trình của một chàng trai trẻ đang tìm cách sống một cuộc đời tốt đẹp. Đây là cuốn sách đáng đọc đối với hầu hết mọi người, bất kể họ đang ở giai đoạn nào của cuộc đời.

Đây là một cuốn sách rất thú vị. Lý do chính khiến tôi muốn giới thiệu cuốn sách này đến bất kỳ ai là bởi tác giả đã vận dụng những nguyên tắc của mình vào ba hoàn cảnh: khát vọng, thành công và thất bại. Đây đều là những trạng thái mà bất kỳ ai trong chúng ta cũng có thể trải qua vào một thời điểm nào đó trong đời.

Bản ngã là thứ âm thầm trỗi dậy mà chẳng hề báo trước. Nó không trực tiếp cho chúng ta biết khi nào khả năng phán đoán của mình bị che mờ bởi nó. Thế nhưng, nếu không đủ cảnh giác, chúng ta sớm muộn cũng sẽ bị nó chi phối. Cuốn sách này giúp tôi không chỉ nhận thức rõ hơn về những thời điểm cần cẩn trọng để không cho phép bản ngã ảnh hưởng đến các quyết định của mình, mà còn hiểu rằng việc để bản ngã dẫn dắt bất kỳ quyết định nào, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, đều hoàn toàn phản tác dụng. Bên cạnh đó, tôi cũng rất thích lối viết thẳng thắn, không vòng vo của tác giả.

Cuối cùng, tôi có thể hình dung rằng nhiều người sẽ cho rằng mình chẳng thể thu được lợi ích gì từ cuốn sách này, bởi họ tin rằng bản thân “đã hoàn toàn kiểm soát được bản ngã”. Tôi cũng từng nghĩ như vậy. Nhưng tôi muốn nói với bạn rằng đây là một cuốn sách ngắn gọn, có thể đọc nhanh và vô cùng hữu ích, bất kể bạn tin rằng mình đã kiểm soát bản ngã tốt đến mức nào. Tác giả đưa ra vô số cơ hội để chúng ta tự nhìn nhận và suy ngẫm về chính mình. Những câu chuyện được kể lại cũng mang đến những ví dụ thú vị về cả những người đã thất bại vì bản ngã lẫn những người thành công trong việc ngăn không cho nó chiếm quyền kiểm soát.

“Cái tôi là kẻ thù”

Đây là câu nói mà mình sẽ lặp đi lặp lại với bản thân sau khi đọc cuốn sách này.

Cái tôi là gì?

Cái tôi là phần trong ta luôn khao khát được công nhận. Là phần luôn có sẵn lý do cho từng chuyện nhỏ nhặt. Là phần ngăn ta làm những việc cần làm. Nó đóng lại các lựa chọn. Nó làm ta mê muội. Nó thu hẹp tầm nhìn của ta. Nó khiến ta chỉ thấy những gì ta muốn thấy.

Cái tôi là kẻ thù, vì khi nghĩ rằng mình biết hết mọi thứ thì ta không thể học, mà không học được thì ta không thể tiến bộ.

Mình thực sự, thực sự, thực sự rất thích cuốn sách này. Sách cũng chỉ ra cách ta luôn mặc định mình đang bị người khác quan sát, nhưng trên thực tế không phải lúc nào cũng vậy, chẳng ai để ý cả. Ta gần như vô hình trước thế giới rộng lớn xung quanh. Đừng hành động theo kiểu lỡ có ai đang nhìn. Hãy đặt mình vào những căn phòng mà mình là người hiểu biết ít nhất. Thay đổi suy nghĩ, thay đổi môi trường sống! Hãy luôn mang tâm thế của một người đi học, vì nó giúp ta không ngừng học hỏi và tiến bộ hơn. Dù nghĩ lớn, ta vẫn phải hành xử khiêm nhường và sống giản dị để đạt được điều mình theo đuổi. Mình muốn những lời này ở lại với mình mãi mãi! Bên cạnh đó, mình cũng muốn nhắc đến “chiến lược tấm bạt” : chiến lược giúp chúng ta đạt được điều mình mong muốn, trở nên khiêm tốn, sẵn lòng phục vụ người khác, và tự giúp mình bằng cách giúp đỡ những người xung quanh.

Đừng tự vẽ ra câu chuyện cho bản thân, cũng đừng tự huyễn hoặc rằng mình vĩ đại thế nào. Những tầm nhìn lớn lao nhằm thay đổi thế giới hầu như không bao giờ thành công. Mọi khởi đầu vĩ đại đều bắt đầu từ những điều nhỏ bé và khiêm nhường.

Cuốn sách này có một thứ ma thuật nào đó. Mình vô cùng biết ơn vì đã có nó. Mình sẽ giới thiệu nó cho tất cả bạn bè, và chắc chắn sẽ đọc lại nó.

Bản ngã — một khái niệm vốn khó nắm bắt — lại có thể được thấu hiểu một cách dễ dàng qua cuốn sách này. Dưới đây là 6 bài học tôi rút ra được từ tác phẩm:

1) Đừng nói ra mục tiêu hay những dự định mình muốn làm, cũng đừng dành quá nhiều thời gian để lên chiến lược hay chuẩn bị. Bởi lẽ, bạn sẽ tiêu tốn toàn bộ năng lượng lẽ ra dành cho hành động vào việc nói và chuẩn bị, khiến bộ não gần như tin rằng mục tiêu đã hoàn thành — trong khi thực ra nó vẫn còn dang dở. Không còn năng lượng, không còn động lực, không có tiến triển nào cả.

2) Trái ngược với phần lớn sách self-help thường khuyên tập trung vào một kết quả tốt đẹp, cuốn sách này lại khuyên ta nên tập trung vào chính hành trình, và sẵn sàng đón nhận mọi kết cục có thể xảy ra. Bởi cuộc đời vốn dĩ bất công, nhưng dù thế nào, ta vẫn phải làm phần việc mình được giao, bất kể kết quả ra sao.

3) Chỉ cần làm việc là đủ. Có một câu trích dẫn được nhắc đến: "Thành công chính là sự thanh thản trong tâm hồn, là kết quả trực tiếp từ sự mãn nguyện khi biết rằng mình đã nỗ lực hết sức để trở thành phiên bản tốt nhất mà mình có thể trở thành." Vậy nên, chỉ cần làm tốt phần việc của mình là đủ — càng ít bám chấp vào kết quả, ta càng thanh thản.

4) Trở thành một doanh nhân, một bác sĩ, một vận động viên hay một giáo viên thành đạt thì tốt đấy, nhưng tốt hơn cả vẫn là trở thành một con người hạnh phúc, cân bằng, khiêm nhường và vị tha. Bởi phần lớn những người thành công thực chất vẫn đang vật lộn để có được những điều ấy — họ bất an, chỉ biết nghĩ đến bản thân, và là những kẻ tự cao tự đại chẳng hề hạnh phúc.

5) Trong đời người có hai loại thời gian: thời gian chết và thời gian sống. Thời gian sống là khi ta đang làm việc, đang sống trọn vẹn từng giây phút trong ngày. Thời gian chết là khi ta thụ động, loay hoay vật lộn với mọi thứ. Nếu biết tận dụng khoảng thời gian chết ấy để trau dồi một kỹ năng, một sở thích, hay bất kỳ hoạt động có ích nào, ta hoàn toàn có thể gặt hái thành công sau đó. Hãy luôn ghi nhớ: "Khoảnh khắc này không phải là cả cuộc đời bạn, mà chỉ là một khoảnh khắc trong cuộc đời bạn." Holiday đã lấy ví dụ về những người tù nhân — cách họ tận dụng khoảng thời gian chết ấy để rồi sau này gặt hái được thành công.

6) Để chống lại bản ngã, có một cách rất đơn giản mà ta có thể áp dụng bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu trong đời: đó là giữ mối liên kết với vũ trụ, với thiên nhiên. Khi ta ngồi lặng yên và suy ngẫm về sự bao la vô tận của thế giới, ta chợt nhận ra mình nhỏ bé, vô nghĩa đến nhường nào — chẳng là gì cả so với những gì rộng lớn hơn. Ta dần hiểu ra mình là ai, mình đang ở đâu, mình đang làm gì, và từ đó hình thành một sợi dây kết nối vô hình với vũ trụ — thứ giúp ta giữ được sự khiêm nhường, lòng tử tế, và một cái tôi lặng lẽ, không phô trương.

Có một điều về bản ngã: bạn phải đấu tranh với nó mỗi ngày, ở mọi chặng đường của cuộc đời — dù đang khao khát vươn lên, đang thành công, hay đang thất bại. Nó có thể tấn công bạn bất cứ lúc nào, dù chỉ từ một thành tựu nhỏ nhoi hay một lần vấp ngã, vì vậy bạn luôn phải tự răn mình. Có một câu trích dẫn đầy cảm hứng: "Rèn luyện bản thân cũng giống như quét nhà. Không phải vì ta đã quét một lần mà sàn nhà sẽ sạch mãi mãi. Bụi bặm ngày nào cũng quay trở lại, nên ngày nào ta cũng phải quét."

Tóm lại, cuốn sách này gồm ba phần lớn, mỗi phần lại chia thành nhiều mục nhỏ. Mỗi chương đều chứa đựng những bài học quý giá cùng những câu chuyện về những con người từng vật lộn với cái tôi của chính mình — hoặc đã vượt qua được nó, để rồi sống một cuộc đời thành công trọn vẹn.