Trong bất kỳ thời điểm nào trong cuộc sống, ai trong số chúng ta cũng sẽ trải qua 3 giai đoạn: khao khát - thành công - thất bại. Và bản ngã là kẻ thù trên mỗi bước đi trong mỗi chặng đường này. Trong giai đoạn khát vọng, bản ngã khiến chúng ta ảo tưởng và ngăn chúng ta tiếp nhận phản hồi, thứ không thể thiếu để phát triển và trưởng thành. Trong giai đoạn thành công, bản ngã đe dọa thứ mà chúng ta vừa gây dựng nên. Bản ngã nhồi nhét vào đầu óc chúng ta sự phân tâm, tự tin lệch lạc và tham danh hám lợi, khiến chúng ta lơ là nền tảng và hao mòn sức lực. Trong giai đoạn thất bại, bản ngã khiến chúng ta mất khả năng học hỏi từ sai lầm và từ việc nhìn nhận khách quan hành động của mình. Bằng hàng loạt câu chuyện có thật, trải dài trên đủ lĩnh vực từ quân sự, thể thao đến kinh doanh, cuốn sách Ego is the enemy của tác giả Ryan Holiday đã vẽ nên một bức tranh toàn cảnh về sự nguy hiểm của bản ngã và việc làm sao để đánh bại nó.

Bài học của cuốn sách

Trong mọi tình huống, trong mọi trường hợp, chúng ta nên tự tin nhưng hãy thực tế, điều quan trọng là không nên tự tin thái quá vào bản thân. Hãy thành thật với bản thân, cố gắng cho đến khi bạn đạt được. Mọi người sẽ nhìn thấy bạn qua những thành quả bạn gặt hái được chứ không phải qua lời bạn nói.

Về tác giả

Đây là cuốn sách thứ hai của Ryan Holiday mà tôi đã lựa chọn để đọc và từ đó tôi “mê” luôn lối viết của tác giả. Bởi lẽ cuốn sách nào của Ryan Holiday cũng đều có chiều sâu và triết lý vô cùng. Những cuốn sách không hề khoa trương như những cuốn sách bây giờ, cũng không phải cuốn sách “dạy làm giàu” đang ăn xổi trên thị trường ngày nay. Đây là những cuốn sách viết về giá trị con người và cuộc sống, về những kẻ thù vô hình mà con người đang phải chiến đấu, về lịch sử chúng ta cũng đã có biết bao người như vậy và chúng ta thực sự có thể học hỏi từ họ những điều gì.

Vậy bản ngã là gì?

Chúng ta cũng có thể thấy rằng sự khiêm tốn và tinh thần tự giác chính là thứ chúng ta cần ở bất kỳ thời điểm nào. Ở giai đoạn khát khao, chúng ta muốn sống thật hoài bão nhưng vẫn thực tế. Sự sáng tạo và trưởng thành có thể đến từ tinh thần sẵn sàng học hỏi và thực hành các đức tính nhẫn nại cũng như siêng năng. Trong giai đoạn thành công, chúng ta có thể thấy biết ơn và giữ kết nối với mục đích cũng như những thứ xung quanh mình. Chúng ta cần duy trì sự cởi mở và tinh thần sẵn sàng học hỏi - bền bỉ tập trung và kiềm chế sự thôi thúc vượt quá sức mình. Ở giai đoạn thất bại, chúng ta biết tự suy nghĩ và chỉ tạm thời bị tác động bởi ngoại cảnh. Chúng ta có thể tách biệt đặc tính của mình khỏi những sai lầm và tìm thấy khả năng phục hồi để vượt qua thức thất bại. Cuốn sách này được xây dựng dựa theo 3 giai đoạn này, mỗi giai đoạn tương ứng với mỗi chương trong cuốn sách.

Bản ngã là kẻ thù lớn nhất của chúng ta trên bước đường sự nghiệp. Bản ngã chính là thỏi nam châm thu hút những rắc rối và mâu thuẫn. Vậy bản ngã thực sự là gì? Giải thích một cách dễ hiểu thì bản ngã là niềm tin mù quáng vào tầm quan trọng của bản thân. Đó là nhu cầu được tốt hơn, có nhiều hơn, được công nhận vượt qua mọi lợi ích hợp lý. Theo lý giải của huấn luyện viên bóng bầu dục Bill Walsh, đó là khi mà lòng tự tôn vào chính mình trở thành ngạo mạn, sự quyết đoán trở thành ngoan cố và tự tin trở thành phóng túng bất cần.

 

CHƯƠNG 1: KHÁT KHAO

Đã bao giờ bạn ở trong trường hợp: bạn rất tự tin sẽ giành được phần thắng, như việc bạn tự tin nói với mọi người về điểm số và năng lực của mình sẽ vào được một ngôi trường đại học danh vọng. Nhưng khi có kết quả điểm, bạn lại không thể ngờ vào một người mà bạn nghĩ học lực trung bình lại có thể vào được ngôi trường ấy chứ không phải bạn. Tại sao lại thế? Phải chăng lúc ấy bạn đã quá tự tin vào bản thân mình mà không chừa cho mình một con đường lui? Người xưa có câu Im lặng là vàng và cho đến ngày nay, nó vẫn là một câu châm ngôn hữu ích. Im lặng chính là năng lực kiểm soát bản thân một cách cẩn trọng trong các cuộc hội thoại cũng như sống mà không cần tới sự công nhận. Im lặng là khoảng nghỉ của sự tự tin và sức mạnh.

Có câu nói rất hay của Ryan Holiday rằng Câu hỏi không phải là ‘Tôi muốn trở thành ai trong cuộc sống?’ mà là ‘Điều tôi muốn thực hiện trong đời là gì?’. Thật vậy, khi cuộc sống mà chúng ta chỉ biết nghĩ cho bản thân ta, thì làm sao chúng ta có thể thành công, hãy làm vì điều đó thực sự cống hiến cho cuộc đời này, có như vậy, cuộc sống của bạn mới trở nên có ý nghĩa và tốt đẹp.

Trở thành người học trò

Lấy ví dụ về chiến đấu, nơi đặc biệt khắc nghiệt bởi các đối thủ liên tục dùng sức mạnh tấn công vào điểm yếu. Nếu đấu sĩ không có khả năng học hỏi và luyện tập hằng ngày, nếu họ không ngừng tìm kiếm những điểm cần trau dồi, kiểm tra những thiếu sót của mình và tiếp thu những kỹ thuật mới vay mượn từ đối thủ cũng như đồng môn. Họ sẽ bị đánh bại và tiêu diệt.

Điều này cũng áp dụng với tất cả chúng ta. Liệu chúng ta có đang chiến đấu hay chống lại một thứ gì đó không? Bạn có nghĩ mình là người duy nhất hi vọng đạt được mục tiêu của bản thân? Đừng bao giờ tin rằng mình là người duy nhất đạt được chiếc nhẫn đồng thau đó.

Chúng ta đang sống là chúng ta cũng đang chiến đấu đấy. Cuộc đời này bạn chỉ có thể tiến lên hoặc bị đẩy lùi xuống. Và thật ra thì chúng ta cũng đang phải chiến đấu lại với chính bản thân chúng ta. Đừng để bản ngã và sự lười biếng thống trị lấy bạn.

Đừng đam mê

Trong phần này, tác giả đã chỉ ra rằng đam mê chỉ dành cho những kẻ nghiệp dư và ảo tưởng mà hãy quyết định điều bạn cảm thấy phải làm và phải nói, chứ không phải điều bạn quan tâm và ao ước. Rồi bạn sẽ tạo ra những điều vĩ đại. Rồi bạn sẽ không còn là kẻ bất tài chỉ biết nuôi ý định trong đầu như trước nữa.

 

CHƯƠNG 2: THÀNH CÔNG

Với câu chuyện được kể về Howard Hughes, huấn luyện viên Bill Walsh, Ryan Holiday đã cho chúng ta hiểu rằng: nếu không có những giá trị đúng đắn, thành công sẽ thật ngắn ngủi. Nếu chúng ta không muốn chỉ vụt sáng rồi chợt tắt, nếu chúng ta mong muốn kéo dài thành công thì đã đến lúc phải hiểu cách đối đầu với loại hình bản ngã mới này, cũng như những giá trị và nguyên tắc cần để đánh bại nó.

Thành công rất hấp dẫn, nhưng để giữ vững thành công đó lại đòi hỏi sự tỉnh táo. Chúng ta không thể tiếp tục học hỏi nếu nghĩ mình đã biết mọi thứ. Chúng ta không thể đồng ý với những sự huyễn hoặc ta tự tạo ra hay từ những ồn ào nhảm nhí ở thế giới bên ngoài. Chúng ta phải hiểu rằng mình là một phần nhỏ của vũ trụ được kết nối với nhau. Trên hết, chúng ta phải xây dựng một tổ chức và một hệ thống xung quanh những gì mình làm - một hệ thống về công việc chứ không phải về chúng ta. Và cuối cùng, chúng ta phải học cách kiểm soát nhu cầu của mình, nếu không nó sẽ kiểm tra chúng ta.

Điều gì quan trọng với bạn?

Chúng ta - có vẻ như không bao giờ thấy hài lòng với thứ mình có, chúng ta muốn cả những thứ người khác sở hữu. Chúng ta muốn có nhiều hơn người khác. Chúng ta nhận ra đâu là điều quan trọng với mình, nhưng khi có được nó, chúng ta lại đánh mất những ưu tiên của bản thân. Đó là khi mà bản ngã có thể thống trị và tàn phá chính chúng ta.

Chúng ta thường dễ dàng nói “đồng ý” một cách thiếu suy nghĩ, hoặc vì một sức hút mơ hồ, hoặc vì sự tham lam hay phù phiếm. Chúng ta không thể nói “không”, vì như vậy có thể sẽ bỏ lỡ thứ gì đó. Chúng ta nghĩ làm vậy sẽ giúp mình đạt được nhiều hơn, trong khi thực tế, nó ngăn chúng ta khỏi chính điều mình đang tìm kiếm. Chúng ta đều lãng phí cuộc sống quý giá để làm những việc mà mình không thích, để chứng tỏ bản thân với người những người mà mình không tôn trọng, để rồi nhận lấy những thứ mà mình không muốn. Tại sao chúng ta lại làm như vậy? Phải chăng chúng ta đang sống quá nhiều cho tương lai mà quên mất đi thực tại, trong khi phải có thực tại thì mới có tương lai. Phải chăng chúng ta sống quá nhiều theo suy nghĩ của người khác, mà quên mất bản thân mình muốn gì và suy nghĩ gì? Phải chăng chúng ta muốn mọi thứ nhưng lại chẳng muốn mất đi điều gì cả?

Đừng! Cuộc sống là sự đánh đổi, còn bản ngã thì muốn mọi thứ!

 

CHƯƠNG 3: THẤT BẠI

Đó là câu chuyện của Katherine Graham. Từ khi còn nhỏ, bà đã có tất cả: bố của bà là một thiên tài, mẹ của bà là người có vai vế trong xã hội, và lớn lên được học trong ngôi trường tốt nhất, giáo viên tốt nhất,… Năm 1933, bố của bà đã mua lại Washington Post, một tờ báo lớn nhưng đang gặp nhiều vấn đề và tiến hành tái cơ cấu lại toàn bộ. Người con duy nhất có vẻ nghiêm túc quan tâm tới nó, Katherine, đã được thừa hưởng công ty khi bà lớn lên và trao nó lại cho người chồng thông thái không kém của mình, Philip Graham. Và từ đó, bà sẵn sàng hài lòng khi nép sau lưng đức lang quân của mình. Nhưng rồi cuộc đời thay đổi. Hành vi của Philip ngày càng trở nên thất thường. Ông uống rất nhiều. Ông bắt đầu có các mối quan hệ ngoài luồng. Ông đưa ra những quyết định kinh doanh không bình thường. Ông công khai làm bẽ mặt bà trước mặt người quen. Đến cuối cùng ông đã suy sụp tinh thần nghiêm trọng và khi Katherine cố gắng chăm sóc chồng, ông đã tự sát bằng một khẩu súng trường trong khi bà nằm nghỉ ở phòng kế bên. Ở tuổi 46, Katherine Graham, mẹ của ba đứa con và không có kinh nghiệm làm việc, nhận thấy mình buộc phải tiếp quản Washington Post. Tuy nhiên bà lại chưa hề sẵn sàng với việc đó, nhút nhát và thành thật mà nói, khá ngây thơ. Xét cho cùng, đây không phải là một thất bại thảm hại. Graham vẫn giàu có, da vẫn trắng, vẫn có địa vị xã hội. Tuy nhiên, bà nghĩ đó không phải là định mệnh cuộc đời đặt ra cho mình. Đó chính là điều quan trọng. Thất bại và nghịch cảnh mang tính tương đối và duy nhất với mỗi chúng ta. Nó thường xuất hiện bất ngờ, cuộc đời là thế: nó giật lấy các kế hoạch của bạn và xé tan chúng. Đôi khi chỉ một lần, có khi nhiều không kể xiết.

Nếu thành công làm thỏa mãn bản ngã thì thất bại là đòn đánh gục nó. Vậy nên sảy chân thường ngã đau và những rắc rối nhỏ có thể biến thành những thử thách lớn lao. Bản ngã thường xuất hiện như một phản ứng phụ khó chịu của thành công, và nó khiến ta đau đớn biết bao khi thất bại.

Chúng ta đang sống và trải nghiệm những thách thức đặc trưng của mọi hành trình. Có lẽ chúng ta đã thất bại, có lẽ mục tiêu của chúng ta đã trở nên khó khăn hơn dự kiến. Chẳng ai thành công mãi mãi, và không phải ai cũng thành công ngay lần đầu tiên - tất cả chúng ta đều phải đối phó với nghịch cảnh và thất bại trên đường đi. Bản ngã không chỉ khiến chúng ta không sẵn sàng và không thể hiểu được những nghịch cảnh ấy, nó còn thường xuyên góp phần tạo ra những chuyện đó ngay từ đầu. Con đường vượt qua, con đường để vực dậy đòi hỏi phải định hướng lại và nâng cao việc tự nhận thức. Chúng ta không cần sự thương xót - của họ hoặc của chính mình - chúng ta cần có mục đích, sự cân bằng và kiên nhẫn. Chúng ta có thể vượt qua và chúng ta sẽ làm được.

 

Lời kết: Tôi nghĩ đây là cuốn sách mà ai cũng nên đọc một lần trong đời bởi vì: hầu hết chúng ta đều mong muốn những thứ lớn hơn, vĩ đại hơn, thậm chí ngay khi chúng ta đã đạt được những điều chúng ta mong muốn, chúng ta vẫn muốn nhiều hơn nữa. Thật ra, đó chính là bản ngã, đó chính là kẻ thù khiến chúng ta khó đạt được thành công nhất. Suy cho cùng, ranh giới giữa tin tưởng và ảo tưởng về bản thân vô cùng mong manh, nhưng những ảnh hưởng mà hai khái niệm ấy mang lại lại vô cùng to lớn.

Review chi tiết bởi: Minh Trang – Bookademy

______________

Theo dõi fanpage của Bookademy để cập nhật các thông tin thú vị về sách tại link: Bookademy

Đăng ký để trở thành CTV Bookademy tại link: http://bit.ly/bookademy_ctv

Xem thêm

Reviews  105

Viết review
Cực hay
61%
Hay
26%
Bình thường
6%
Không hay
4%
Dở
4%
1 star: Bad

một tác phẩm tuyệt vời, còn rất dễ tiếp thu

Đây quả là một tác phẩm tuyệt vời, còn rất dễ tiếp thu!
Câu nói của Boyd gần như đã trở thành kim chỉ nam cho những người trẻ cùng thời sau này: “Muốn trở thành ai đó hay muốn hành động để làm được gì đó”
Cuốn sách chứa đựng những bài học sâu sắc, được minh họa bằng cuộc đời của nhiều người nổi tiếng trong lịch sử cho đến tận ngày nay. Tất cả những ý tưởng ấy đều thật sự phù hợp và có thể ứng dụng vào mỗi câu chuyện sống nào.

Thông điệp cốt lõi của cuốn sách rất đơn giản: Điều duy nhất kìm hãm bạn đạt đến sự vĩ đại chính là cái tôi cá nhân (Ego) của bạn.
Tôi rất thích cách cuốn sách này bàn về “sự vĩ đại” và “mục đích sống” - bạn không cần phải có những ý tưởng lớn lao, bạn không cần phải là thiên tài, bạn không cần phải là thiên tài để thay đổi thế giới hay sở hữu một số phận phi thường thì mới là đáng sống. Bạn chỉ cần tìm ra MỤC ĐÍCH của cuộc đời mình. Nếu mục đích của bạn là làm kế toán, hãy theo đuổi nó - nhưng hãy làm nó với khả năng tốt nhất của bạn, và đón nhận tất cả những gì đi kèm. Hãy làm mọi việc vì lý do đúng đắn. Sâu bên trong tất cả mọi sự việc, hãy là một người tốt.
Cuốn sách này sẽ khó nuốt trôi đối với một số người - đặc biệt là những người ở đỉnh thành công đang gặp khó khăn trong việc bước qua chính bóng mình. Thành thực mà nói, đây là một trong những cuốn sách mà nhiều người không đánh giá nhưng có khi những người đó lại là những người cần cuốn sách này nhất. Cuốn sách này gói gọn mọi thứ một cách tinh tế đến vậy. Tôi muốn nói về cái tôi là gì và tại sao nó là kẻ thù của chúng ta để bạn có thể hình dung, nhưng cuốn sách làm điều đó quá hay đến nỗi sự diễn giải của tôi khó mà làm nó sáng tỏ được.
Tôi yêu thích từng phút giây đọc cuốn sách này. Tôi thích thử thách những suy nghĩ và hành động của chính mình. Tôi thích nghĩ về những cách tôi có thể chế ngự cái tôi của bản thân và tiếp tục phát triển. Tôi thích chia sẻ từng đoạn trên Instagram (cười).
Đây là một cuốn sách khai sáng tâm trí. Tôi yêu thích từng khoảnh khắc của nó.
Sách cũng tương đối mỏng, các chương ngắn gọn, đi thẳng vào vấn đề, và sử dụng những giai thoại xuất sắc, thú vị để làm nổi bật nhiều nhận định rất sâu sắc.
Rất đáng để giới thiệu đến mọi người, và sẽ là cuốn sách tôi yêu thích trong năm 2021.
1 star: Bad

Đừng áp lực về bản thân

“Trong khi các sử sách đầy rẫy những câu chuyện về những thiên tài ám ảnh, đầy tầm nhìn, những người đã tái tạo thế giới theo hình ảnh của chính họ bằng một sức mạnh thuần túy, gần như phi lý, tôi cũng nhận thấy rằng lịch sử còn được tạo nên bởi những cá nhân đã chiến đấu với cái tôi của mình ở mọi bước ngoặt, những người tránh xa ánh đèn sân khấu, và đặt những mục tiêu cao cả hơn lên trên khao khát được công nhận của bản thân”.  - (Trích từ Lời mở đầu)

Nhiều người trong chúng ta khăng khăng cho rằng trở ngại chính để có một cuộc sống viên mãn và thành công là thế giới bên ngoài. Thực tế, kẻ thù phổ biến nhất lại nằm ngay bên trong: cái tôi của chúng ta. Đầu sự nghiệp, nó cản trở việc học hỏi và trau dồi tài năng. Khi thành công, nó có thể làm chúng ta mù quáng trước những sai sót của bản thân và gieo mầm cho những rắc rối về sau. Khi thất bại, nó phóng đại mỗi cú đòn và khiến việc phục hồi trở nên khó khăn hơn. Ở mọi giai đoạn, cái tôi đều kìm hãm chúng ta.

Ego is the Enemy dựa trên một loạt các câu chuyện và ví dụ đa dạng, từ văn học đến triết học và lịch sử. Chúng ta gặp gỡ những nhân vật hấp dẫn như Howard Hughes, Katharine Graham, Bill Belichick, và Eleanor Roosevelt - tất cả đều đạt đến những đỉnh cao quyền lực và thành công bằng cách chinh phục cái tôi của chính họ. Các chiến lược và chiến thuật của họ cũng có thể trở thành của chúng ta.

Nhưng tại sao chúng ta lại phải bận tâm chiến đấu với cái tôi trong một thời đại tôn vinh mạng xã hội, truyền hình thực tế, và những hình thức tự tôn vô liêm sỉ khác? Được trang bị những bài học trong cuốn sách này, như Holiday đã viết “Bạn sẽ ít đầu tư vào câu chuyện kể về sự đặc biệt của chính mình hơn, và kết quả là, bạn sẽ được giải phóng để đạt được những công việc thay đổi thế giới mà bạn đã đặt ra để thực hiện”.
1 star: Bad

Cũng bình thường

Tôi liên tục lắc mắt khi nghe cuốn sách này. Những giai thoại lịch sử rất thú vị, nhưng quá thường xuyên, tôi có cảm giác tác giả đang áp đặt quan điểm riêng của mình về lý do tại sao người khác làm những điều nhất định và về quá trình suy nghĩ của họ. Hầu hết các nguyên lý tác giả cố gắng truyền tải đều ổn, nhưng về cơ bản chỉ quy về: “Hãy làm việc chăm chỉ và đừng trở nên quá tự cao tự đại”. Tôi nghĩ một tựa đề khác cho cuốn sách này có thể là “Thành công qua sự khiêm nhường”.
1 star: Bad

Không thích lắm

Tôi được một người bạn tặng cuốn sách này. Dù không phải là người hâm mộ thể loại sách phát triển bản thân (self-improvement), cuốn sách này được giới thiệu rất nhiệt tình, vì vậy, được kích thích bởi những bài đánh giá cao cho cuốn sách, tôi quyết định đánh liều đọc thử. Trong một cuốn sách được cho là đề cập đến tính vị kỷ, tôi không thể không thấy sự mỉa mai ở phần mở đầu, nơi tác giả dài dòng kể về những thành tựu của chính mình! Dù sao đi nữa, ông ta tiếp tục đảm bảo một cuốn sách đầy tính thức thời, kết hợp với lớp văn hóa lịch sử sâu sắc và một chút huyền thoại. Có lẽ tôi đã lầm; có lẽ tôi không nên đánh đồng toàn bộ một thể loại chỉ qua một cuốn sách.

Trước sự thất vọng của tôi, hóa ra nó chẳng có gì là thực chất. Thông điệp được trình bày một cách hời hợt với văn xuôi vô cùng nghèo nàn và mạch lạc đau đớn giữa các chương. Sự lồng ghép lịch sử rất vụng về đến nỗi tôi cảm thấy như mình đang được tập cho ăn bằng thìa những ý tưởng mà chỉ một người thiếu hoàn toàn lẽ thông thường mới không tự nghĩ ra.

Than ôi, khi mới chỉ đọc qua một phần tư cuốn sách, tôi quyết định tha cho bản thân và bỏ cuộc.
1 star: Bad

học hỏi từ sai lầm

Như tôi đã đề cập trong một bài đánh giá khác về sách của Ryan Holiday, sẽ có ích hơn nếu người đọc tiếp thu kiến thức về một chủ đề duy nhất thay vì đọc những mẩu thông tin nhỏ được rải rác khắp cuốn sách self-help về đủ loại vấn đề hay mối quan tâm khác nhau. Tác phẩm trước đây của Ryan Holiday mà tôi đã đọc tập trung vào những Chướng ngại vật (Obstacles), còn cuốn này tập trung vào Cái tôi (Ego) và cách vượt qua nó, làm việc với nó, hay tệ hơn là cách tránh bị nó nuốt chửng.

Cuốn sách được chia làm ba phần: Khát vọng (Aspire), Thành công (Success) và Thất bại (Failure). Cái tôi luôn hiện diện trong chúng ta ở mọi giai đoạn của cuộc đời, hoặc tiềm ẩn hoặc chủ động, và cuốn sách này dạy chúng ta:

1 - Khiêm tốn trong những khát vọng

2 - Độ lượng trong thành công

3 - Kiên cường trong thất bại

Mỗi chương chứa đầy những trải nghiệm của người nổi tiếng (hoặc khét tiếng) và các nhân vật nổi tiếng, về cách họ chiến đấu trong những tình huống khó khăn và không khuất phục trước cái tôi, cùng với một vài kịch bản khác cho thấy cái tôi đã xé nát một cá nhân ra sao và cười nhạo một cách quái đản trước sự sụp đổ của họ trong cả sự nghiệp lẫn gia đình.

Bài học rút ra là những trải nghiệm này giúp chúng ta học hỏi từ những sai lầm của họ và của chính mình, đồng thời làm việc với cái tôi bằng cách trở thành một người học khiêm tốn và không ngừng trau dồi, không tự hào về những thành công nhỏ và không để cái tôi lấn át.

2020

phi hư cấu

triết học

...thêm nữa
1 star: Bad

học hỏi từ sai lầm

Như tôi đã đề cập trong một bài đánh giá khác về sách của Ryan Holiday, sẽ có ích hơn nếu người đọc tiếp thu kiến thức về một chủ đề duy nhất thay vì đọc những mẩu thông tin nhỏ được rải rác khắp cuốn sách self-help về đủ loại vấn đề hay mối quan tâm khác nhau. Tác phẩm trước đây của Ryan Holiday mà tôi đã đọc tập trung vào những Chướng ngại vật (Obstacles), còn cuốn này tập trung vào Cái tôi (Ego) và cách vượt qua nó, làm việc với nó, hay tệ hơn là cách tránh bị nó nuốt chửng.

Cuốn sách được chia làm ba phần: Khát vọng (Aspire), Thành công (Success) và Thất bại (Failure). Cái tôi luôn hiện diện trong chúng ta ở mọi giai đoạn của cuộc đời, hoặc tiềm ẩn hoặc chủ động, và cuốn sách này dạy chúng ta:

1 - Khiêm tốn trong những khát vọng

2 - Độ lượng trong thành công

3 - Kiên cường trong thất bại

Mỗi chương chứa đầy những trải nghiệm của người nổi tiếng (hoặc khét tiếng) và các nhân vật nổi tiếng, về cách họ chiến đấu trong những tình huống khó khăn và không khuất phục trước cái tôi, cùng với một vài kịch bản khác cho thấy cái tôi đã xé nát một cá nhân ra sao và cười nhạo một cách quái đản trước sự sụp đổ của họ trong cả sự nghiệp lẫn gia đình.

Bài học rút ra là những trải nghiệm này giúp chúng ta học hỏi từ những sai lầm của họ và của chính mình, đồng thời làm việc với cái tôi bằng cách trở thành một người học khiêm tốn và không ngừng trau dồi, không tự hào về những thành công nhỏ và không để cái tôi lấn át.

2020

phi hư cấu

triết học

...thêm nữa
1 star: Bad

Trải nghiệm khó quên

Tôi đã gặp khó khăn khi đọc cuốn sách này. Tôi đã bỏ dở vài lần, nghĩ rằng có điều gì đó giả dối trong cuốn sách, nhưng không thể chỉ ra chính xác.

Sau khi đọc xong và tìm hiểu đôi chút về tác giả, tôi có cảm giác cuốn sách mang giọng điệu hăng say của một nhà thuyết giáo chính thống, một người bán hàng, hay một huấn luyện viên bóng bầu dục đại học trong giờ nghỉ giữa hiệp. Trước hết, ông ta không bao giờ định nghĩa từ "cái tôi" (Ego), điều này khiến cách hiểu cơ bản về cuốn sách phụ thuộc vào vô số định nghĩa chủ quan.

Tôi đã tra từ “ego” trong Từ điển Oxford, và ngay cả ở đó cũng có phần mơ hồ về chính xác nó là gì. Nó có thể được định nghĩa theo nghĩa Freud như là trọng tài giữa cái ấy (Id) và siêu tôi (Superego), nhưng tôi không nghĩ định nghĩa phổ biến của từ này là theo nghĩa Freud. Tôi đoán rằng định nghĩa của Holiday là tương đương với lòng kiêu hãnh, sự ngạo mạn (hubris), hay một từ nào đó trong vùng ý nghĩa ấy.

Câu trích dẫn hay nhất tôi tìm thấy trong OED là từ J.D. Salinger trong Franny and Zooey: “Anh cứ nói về cái tôi. Lạy Chúa, chính Chúa cũng phải mất công mới phân định được đâu là cái tôi và đâu không phải”.

Theo cách tôi đọc, cuốn sách này giống như một Elbert Hubbard thời hiện đại: những châm ngôn cô đọng về cái tôi, mỗi châm ngôn được minh họa bằng một nhân vật lịch sử xấu khi có cái tôi hoặc một nhân vật tốt khi vắng bóng cái tôi. Nó hơi quá gượng ép đối với khẩu vị của tôi: những bài giảng ngắn về người tốt kẻ xấu và cách mà sự hiện diện hay thiếu vắng cái tôi đã đóng vai trò quan trọng trong thành công hay thất bại của họ. Một ví dụ lịch sử đầu tiên là Belisarius, vị chỉ huy cấp cao nhất của Đế chế Byzantine dưới thời Justinian, người “đã cứu nền văn minh phương Tây ít nhất ba lần”. Thật không may, ông đã phải hứng chịu cơn thịnh nộ của Justinian đầy hoài nghi, người đã tước quyền chỉ huy của ông và bổ nhiệm ông làm Chỉ huy trưởng Chuồng ngựa Hoàng gia. Rõ ràng ông không thể xúc phân ngựa đủ nhanh vì sau đó ông bị tước đoạt tài sản, bị mù và buộc phải ăn xin trên đường phố để sống sót. Nhưng ông không hề than phiền; ông chỉ làm những gì đúng đắn. Ông có một cơ hội cuối cùng để trở lại vĩ đại khi danh dự được phục hồi và ông lại cứu đế chế với thân hình một ông già tóc bạc, mù lòa. Thế nhưng ông một lần nữa bị nghi oan âm mưu chống lại hoàng đế và kết thúc cuộc đời trong cảnh nghèo khó và tàn tật. Thế nhưng trong bài thơ nổi tiếng (?) của Longfellow, ông đã nói: “Ta cũng có thể chịu đựng điều này - Ta vẫn là Belisarius”.

Đó chẳng phải là phần thưởng xứng đáng cho sự thiếu vắng cái tôi của ông ấy. Nó nghe như “Ta là Spartacus”, hay Frank Sinatra hát “Tôi đã làm theo cách của tôi” - những điều nghe như sự đối lập của khiêm tốn.

Sau đó, tác giả trích dẫn lời của Mục sư William A. Sutton, người nói rằng “Chúng ta không thể khiêm tốn nếu không trải qua sự sỉ nhục”. Ông ta đã bỏ qua câu trích dẫn từ hậu duệ có thể có của Sutton là Willie Sutton, tên cướp ngân hàng hơi khét tiếng những năm 1930, người khi được hỏi tại sao lại cướp ngân hàng đã trả lời: “Vì ở đó có tiền”.

Đến khi tôi đọc xong cuốn sách, tôi đã muốn xông vào sân bóng và ghi bàn thắng quyết định - mặc dù tôi chưa bao giờ chơi bóng bầu dục có tổ chức trong đời.

Vì vậy, mặc dù tôi đồng ý với ông rằng cái tôi, theo cách ông định nghĩa, là một điều xấu và cần được loại bỏ bất cứ khi nào nó ngóc đầu dậy, tôi vẫn có cảm giác như vừa phải ngồi qua một buổi học Kinh Thánh  nhật dài dằng dặc. Mặc dù tác giả tự nhận là người theo chủ nghĩa khắc kỷ, tôi nghĩ ông ta có thể hòa nhập khá tốt vào bất kỳ hội thảo self-help kinh doanh nào hay những buổi tụ họp mang hơi hướng Cơ đốc vừa phải. Cái kiểu mà bạn lao ra sau đó với vài món quà lưu niệm và một góc nhìn mới về cuộc sống, chờ đợi ông ta bán cho bạn cuốn sách tiếp theo.
1 star: Bad

bài học sâu sắc

Tôi không có hình xăm nào và cũng sẽ chẳng bao giờ xăm, nhưng tôi dễ dàng hiểu tại sao Ryan Holiday lại xăm dòng chữ “Ego is the Enemy” lên một cẳng tay, và tựa đề cuốn sách trước của anh ấy “The Obstacle is the Way” lên cẳng tay kia. Ngôn từ mang ý nghĩa, và khi những lời lẽ nhất định được khắc ghi vào trí nhớ và được lặp lại trong những tình huống nhất định, chúng sẽ thay đổi hành vi, và qua đó có thể thay đổi cả một đời người. Nếu bạn đọc một cuốn sách mà chẳng nhớ gì về nó, thì tác động của nó sẽ bị lu mờ. Ryan đã đảm bảo rằng những bài học anh ấy rút ra khi viết những cuốn sách này sẽ không bị lãng quên, và tôi đang cố gắng hết sức để “xăm” những lời ấy vào bộ não của mình, bởi vì những lời đó, cùng với bối cảnh của cuốn sách hỗ trợ cho chúng, đang mang lại lợi ích cho cuộc sống của tôi.

Có lẽ cuốn sách này đặc biệt hấp dẫn tôi vì tôi là một tín hữu Mormon, và những người Mormon như chúng tôi liên tục được các nhà lãnh đạo khuyên răn hãy cảnh giác với lòng kiêu hãnh (xem https://www.lds.org/general-conferenc...). Đọc sách của Ryan có phần giống như nghe một bài nói tại nhà thờ của tôi, mặc dù không có nhiều những ám chỉ tâm linh, thay vào đó là những trích dẫn của các nhà khắc kỷ và các triết gia khác, mặc dù một điểm chung giữa Ryan và Ezra Taft Benson là cả hai đều trích dẫn C.S. Lewis.

Cái tôi là kẻ thù bởi vì khi bạn nghĩ mình biết tất cả, bạn không thể học hỏi. Nếu không thể học hỏi, bạn không thể tiến bộ và bạn sẽ bị mắc kẹt tại chỗ, hay nói theo ngôn ngữ Kinh Thánh, bạn bị đoạn tuyệt (Damned). Sự đoạn tuyệt chẳng qua chỉ là thiếu sự tiến bộ, và điều duy nhất ngăn cản chúng ta tiến bộ chính là cái tôi, hay lòng kiêu hãnh. Chúng ta có thể nghĩ rằng người khác ngăn cản chúng ta tiến bộ, nhưng Ryan chỉ ra cách mà một số nhà tư tưởng vĩ đại nhất đã tiến bộ nhiều nhất trong những hoàn cảnh tàn khốc nhất, như Viktor Frankl, người có những ý tưởng nổi tiếng được trình bày trong cuốn sách “Man's Search for Meaning” (Đi tìm lẽ sống) đã được phát triển khi ông đang bị bỏ đói và tra tấn trong trại tập trung của Đức Quốc xã.
1 star: Bad

Cũng thú vị

Mặc dù tôi đồng ý với tiền đề chung của cuốn sách này (tôi thấy tựa đề có phần thái quá), nhưng tôi thấy cuốn sách này không thể chịu nổi. Cảm giác như nó được viết cho một đối tượng khác, có lẽ là cho giới tinh hoa Ivy League, Donald Trump, hay Antonio Garcia Martinez (tác giả của Chaos Monkeys), những người cần một liều thuốc thực tế và có thể chịu đựng được việc bị hạ bệ một vài bậc, nhưng chắc chắn không dành cho người bình thường, và hoàn toàn không dành cho người thiểu số hay những người thuộc tầng lớp trung lưu hoặc thấp hơn. Có những mẩu hữu ích không? Chắc chắn là có, một vài, đó là lý do tôi cho một sao, nhưng phần lớn, Holiday đã chọn lọc một số mẩu thông tin ngẫu nhiên về các nhân vật lịch sử và áp dụng một cách mù quáng để cố gắng chứng minh quan điểm của mình. Điều đó không có tác dụng với tôi. Tôi thấy nó là một sự xúc phạm và lãng phí thời gian. Rõ ràng tôi không quan trọng bằng đối tượng độc giả mà ông ta hướng đến, vì vậy tôi thực sự sốc trước số lượng đánh giá khá tốt mà cuốn sách này nhận được. Cộng thêm vào đó cái lời tựa với cái tôi rõ ràng lớn một cách khó hiểu của chính tác giả, và bạn có thể gọi tôi là vô cùng khó chịu. Nếu tôi có thể viết những cuốn sách như thế này để trở nên giàu có, liệu tôi có làm không? Không, cái tôi và ham muốn tiền bạc của tôi không đủ lớn (và rõ ràng, nó sẽ chẳng được xuất bản vì tôi không đủ quan trọng)!
1 star: Bad

Tuyệt vời

Cuốn sách này thực sự chứa đầy những giai thoại tuyệt vời, được kết nối một cách lỏng lẻo qua ba phần: Khát vọng, Thành công và Thất bại. Nếu bạn đang tìm kiếm nguồn cảm hứng để vượt qua một vực sâu tuyệt vọng, và không thể chịu nổi những lời sáo rỗng vô vị, thì cuốn sách này dành cho bạn. Chắc chắn tôi sẽ để cuốn sách này lên kệ để đọc lại.
1 star: Bad

Must try

Ego Is The Enemy mở đầu bằng một lời khẳng định mạnh mẽ: Kiểu người có xu hướng thành công sớm thường cũng là kiểu người đối diện với nguy cơ để cho cái tôi chiếm lấy tiếng nói chủ đạo trong hành động của mình. Khi những thành tựu của bạn gia tăng, cái tôi của bạn cũng có thể lớn theo, tự cài cắm vào con người bạn như một thứ kiêu ngạo. Kiêu ngạo thường bị nhầm lẫn với quyền lực và sự tự tin, cả bởi chính người đó lẫn những người xung quanh. Cái tôi là một giọng nói êm dịu. Nó khiến chúng ta cảm thấy dễ chịu. Theo đuổi một công việc lớn lao, trong nghệ thuật, kinh doanh hay thể thao, là một hành trình nỗ lực đầy bất an và đáng sợ. Cái tôi (Ego) sẽ biện minh cho việc không làm điều đó, nhắc nhở chúng ta về những thành tựu vĩ đại trong quá khứ. Nó thay thế sự bất định bằng sự mê đắm bản thân. Nó sẽ nói với chúng ta chính xác những gì ta muốn nghe, vào đúng lúc ta muốn nghe. Điều này cực kỳ nguy hiểm. Thay vì cúi đầu làm việc, cái tôi sẽ dẫn ta đến những công việc mang tính công chúng hơn, dễ được công nhận hơn. Nó sẽ tận dụng mọi bước tiến ngắn hạn có thể.

Nhưng cái tôi biết gì về thành công thật sự là gì chứ? Cái tôi được xây dựng bởi những thành tựu đã có từ trước khi nó mạnh lên. Nó chẳng biết gì về việc đạt được thành công cả. Thay vào đó, nó cung cấp cho chúng ta một công thức tuyệt vời để phá hỏng thành công. Chính cái tôi khiến Kanye chuyển từ lĩnh vực đã tạo nên cái tôi cho anh ta – âm nhạc – sang những mặt trận mà anh ta tin rằng mình có thể thành công. Thời trang. Có thể nói là một trong những ngành công nghiệp hỗn loạn và cạnh tranh nhất thế giới. Kanye tin mình có thể thành công ở đó, nhưng thực tế thì không. Anh ta để cái tôi dẫn dắt mình từ thành tựu này sang thành tựu khác. Không phải con người lý trí, biết cúi đầu, khiêm tốn, tự nhận thức đang điều khiển việc này; mà chính là cái tôi. Tài năng, kỹ năng và sự tự tin không phải là thứ hiếm. Khiêm tốn, siêng năng và tự nhận thức mới là những thứ hiếm.

Khi để cái tôi lấn át, bạn sẽ rơi vào bẫy của thành tựu. Nghiên cứu cho thấy hình dung hóa mục tiêu là quan trọng, nhưng đến một lúc nào đó, bộ não chúng ta bắt đầu nhầm nó với tiến triển thực tế. Khi đọc điều này, tôi đã rất sợ, vì tôi đang làm một dự án có độ phức tạp cao, rủi ro cao và bất định cao. Tôi dành nhiều thời gian nói chuyện với mọi người, thu thập thông tin, nhưng tôi đang nhầm lẫn bao nhiêu giữa hành động giải thích mục tiêu, trò chuyện với mọi người, với tiến triển thực sự? Làm sao tôi biết sự khác biệt giữa hai điều đó? Tôi nói chuyện với họ vì tôi muốn cho họ thấy dự án tuyệt vời này tôi sẽ làm ư? Tôi tổ chức cuộc họp để được cái tôi công nhận, hay tôi tổ chức nó vì tôi thực sự cần thông tin?

Cái tôi chủ động ngăn cản chúng ta tiến bộ. Chúng ta biết về những ẩn số không biết (unknown-unknowns), biết về những ẩn số biết (known-unknowns), biết về những điều biết rõ (known-knowns). Điều người ta thường bỏ qua là những điều được biết nhưng không nhận ra (unknown-knowns). Đó là các giả định của chúng ta. Định kiến của chúng ta. Thành kiến của chúng ta. Đây là thói xấu nguy hiểm nhất. Cái tôi hoàn toàn phớt lờ điều này. Làm sao chúng ta có thể đảo lộn bất cứ điều gì nếu không thể chất vấn các giả định của chính mình?

Holiday mô tả những nguy cơ của đam mê. Có một sự thiên lệch sinh tồn hiện diện trong thế giới đam mê, nơi ta thấy tất cả những thành công đến từ nó, nhưng không thấy cấp độ lớn lao của những thất bại ẩn sau mỗi thành công. Chúng vô hình. Nó không lộ diện khi một ai đó vay tiền thế chấp nhà, dùng hết thẻ tín dụng và tiết kiệm của người yêu để theo đuổi một ý tưởng. Nó lộ diện khi ý tưởng đó thành công, nhưng không bao giờ khi nó thất bại. Đó là mặt kia của đồng tiền mang tên đam mê. Cái tôi yêu đam mê, vì nó là công cụ bịt mắt mà cái tôi có thể sử dụng.

Cuốn sách đề cập đến vấn đề tiền bạc: theo mặc định, chúng ta luôn muốn nhiều hơn. Nếu không tự đặt ra mục tiêu, thì việc kiếm thêm là con đường dễ dàng nhất. Nhưng tiền bạc đi kèm với những mặt trái đáng kể. Bạn có thể tích lũy những thói quen trên guồng quay hưởng thụ (hedonic treadmill) khiến bạn không dựa vào số tiền đó nữa. Điều này có nghĩa là sau này bạn có thể phải gật đầu với những việc mà bạn thực sự không muốn làm. Bạn cần có mục tiêu và thước đo, không phải sự tích lũy tiền bạc vô độ – thứ thường đi kèm với sự tích lũy kỳ vọng ngày một lớn từ người khác. Tại thời điểm đó, bạn đã chọn tiền bạc thay vì tự do của chính mình. Hãy tìm sự điềm tĩnh (poise), chứ không phải dáng vẻ (pose).

Cái tôi là gì? Holiday không đề cập đến cái tôi theo nghĩa Freud. Ông dùng thuật ngữ này để miêu tả phần con người bạn luôn khao khát sự công nhận. Phần con người bạn luôn có lời bào chữa. Phần ngăn cản bạn hoàn thành những điều cần phải hoàn thành. Nó không phải một thứ quyền lực làm tha hóa – như thế sẽ quá đơn giản. Thay vào đó, nó là một lực lượng phân mảnh. Nó thu hẹp các lựa chọn. Nó thôi miên. Nó che mờ tâm trí bạn và bịt mắt bạn. Nó làm giảm tầm nhìn của bạn. Nó khiến bạn thấy những gì bạn muốn thấy. Cái tôi là lựa chọn mặc định, bởi vì nó êm dịu. Đó chính là lý do chúng ta phải nhận thức rõ về nó và tạo ra sự đối trọng. Trong mọi tình huống, hãy tự hỏi ai đang hành động. Là bạn, là mục tiêu của bạn, tầm nhìn của bạn, những thành tựu dài hạn của bạn, và sự tự tin của bạn? Hay là cái tôi của bạn?

Cái tôi là kẻ thù. Đó là câu tôi sẽ tự nhắc với mình sau khi đọc cuốn sách này. Đây là một cuốn sách cực kỳ quan trọng mà tôi tin rằng mình đã đọc đúng thời điểm. Tôi vô cùng biết ơn cuốn sách này – điều mà chỉ xảy ra khoảng 20-40 cuốn tôi đọc mới có một lần.