Năm ngoái mình có nói về quyển Dám Bị Ghét, tuyệt diệu thay năm nay có Dám Hạnh Phúc được coi như phần 2 của Dám Bị Ghét. Sau khi thỉnh giáo Triết gia, có những tranh luận, phản biện, giải thích, chàng thanh niên trong Dám Bị Ghét đã dũng cảm từ bỏ công việc thủ thư, lựa chọn một con đường mới là làm giáo viên.

Nhưng hóa ra áp dụng những điều học được từ tâm lý học Adler thông qua phần chia sẻ của Triết gia khiến chàng bị giập tơi bời tại trường học, như việc áp dụng “Không khen ngợi và không mắng mỏ” biến lớp thành một tập thể hỗn loạn như nào và chàng ước ao được quay về thời sử dụng đòn roi, mắng chửi. Sau ba năm với đầy hoài nghi, phản đối, giận dữ vì đã quá tin tưởng vào Tâm lý học Adler, để liên tiếp thất bại trong giảng dạy học đường, chàng thanh niên quay lại tìm triết gia, hòng lật đổ những điều ông từng chia sẻ.

Cả quyển sách là màn tranh luận trao đổi phản biện cuốn hút giữa Chàng thanh niên và triết gia, từ vấn đề quan hệ thầy trò, cách hướng dẫn học sinh, các mối quan hệ, nghề nghiệp, cho tới khái niệm cuối cùng về tình yêu, làm thế nào để hạnh phúc, được lồng vào những ý tưởng, khái niệm “trái khoáy” thú vị đôi lúc hại não so với những thường thức ta từng biết. Những lý lẽ trừu tượng của tâm lý học được trình bày giản dị, khúc chiết, cho dù có những đoạn phải đọc đi đọc lại.

“Dám hạnh phúc” là cuốn sách tưới mát tâm hồn khô héo của chúng ta bấy lâu nay. Lâu nay chúng ta thường nghĩ hạnh phúc nó cầu kỳ hay nó là những vật chất bạn mong muốn có được… Nhưng không, đó là một sự sai lầm. Những lầm tưởng về hạnh phúc sẽ được tác giả khai thác trọn vẹn. Đọc xong cuốn sách này bạn sẽ có thêm góc nhìn hoàn toàn mới về hạnh phúc để từ đó mỗi chúng ta đều có thể vui vẻ tận hưởng cuộc sống theo cách mà mình muốn, có thể cân bằng được những gì mình làm một cách khoa học để có thể tự tin dám sống một cuộc đời hạnh phúc trọn vẹn.

“Chỉ dâng hiến thời gian cho công việc, chúng ta sẽ không thể có hạnh phúc.” Nhiều người trong chúng ta nghiện công việc đến mức không dành thời gian cho bản thân, để rồi mỗi ngày trôi qua họ làm việc hệt một cái máy. Cho đến khi bao nhiêu áp lực dồn lại, họ không thể giải phóng nó ra khỏi đầu mình và thế là những cơn mệt mỏi bắt đầu kéo đến. Công việc chỉ là một phần trong cuộc sống, nó không phải là tất cả. Thế nên làm gì thì làm cũng nên dành cho bản thân thời gian nghỉ ngơi hợp lý, nếu không người mệt mỏi và không hạnh phúc chính là bạn chứ không phải ai khác. Nếu muốn khắc phục thì hãy để quyển sách “Dám hạnh phúc” chỉ dẫn cho bạn cách làm.

Hãy chọn cuộc đời yêu thương, chúng ta sẽ không thể có được hạnh phúc nếu chỉ biết nhìn vào những nỗi đau trong cuộc sống. Nỗi đau có thể khiến chúng ta gục ngã, có thể khiến chúng ta mỏi mệt ở một giây phút nào đó thôi. Đừng vì một nỗi đau mà biến cả cuộc đời thành màu nước mắt, chúng ta sẽ chỉ cảm thấy áp lực mà không thể hạnh phúc. Một cuộc đời yêu thương là khi bạn biết yêu thương bản thân mình, yêu thương những người xung quanh và làm những việc bạn tử tế. Thế giới này nhất định sẽ không bỏ rơi người lương thiện. Cuốn sách “Dám hạnh phúc” sẽ chỉ dẫn chúng ta làm được những điều đó.

Chúng ta đang sống trong một thế giới mà tiền bạc là vạn năng, có người điên cuồng làm việc bỏ rơi sức khỏe vì tiền, có người bất chấp làm ăn phi pháp cũng vì tiền. Thật ra tiền đóng một vai trò rất quan trọng trong cuộc sống của mỗi người. Mỗi người đều có một tiêu chuẩn khác nhau về hạnh phúc, có người cho rằng có nhiều tiền thật tốt, có thể mua được thứ mình thích, đi đến nơi mình muốn đi, làm những điều mình muốn làm. Đó cũng là một loại hạnh phúc, còn có người cho rằng tiền không bao nhiêu là đủ vậy nên chúng ta chỉ cần kiếm một số tiền vừa đủ, biết đủ tức là hạnh phúc. Suy cho cùng mỗi người có một góc nhìn khác nhau về hạnh phúc.

Khi ăn một bát cơm bạn mải mê nghĩ về công việc hôm nay ở công ti, khi đi chơi cùng mọi người tâm trí của bạn lại đặt vào đống công việc chưa hoàn thành. Chính những suy nghĩ này khiến cho bản thân chúng ta không thể tận hưởng hạnh phúc. Bởi trong lòng bạn lúc nào cũng là sự bất an lo lắng về việc đã xảy ra và kể cả những việc chưa xảy ra, hoặc chỉ đơn giản là do bạn tưởng tượng nên. Người thông minh là người biết sắp xếp công việc và cuộc sống một cách khoa học, khi đi chơi sẽ chơi hết mình, khi đi làm sẽ nghiêm túc làm việc. Quan trọng là bạn có dám để bản thân mình hạnh phúc hay không? Tất cả chúng ta đều đang hạnh phúc, mỗi một giây phút trôi qua nếu bạn ý thức được những việc mình đang làm và những thứ xảy ra xung quanh tức là bạn đang hạnh phúc.

Là sự tiếp nối của cuốn sách “Dám bị ghét”, Kishimi Ichiro và Koga Fumitake đã tiếp tục cho ra đời cuốn sách “Dám hạnh phúc”. Ở cuốn sách này vẫn là cuộc trò chuyện đầy thân thiết và gần gũi của chàng thanh niên và vị triết gia kia. Đây giống như phần thứ hai của cuốn sách “Dám bị ghét”, bởi đây là cuộc gặp gỡ lần thứ hai của chàng thanh niên sau ba năm gặp lại vị triết gia. Thời gian qua đi, cuộc sống của chàng thanh niên đã khác xưa, sau khi lắng nghe lời khuyên của người đi trước dày dặn kinh nghiệm chàng thanh niên đã dám bị ghét và hiện tại cuộc trò chuyện này hấp dẫn thế nào để chàng thanh niên sẵn sàng “Dám hạnh phúc” cho con đường phía trước. Khi đọc chúng ta dễ dàng bị cuốn vào cuộc nói chuyện đầy hấp dẫn ấy. Từ những cách diễn giải đến phân tích sâu sắc về hạnh phúc chúng ta một lần nữa được suy ngẫm thêm nhiều câu chuyện về cuộc sống xảy ra với bản thân mình.

“Dám hạnh phúc” -  cuốn sách bắt nguồn từ trường phái tâm lý học Alfred Adler để diễn giải các quan điểm khác nhau. Trong cuốn sách này tác giả khai phá cho bạn đọc những góc nhìn khác nhau về cuộc sống để hướng bạn đọc đi tìm đáp án cho câu hỏi “Làm thế nào để chúng ta hạnh phúc?” Tuy biết rằng hạnh phúc là một thứ không dễ dàng tìm kiếm ra, nhưng bạn phải dám làm điều đó, thực hiện những thứ có thể khiến bạn có một hạnh phúc tốt đẹp, thì hạnh phúc sẽ tự dẫn đến với bạn mà thôi. Được đọc quyển sách này và nghiền ngẫm những giá trị mà nó mang lại cũng là một loại hạnh phúc.

Tôi yêu cuốn sách này. Những người khác đọc nó rồi nói với tôi rằng họ không thích cách giới trẻ tranh luận và than phiền nhiều. Điều đó có thể hơi phiền nhưng tôi thực sự yêu sự tỉ mỉ trong cách mô tả của sách. Ngoài ra, cuốn sách này thực sự đã giúp tôi trong thời gian khó khăn về tinh thần và giúp tôi nắm bắt được vẻ đẹp của việc tồn tại và có đặc quyền được trải nghiệm những điều sâu sắc, ngay cả khi chúng mang lại nỗi đau. Hiện tôi đang trong hành trình khám phá lòng trắc ẩn và tình yêu thuần túy của con người, và cuốn sách này đã thực sự giúp tôi trong hành trình ấy.

Tôi không mong đợi một bài học giáo dục nào trong cuốn sách này, nhưng sẽ là nói dối nếu nói rằng tôi không học được nhiều điều từ nó. Trước hết, tôi chỉ nghe về Adler nhưng chưa bao giờ dành thời gian để tìm hiểu về các lý thuyết của ông, và cuộc đối thoại trong cuốn sách này là một phần tiếp theo của cuốn “The Courage to Be Disliked: How to Free Yourself, Change your Life and Achieve Real Happiness” (Can Đảm Để Bị Ghét: Làm Thế Nào Để Giải Phóng Bản Thân, Thay Đổi Cuộc Sống Và Đạt Được Hạnh Phúc Thực Sự). Theo trình tự thông thường của bản thân, tôi sẽ bắt đầu đọc từ phần cuối, trong trường hợp này, đó là phần tiếp theo. Các ý chính mà tôi thực sự đánh giá cao và suy ngẫm nhiều nhất là: 1- Mục tiêu của giáo dục là tự lập; 2- Sự tôn trọng là chấp nhận con người thật của mọi người xung quanh ta; 3- Nhiệm vụ của cuộc sống chúng ta (theo Adler) là công việc, tình bạn và tình yêu; 4- Giống như giáo dục, tình yêu cũng liên quan đến sự tự lập (tôi cực kì thích câu này của Erich Fromm luôn); Và một câu “thần chú” cuối cùng cho hành trình cuộc đời: Hãy yêu, tự lập và quyết định cuộc sống. Hạnh phúc ở đâu trong tất cả điều này? Tác giả nói rằng nó nằm ở việc chấp nhận con người thật của chúng ta, đặc biệt là sự bình thường của chúng ta...

Trong nền giáo dục và cả những mối quan hệ trong gia đình hay xã hội hiện nay, “Tôn trọng” là một cảm giác được tồn tại không nhiều.

Giáo viên thì sử dụng quyền hành của mình để ép học sinh làm những việc mình muốn như những kẻ độc tài, bố mẹ thì cũng hay có xu hướng ép buộc và áp đặt con cái theo những hình mẫu lý tưởng của họ.

Những người con hay những người học sinh lớn lên trong môi trường như vậy sẽ khó để có thể cảm thấy “Tôn trọng” bố mẹ, thầy cô và hơn nữa cũng sẽ rất khó để có thể trưởng thành. 　

Trong tâm lý học Adler, “Tôn trọng” không có nghĩa là bản thân phải nịnh nọt hay tuân thủ theo người đó, mà là việc bản thân biết, hiểu và chấp nhận hoàn toàn người đó. 　

Điều đó có nghĩa là chúng ta chỉ có thể gọi là mình tôn trọng ai đó khi chúng ta tôn trọng tất cả con người của họ dẫu cho họ có là con người bạo lực hay có tư tưởng bi quan đi nữa. 　

Trên đời này không có ai là hoàn hảo. Nếu như chúng ta bỏ qua khuyết điểm và cố gắng chỉ nhìn vào những điểm tốt của họ thì điều gì sẽ xảy ra? 　

Chắc chắn khi khuyết điểm của người đó lộ ra, bạn sẽ dùng hết khả năng của mình để công kích họ. 　

Thử nhớ lại xem đã khi nảo bạn thần tượng một diễn viên hay một ai đó nổi tiếng rồi cảm thấy tuyệt vọng dẫn đến chán ghét khi biết những điều bạn không thích về họ chưa? 　

Trong cuốn “Dám hạnh phúc” này, tác giả đã rất nhiều lần nhắc đến việc trong cuộc đời này không có ai sống vì chúng ta, do đó chúng ta cũng không được sống vì bất kì ai cả. 

Áp đặt lý tưởng của mình vào người khác là việc làm không đúng, dùng lý tưởng của người khác để áp đặt cho mình cũng là những lý do cơ bản khiến chúng ta không thể sống HẠNH PHÚC.

Nối tiếp thành công của cuốn sách nổi tiếng “Dám bị ghét”, 2 tác giả người Nhật là Kishimi Ichiro và Koga Fumitake đã cho ra đời phần Ⅱ của cuốn sách với tiêu đề “Dám hạnh phúc”. Vẫn là cách truyền tải thông điệp thông qua cuộc đối thoại giữa chàng thanh niên và triết gia, thế nhưng ở phần Ⅱ này, chàng thanh niên đã trở thành một người giáo viên và chia sẻ với triết gia những sự khó khăn mà mình đang gặp phải.

Theo ý kiến cá nhân của mình, cùng với “Dám bị ghét” thì “Dám hạnh phúc” là một cuốn sách mà bất kì ai cũng nên đọc thử một lần trong đời, trong đó đặc biệt là những đối tượng sau:

Những người đang cảm thấy không an tâm với những mối quan hệ hiện nay của mình

Những người đang có con hoặc học sinh và muốn chúng phát triển một cách tốt nhất

Dưới đây mình sẽ tổng hợp cho các bạn một vài điểm quan trọng mà mình thích nhất từ cuốn sách “Dám hạnh phúc” này. 

Trong nền giáo dục và cả những mối quan hệ trong gia đình hay xã hội hiện nay, “Tôn trọng” là một cảm giác được tồn tại không nhiều.

Giáo viên thì sử dụng quyền hành của mình để ép học sinh làm những việc mình muốn như những kẻ độc tài, bố mẹ thì cũng hay có xu hướng ép buộc và áp đặt con cái theo những hình mẫu lý tưởng của họ.

Những người con hay những người học sinh lớn lên trong môi trường như vậy sẽ khó để có thể cảm thấy “Tôn trọng” bố mẹ, thầy cô và hơn nữa cũng sẽ rất khó để có thể trưởng thành. 　

Trong tâm lý học Adler, “Tôn trọng” không có nghĩa là bản thân phải nịnh nọt hay tuân thủ theo người đó, mà là việc bản thân biết, hiểu và chấp nhận hoàn toàn người đó. 　

Điều đó có nghĩa là chúng ta chỉ có thể gọi là mình tôn trọng ai đó khi chúng ta tôn trọng tất cả con người của họ dẫu cho họ có là con người bạo lực hay có tư tưởng bi quan đi nữa. 　

Trên đời này không có ai là hoàn hảo. Nếu như chúng ta bỏ qua khuyết điểm và cố gắng chỉ nhìn vào những điểm tốt của họ thì điều gì sẽ xảy ra? 　

Chắc chắn khi khuyết điểm của người đó lộ ra, bạn sẽ dùng hết khả năng của mình để công kích họ. 　

Thử nhớ lại xem đã khi nảo bạn thần tượng một diễn viên hay một ai đó nổi tiếng rồi cảm thấy tuyệt vọng dẫn đến chán ghét khi biết những điều bạn không thích về họ chưa? 　

Trong cuốn “Dám hạnh phúc” này, tác giả đã rất nhiều lần nhắc đến việc trong cuộc đời này không có ai sống vì chúng ta, do đó chúng ta cũng không được sống vì bất kì ai cả. 

Áp đặt lý tưởng của mình vào người khác là việc làm không đúng, dùng lý tưởng của người khác để áp đặt cho mình cũng là những lý do cơ bản khiến chúng ta không thể sống HẠNH PHÚC.

Thử tưởng tượng xem, nếu như bạn là học sinh và bạn đang làm việc riêng hay nghịch điện thoại trong giờ học. Chắc chắn giáo viên sẽ bực tức và mắng mỏ bạn đúng không?

Bực tức hay giận là một trong những cách để biểu lộ cảm xúc dễ dàng, và từ đó giáo viên có thể bắt những học sinh của mình làm theo những gì mình muốn.

Thế nhưng… liệu nó có thực sự có kết quả như mọi người vẫn nghĩ?

Nếu như nó thực sự hiệu quả, chắc chắn người giáo viên đó đã không phải tỏ ra giận dữ nhiều lần đến như vậy.

Điều đáng tiếc là trên thực tế, hầu hết con người chúng ta đều chọn cách giải quyết dễ dàng theo kiểu “tức giận” này của người giáo viên.

Triết gia đã nói với chàng thanh niên như sau về vấn đề này:

Cậu cảm thấy phiền phức khi giao tiếp bằng lời với học trò của mình nên mắng mỏ để khuất phục chúng một cách nhanh chóng. Lấy cơn giận làm vũ khí, bắn khẩu súng mang tên nhiếc móc, đâm lưỡi kiếm uy quyền. Đó chính là thái độ thiếu chín chắn, ngu ngốc với tư cách là một nhà giáo.

Vấn đề ở đây là giáo viên thường không “tôn trọng” học sinh và cũng không cố gắng để xây dựng “tình bạn” giữa hai người.

“Quan hệ tình bạn” theo tâm lý học Adler chính là SỰ BÌNH ĐẲNG CỦA TRÁI TIM.

Mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh sẽ không bao giờ tốt nếu người giáo viên luôn nói chuyện với học sinh với tư cách bề trên và đưa ra những chỉ thị bất chấp phản ứng của học sinh. Phần lớn những giáo viên hiện nay đều đang dạy học theo chủ nghĩa “độc tài” đó. Theo tâm lý học Adler, để có được một mối quan hệ tốt, điều đầu tiên là phải phá bỏ được “bức tường” cổ hủ này.

Thử tưởng tượng xem, nếu như bạn là học sinh và bạn đang làm việc riêng hay nghịch điện thoại trong giờ học. Chắc chắn giáo viên sẽ bực tức và mắng mỏ bạn đúng không?

Bực tức hay giận là một trong những cách để biểu lộ cảm xúc dễ dàng, và từ đó giáo viên có thể bắt những học sinh của mình làm theo những gì mình muốn.

Thế nhưng… liệu nó có thực sự có kết quả như mọi người vẫn nghĩ?

Nếu như nó thực sự hiệu quả, chắc chắn người giáo viên đó đã không phải tỏ ra giận dữ nhiều lần đến như vậy.

Điều đáng tiếc là trên thực tế, hầu hết con người chúng ta đều chọn cách giải quyết dễ dàng theo kiểu “tức giận” này của người giáo viên.

Triết gia đã nói với chàng thanh niên như sau về vấn đề này:

Cậu cảm thấy phiền phức khi giao tiếp bằng lời với học trò của mình nên mắng mỏ để khuất phục chúng một cách nhanh chóng. Lấy cơn giận làm vũ khí, bắn khẩu súng mang tên nhiếc móc, đâm lưỡi kiếm uy quyền. Đó chính là thái độ thiếu chín chắn, ngu ngốc với tư cách là một nhà giáo.

Vấn đề ở đây là giáo viên thường không “tôn trọng” học sinh và cũng không cố gắng để xây dựng “tình bạn” giữa hai người.

“Quan hệ tình bạn” theo tâm lý học Adler chính là SỰ BÌNH ĐẲNG CỦA TRÁI TIM.

Mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh sẽ không bao giờ tốt nếu người giáo viên luôn nói chuyện với học sinh với tư cách bề trên và đưa ra những chỉ thị bất chấp phản ứng của học sinh. Phần lớn những giáo viên hiện nay đều đang dạy học theo chủ nghĩa “độc tài” đó. Theo tâm lý học Adler, để có được một mối quan hệ tốt, điều đầu tiên là phải phá bỏ được “bức tường” cổ hủ này.

Trong cuốn “Dám hạnh phúc” này, tác giả cũng có đề cập đến một vấn đề khá thú vị là con người thường hay suy nghĩ và hành động kiểu như: “Người khác xấu xa! Còn ta thì tội nghiệp”.

Thừ nghĩ lại xem, các bạn đã bao giờ như vậy chưa? Suy nghĩ rồi than thở rất nhiều, cuối cùng kết luận của chúng ta đều là “Tại vì anh ta/cô ta hay hoàn cảnh nào đó. Còn bản thân mình chỉ là người bị hại…”　

Tác giả đã khuyên chúng ta nếu bị ai đó nói chuyện hoặc tâm sự những vấn đề kiểu như này thì hãy bỏ qua nó.

Lý do tại sao?

Đó chính là vì dù bạn có nghe bao nhiêu đi chăng nữa thì cũng không thể tìm ra hướng giải quyết cho bản chất của vấn đề.

Và cũng có đôi khi, người mà đang nói với bạn thậm chí còn đang không đi tìm hướng giải quyết. Cái họ muốn chỉ là cho mọi người xung quanh thấy mình đang rơi vào hoàn cảnh khó khăn như thế nào mà thôi…

Để có được một cuộc sống hạnh phúc, khi gặp phải một vấn đề nào đó thì điều quan trọng nhất là cần suy nghĩ và quyết định “Mình phải làm gì” chứ không phải là kể lại những sự việc trong quá khứ. Dẫu cho các bạn có chỉnh sửa để có thêm một chút ly kỳ cho câu chuyện của mình đi chăng nữa thì chắc chắn hiện tại cũng sẽ không thay đổi gì.

Điều quan trọng nhất các bạn cần làm khi rơi vào một hoàn cảnh khó khăn nào đó không phải là than vãn, mong chờ sự thông cảm, cũng không phải là ngồi đắn đó suy nghĩ xem sau này mình sẽ ra sao, mà các bạn cần phải nghĩ xem “Bây giờ mình phải làm gì?”. Đó mới chính là những phương pháp để thay đổi tình huống khó khăn này. Đây cũng chính là một trong những điểm mà mình tâm đắc nhất trong sách. Còn các bạn thì sao?

Tổng kết

Ở Việt Nam và cả ở Nhật, cuốn sách “Dám hạnh phúc” này thường được bán kèm với cuốn “Dám bị ghét”. “Dám bị ghét” giống như phần lý thuyết nhập môn dẫn dắt người đọc tiếp cận với tâm lý học Alder và “Dám hạnh phúc” thì là tổng hợp những phương pháp cụ thể để áp dụng được thuyết tâm lý học đó vào đời sống thực tế.  

Hãy thử tìm đọc nó vì mình nghĩ dù ít hay nhiều chắc chắn các bạn sẽ cảm thấy rất thú vị vì cách suy nghĩ của tư tưởng tâm lý học Adler.