Giải Quyết Vấn Đề Toàn Diện - Một Kỹ Năng Giúp Bạn Giải Quyết Mọi Vấn Đề
Xem thêm

Thú thật là, tôi không phải một chuyên gia tư vấn về quản lý giỏi. Tôi quan tâm đến phân tích dữ liệu sẵn có nhiều hơn là việc giải quyết vấn đề toàn diện. Bản thân việc học hỏi những hiểu biết mới còn hấp dẫn tôi hơn cả chính vấn đề đang xảy ra nữa cơ. Ngộ nghĩnh là, sau một thời gian làm tư vấn, công việc hiện tại của tôi lại đang gần như bỏ qua hoàn toàn việc phân tích dữ liệu, thay vào đó, tôi dành phần lớn thời gian cho việc xác định vấn đề, lên cấu trúc cho nó, lên kế hoạch công việc và kể lại câu chuyện. Đối với tôi, việc xác định và tạo cấu trúc cho vấn đề thú vị hơn nhiều, miễn là đó là một vấn đề mới.


Viết một cuốn sách 5 sao về một phương pháp luận quả là khó, cuốn sách này gần như đã cân bằng hoàn hảo giữa lý thuyết và ví dụ, ngoại trừ việc đi sâu vào học thiết bị, xác suất kép và quyết định tiết kiệm hưu trí một cách không cần thiết (thậm chí còn đề cập sơ qua đến mô hình Black-Scholes). Chuyên gia tư vấn quản lý không phải là chuyên gia về mọi lĩnh vực. Việc cho rằng phương pháp dựa trên các nguyên tắc cơ bản này có thể giúp bất cứ ai sử dụng nhiều công cụ phức tạp là hơi quá đà. Thực tế, công ty cũ của tôi đã phát triển một mô hình tiếp thị dựa trên các nguyên tắc cơ bản; nó nghe hoàn toàn hợp lý với người bình thường nhưng thực sự lại là một sai lầm. Tôi không thể tin rằng họ vẫn tiếp thị mô hình đó trên trang web của họ khi nó hoàn toàn sai về mặt toán học. Nguyên tắc cơ bản giúp giải quyết một số loại vấn đề hoặc giai đoạn của vấn đề; nhưng việc coi nó như phương thuốc chữa bách bệnh sẽ gây tác hại nhiều hơn lợi.

Cuốn sách này có thể là cuốn sách toàn diện nhất về giải quyết vấn đề mà tôi từng đọc. Và đó là cả điểm cộng lẫn điểm trừ lớn nhất của nó.

Đúng vậy, cuốn sách chi tiết đến mức gần như khó hiểu. Các tác giả đi sâu vào những ví dụ chi tiết đến mức bạn không thể nắm bắt các ý tưởng cho đến khi bạn thực sự hiểu tất cả các dữ kiện/con số và suy nghĩ thật kỹ về các trường hợp xảy ra này.

Tệ hơn nữa, họ hay nhảy cóc từ điểm này sang điểm khác trong cuốn sách, ví dụ như họ sẽ đề cập đến một thứ gì đó (như tư duy thiết kế) rồi chỉ chia sẻ một chút về nó (không đủ để bạn thực sự nắm được cả vấn đề là gì hoặc phải làm gì với nó), sau đó bất ngờ chuyển sang thứ khác... khiến cho bạn cuối cùng phải băn khoăn…. vậy chính xác thì tôi phải làm gì với mảnh thông tin đó? Họ sẽ nói một điều gì đó rất thông minh và nghe có vẻ chuyên nghiệp, sau đó chuyển qua một vấn đề khác và đột nhiên xuất hiện trở lại với vấn đề ban đầu.

Mặc dù được cho là có 7 bước, nhưng các bước không phải lúc nào cũng rõ ràng, và bạn thường thấy phần "ruột" thực sự của một bước trong một phần khác của một chương khác. Để cuốn sách trở nên vượt trội, họ đưa ra các nghiên cứu điển hình khác nhau minh họa các trường hợp khác nhau, và rồi phải giải quyết vấn đề hoặc thậm chí phân tích được nó. Vì vậy, thực sự rất khó để nắm bắt tất cả các chi tiết. Tôi đã đọc cuốn sách 3 lần (?) và vẫn không hiểu hết những gì họ đang cố nói ở nhiều chỗ.

Con gái tôi, người từng làm việc tại McKinsey với Rob McLean, một trong những tác giả, đã giới thiệu cuốn sách này cho tôi. Tôi phải thừa nhận rằng mình hơi hoài nghi về một phương pháp được cho là phù hợp với mọi vấn đề... nhưng đó chính là thứ được cung cấp trong cuốn sách. Tuy nhiên, sau khi đọc xong, tôi thực sự ấn tượng. Nó logic, có hệ thống và rõ ràng. Cuốn sách được viết và biên tập tốt, các sơ đồ minh họa rất hay.


Cuốn sách bắt đầu với một số ví dụ đơn giản về việc sử dụng phương pháp của các tác giả để giải quyết vấn đề... và vâng, dường như nó thật sự có hiệu quả. Thật ra, tôi đã từng sử dụng một biến thể của phương pháp này để tìm nơi ở. Và, thật đáng khen là, họ cũng chỉ ra một số nhược điểm của phương pháp này... bạn có thể sai sót trong việc phân bố thông tin trọng số đó, nhưng bạn có thể thay đổi chúng. Hoặc bạn có thể bỏ lỡ một điều quan trọng... nhưng bạn có thể quay lại và bổ sung nó... v.v.


Có bảy bước trong phương pháp của cuốn sách:

1.Xác định vấn đề

2.Chia nhỏ các vấn đề

3.Xếp hạng các vấn đề: "cắt tỉa" cây

4.Xây dựng kế hoạch công việc và thời gian biểu

5.Thực hiện các phân tích quan trọng... bắt đầu với các quy tắc kinh nghiệm

6.Tổng hợp các kết quả phân tích

7.Chuẩn bị một bản tường trình có sức thuyết phục 

Rõ ràng các tác giả sở hữu một kho tàng kinh nghiệm tư vấn ứng dụng phương pháp này và nó hiệu quả ... trong hầu hết mọi trường hợp. (Tôi thú nhận mình bị cuốn hút bởi những vấn đề "nan giải" của họ ở phần cuối. Và ấn tượng bởi ví dụ của họ. Gần đây, tôi đã xem xét các biện pháp xuất khẩu sáng tạo ... giống như hợp tác xã ấy. Và, như một trong những người tham gia lưu ý ... thì nó phụ thuộc vào sự tin tưởng. Mọi thứ đều ổn miễn là mọi người đều thực hiện đúng trách nhiệm của mình và lòng tin được củng cố dần dần. Nhưng khi ai đó đi đường tắt và lòng tin bị lạm dụng, toàn bộ kim tự tháp có thể đổ sụp trừ khi có tính linh hoạt và dự phòng đáng kể được xây dựng.)


Tôi đặc biệt thích 10 lời động viên chân thành ở cuối cùng của họ:


Dành thời gian trước để thực sự hiểu vấn đề của bạn

Bắt đầu chỉ với một câu trả lời cho vấn đề

Thử nhiều cách khác nhau để phân tích vấn đề

Sử dụng nhóm bất cứ khi nào có thể

Đầu tư đúng vào một kế hoạch làm việc tốt

Bắt đầu phân tích với các thống kê, tóm tắt, phương pháp heuristic và những quy tắc chung để nắm bắt dữ liệu và tìm ra 'khu vực' của giải pháp.

Đừng ngại sử dụng các công cụ phân tích mạnh mẽ khi cần thiết

Dành nhiều nỗ lực để tổng hợp và kể lại câu chuyện như khi phân tích

Hãy coi quy trình 7 bước như một chiếc đàn accordion ... có thể thu nhỏ lại hoặc mở rộng các bước

Đừng sợ hãi bất kỳ vấn đề nào bạn gặp phải.


Tôi cũng thích cả bộ kỹ năng hàng đầu cần thiết trong năm 2020, nó bao gồm: giải quyết các vấn đề phức tạp, tư duy phản biện, sáng tạo, quản lý con người, phối hợp với người khác, v.v.

Nhìn chung, đây là một cuốn sách tuyệt vời và dễ đọc một cách đáng ngạc nhiên. Tôi đánh giá 5 sao.

Cuốn sách này tuy mang lại cho tôi một vài bài học giá trị, nhưng tôi không khuyên là nên đọc toàn bộ. Giá trị chính của cuốn sách nằm ở chỗ nó thay đổi cách bạn nhìn nhận về việc giải quyết vấn đề. Cuốn sách giải mã bí ẩn này cho rằng giải quyết vấn đề tốt không phải là phép thuật, mà là một quá trình lặp đi lặp lại. Cuốn sách xoay quanh quy trình 7 bước được giải thích trong chương đầu tiên. Mặc dù 7 bước khá dễ hiểu, nhưng các chương tiếp theo đi sâu vào từng bước.


Tuy nhiên, nhược điểm của cuốn sách chính là ở chỗ:

Phần lớn các nghiên cứu điển hình được trình bày khó nhớ và không mang lại nhiều hiểu biết sâu sắc.

80% nội dung sách có phần rườm rà. Cuốn sách này có thể được viết thành một bài blog dài hoặc một bản đồ họa mà vẫn mang lại giá trị tương tự. Thực tế, một số phần dường như chỉ được thêm vào để tăng số trang.

Mục về quản lý nhóm giải quyết vấn đề còn thiếu chiều sâu, không đi vào động lực và quản lý nhóm một cách đầy đủ để mang lại giá trị thực sự.

Nhìn chung, cuốn sách đạt được mục tiêu mà nó đề ra. Đây là một tài liệu tham khảo ổn - một bài đọc nhanh chắc chắn sẽ có một số giá trị bền vững, nhưng không phải là là một thứ gì đó quá đặc biệt hay thực sự đột phá.

Tôi đã từng trực tiếp trải qua quá trình xem xét và tái cơ cấu tổ chức của McKinsey, khó khăn xuất hiện nhiều sau khi "truyền thông mạnh mẽ" được đưa ra. Và tôi học được rằng, c lẽ cần có một số bước sau để "truyền thông mạnh mẽ":

Xác nhận cam kết của các bên liên quan.

Sẵn sàng sửa đổi kế hoạch theo các vấn đề thực tế về triển khai.


Tổ chức của chúng tôi là một cơ quan chính phủ, và thực tế đã là nó gần như tê liệt trong quá trình tái cơ cấu, và có thể đã phá sản nếu là một công ty tư nhân. Có một số khuyến nghị, mặc dù có ý nghĩa về mặt chính trị, nhưng thực sự lại gây ra hậu quả tai hại. Hầu hết các khuyến nghị chính từ "truyền thông mạnh mẽ" đều được triển khai trong ngắn hạn và sau đó bị hủy bỏ dài hạn.


Vì vậy, phương pháp của họ hiệu quả trong việc đưa ra quyết định trong đầu về cách thức tiến hành. Nhưng vấn đề chính nằm ở việc triển khai thực tế và tôi cho rằng điều này không nhất thiết được đề cập trong 7 bước của họ. (Một phần có đề cập đến, ví dụ như trong công việc xây dựng nguồn cá hồi, họ có xem xét một số khó khăn trong việc triển khai. Nhưng điều đó không nhất thiết là một phần trong 7 bước đó.)


Tuy nhiên, tôi chỉ lấn cấn một chút. Nhìn chung, đây là một cuốn sách tuyệt vời, tôi sẽ quay lại tham khảo và giới thiệu cho những người khác.

Một cuốn sách hướng dẫn và giới thiệu hay về giải quyết vấn đề kinh doanh, với góc nhìn của người tư vấn. Điều đó có nghĩa là gì? Các nhà tư vấn (đa phần) cho rằng mọi vấn đề đều có thể giải quyết trong một khoảng thời gian hữu hạn, và chúng thực sự có thể được "giải quyết" theo một cách chính thức nào đó. Thông thường, nếu không phải như vậy, một đối tác khôn ngoan sẽ tìm cách êm ái để rút lui khỏi nhóm của mình khỏi dự án. Không phải tất cả các "vấn đề" trong kinh doanh đều có thể giải quyết được, và nhiều vấn đề sẽ không bao giờ được giải quyết, giống như các cuộc chiến tranh ủy nhiệm mà các cường quốc tham gia với nhau, và vấn đề kinh doanh ở Mỹ thường là những cuộc chiến của các giám đốc điều hành cấp cao, tranh giành địa bàn.


Tuy nhiên, nếu bạn muốn tham vấn một công ty về một vấn đề "khó khăn", thì đây là cuốn sách hay nhất tôi từng đọc cho đến nay, về tư vấn chiến lược, với một sắc thái thú vị. Mỗi công ty tư vấn lớn thường cung cấp "set bài tập" cho những người mới tuyển dụng, thường là hàng trăm trang slide, bao gồm các nguyên tắc và hướng dẫn về cách tham gia phân tích vấn đề của khách hàng. Mặc dù những bộ này thường chỉ là nguồn nguyên liệu cho các biểu đồ/đồ thị, được tái chế theo nhiều biến thể với các phong cách khác nhau được thực hiện vội vàng cho các bài thuyết trình dành cho khách hàng. Mặc dù mỗi công ty này đều có "phong cách" riêng, nhưng chúng thường chia sẻ một "nhân" cách, khái niệm tạo nên bản chất của nghề tư vấn.

Cuốn sách này đề cập đến nhiều giá trị cốt lõi, bao gồm chu trình xác định vấn đề, chia nhỏ, ưu tiên, phân tích, tổng hợp, giao tiếp - và với các thành phần quan trọng (từ góc nhìn phân tích) là chia nhỏ, phân tích và tổng hợp.

Về việc chia nhỏ, bất kỳ chuyên gia tư vấn nào có giá trị sẽ phân chia không gian vấn đề của họ thành MECE hay "Độc lập lẫn nhau và Toàn diện". Khái niệm này gần như chắc chắn đã được "tận dụng" (lấy cắp) từ toán học, được gọi là phân vùng tập hợp, một ý tưởng hữu ích trong xác suất, tổ hợp và tô pô, một vài nhánh nhỏ trong lĩnh vực này.

Tuy nhiên, theo quan điểm kinh doanh, như các tác giả nhấn mạnh, cách người ta chia nhỏ vấn đề, hay "tách rời", có thể là chìa khóa để tiến tới giải pháp, và họ đưa ra một số nghiên cứu điển hình kinh doanh thú vị để nhấn mạnh quan điểm đó, cũng như các nguyên tắc và khái niệm để cung cấp hiểu biết sâu hơn, cho phép người đọc "tận dụng" nó cho những thách thức của riêng họ. Để hỗ trợ cho nỗ lực này, các tác giả cũng cung cấp nhiều minh họa và giải thích về một số loại cây logic, bao gồm cây thành phần, cây quy nạp, cây diễn dịch, cây giả thuyết và cây quyết định. Trong số này, cây quy nạp và diễn dịch được dành nhiều trang nhất về nội dung. Một lần nữa, các khái niệm thường được theo sau hoặc được giới thiệu trước bằng các nghiên cứu điển hình kinh doanh để giúp áp dụng lý thuyết vào thực tế.

Tôi không phải người cố vấn quản lý xuất xắc. Tôi có đam mê với phân tích dữ liệu hơn là giải quyết vấn đề từ đầu đến cuối. Những thông tin có chiều sâu sẽ thu hút tôi hơn là vấn đề. Điều buồn cười là công việc tư vấn quản lý bài đăng hiện nay của tôi gần như hoàn toàn bỏ qua bước phân tích dữ liệu và tôi dành hầu hết thời gian để xác định vấn đề, xây dựng vấn đề, lên kế hoạch và storytelling. Xác định và xây dựng vấn đề thú vị hơn miễn là vấn đề đó mới mẻ.

Khó để viết được một cuốn sách 5-sao về phương pháp luận, cuốn sách này hoàn thành khá tốt về lượng lý thuyết và dẫn chứng, tuy nhiên cũng nhồi nhét hơi thừa về lĩnh vực học máy móc, xác suất kết hợp, và phương pháp tiết kiệm hưu trí (và thậm chí còn đề cập qua về Black-Scholes). Cố vấn quản lý cũng chỉ là các chuyên gia. Lầm tưởng rằng tiếp cận dựa trên nguyên tắc đầu tiên có thể khích lệ mọi người triển khai các công cụ có tính phức tạp cao khó nhằn hơn ta tưởng. Thực tế, doanh nghiệp trước đó của tôi đã phát triển một mô hình tiếp thị dựa trên nguyên tắc đầu tiên; với người không có chuyên môn thì nghe có vẻ hoàn toàn hợp lý, nhưng trời ơi không hề đúng đâu. Tôi không  thể tin rằng họ vẫn tiếp thị mô hình đó trên trang web trong khi không hề đúng về mặt tính toán. 

Nguyên tắc đầu tiên hỗ trợ giải quyết những vấn đề nhất định hoặc các phần của một vấn đề. Tuy nhiên lầm tưởng rằng đó là thuốc chữa bách bệnh sẽ gây ra nhiều rủi ro hơn là lợi ích. 

Đây có thể là cuốn sách toàn diện nhất viết về giải quyết vấn đề mà tôi từng đọc. Đó cũng vừa là điểm mạnh và điểm yếu lớn nhất của cuốn sách. 

Đúng, cuốn sách quá chi tiết đến mức gây nhầm lẫn. 

Tác giả khai thác quá nhiều vào các ví dụ chi tiết khiến bạn không thể hiểu các ý tưởng này nếu bạn không tiếp thu được toàn bộ những dữ liệu/con số cũng như thực sự cố gắng phân tích về  những bối cảnh đó. 

Điều tệ hơn là, tác giả viết cái nọ rồi xọ sang cái khác, ví dụ: họ sẽ đề cập tới một vài thứ gì đó (chẳng hạn tư duy thiết kế) sau đó chỉ chia sẻ một chút về cái đó (không đủ để bạn thực sự nắm được toàn bộ ý tưởng đó là gì, hay nó nói về cái gì), sau đó sẽ chuyển sang ý khác…và khi đọc xong bạn vẫn còn hoang mang..ờ..vậy chính xác thì mẩu thông tin kia giúp gì được cho tôi? Họ sẽ đưa ra một số điều cực thông minh và mang tính kỹ thuật, sau đó nhảy sang ý khác và đột nhiên nhắc lại ý ban đầu. 

Đáng lẽ là có 7 bước, nhưng các bước này không phải lúc nào cũng rõ ràng, và bạn thường phải tìm ra ý tâm đắc nhất của từng bước trong một phần khác của một chương khác. Trên hết các ví dụ điển hình khác nhau minh hoạ những trường hợp khác nhau, các phần của phương pháp giải quyết vấn đề, hoặc kể cả khuôn mẫu phân tích. Vì vậy thực sự rất rất khó để hiểu hết tất cả những chi tiết này. Tôi đã đọc cuốn sách 3 lần (?) và vẫn không thể hiểu hết những gì họ đang cố gắng truyền tải lan man.  

Mặc dù cuốn sách đã dạy cho tôi nhiều bài học đáng giá, nhưng tôi vẫn khuyên mọi người không nên đọc toàn bộ cuốn này. Điểm tâm đắc nhất của cuốn sách là truyền tải cách giải quyết vấn đề. Cuốn sách làm sáng tỏ về chủ đề này - giải quyết vấn đề một cách mượt mà không phải là điều gì cao siêu mà là một quá trình lặp đi lặp lại. Cuốn sách xoay quanh quy trình 7 bước đã được giải thích ở chương đầu tiên. Mặc dù 7 bước này khá dễ hiểu nhưng những chương sau đó sẽ được đi vào chi tiết từng bước, Nhiều ví dụ điển hình được diễn giải, nhưng hầu như đều không đáng nhớ và cũng không thực sự cần thiết để đi sâu vào phân tích. 

Tôi thích những chiếc “hộp” mà tác giả trình bày về các công cụ giải quyết vấn đề. Thực chất, tôi thường đọc lại cuốn sách này, tận dụng như một cuốn bí kíp toàn diện về  giải quyết vấn đề. 

Tuy nhiên, 80% số trang đều chỉ toàn vớ vẩn. Cuốn sách này giống như một bài đăng blog dài dằng dặc hoặc tương tự như đồ hoạ thông tin. Thực tế có một vài lĩnh vực giống kiểu cho thêm vào để tăng số trang vậy. Có một phần nói về làm cách nào để xử lý vấn đề nhóm, tuy nhiên tác giả không trú trọng đào sâu về sự năng động và cách quản lý nhóm một cách thực sự có giá trị. Nhìn chung, cuốn sách này hoàn thành được điều mà tác giả đặt ra. Đây là một nguồn đáng tin - cuốn sách đọc lướt nhưng chắc chắn vẫn chứa đựng những giá trị nhất định, tuy nhiên cũng không có gì nổi bật hoặc thực sự mới mẻ.