Đã bao giờ bạn đi vào một khu rừng mà con đường phía trước đã bị chặn lối? Đã bao giờ bạn cảm thấy những áp lực cuộc sống như đang đè nặng lên đôi vai của mình khiến bạn không thể bước tiếp trên con đường thực hiện ước mơ? Đôi cánh bạn đã quá mệt mỏi, đôi chân cũng không muốn lê bước, bạn tuyệt vọng, mặc cho quãng đời còn lại cứ thế trôi đi như “bóng chim câu qua cửa sổ”… Con người chúng ta thường bỏ cuộc quá sớm như vậy, ngay cả khi sắp chạm tới đỉnh cao của vinh quang, chiến thắng, họ cũng không chịu tiếp tục. Bởi có lẽ, họ đâu nhận ra rằng: “Hôm nay khó khăn, ngày mai còn khó khăn hơn nhưng ngày kia sẽ là ngày tuyệt vời” (Jack Ma). Lời khẳng định trên của chủ tịch tập đoàn Alibaba – người trở thành tỷ phú giàu nhất Trung Quốc nhờ hai bàn tay trắng chợt khiến tôi nhớ tới nhân vật Remi trong tác phẩm của nhà văn Hector Malot - Không gia đình. 

Cuốn sách xây dựng hình ảnh cậu bé Remi như một tấm gương sáng cho các bạn nhỏ về khả năng sống tự lập. Chính hoàn cảnh không gia đình của Remi giúp cậu mạnh mẽ và tự đứng trên đôi chân của mình; tránh khỏi trường hợp bị gia đình bao bọc, nuông chiều quá mức thành ra yếu ớt, dựa dẫm và hư hỏng. Tất nhiên, đổi lại cho sự trưởng thành đó là cái giá không hề nhỏ – Remi phải chịu đựng sự cô đơn, buồn tủi hoặc phải đối mặt với khả năng trở thành một con người chai lì, khô khan, đóng băng cảm xúc. Người đọc sẽ bị cuốn theo những cuộc phiêu lưu đầy hấp dẫn, đầy cam go, thử thách, để rồi thấy được ý chí, nghị lực của những nhân vật trong truyện nói riêng và con người trong xã hội nói chung.

Câu chuyện về cậu bé bất hạnh Remi lang bạt trên dọc đường thiên lý, dấn thân giữa tất cả những bần cùng đói khổ và những xa hoa lộng lẫy. Cậu thiếu niên nhỏ tuổi đã đi qua biết bao miền quê, thấy biết bao cảnh đời, mỗi bước chân đều in dấu ấn của những câu chuyện kỳ lạ, có lúc hoan hỉ mừng vui có khi thê lương đau đớn nhưng luôn lấp lánh tình người. Cuộc hành trình của Remi với đoàn xiếc khỉ, chó, với những người thợ mỏ, với cậu bé hát rong người Ý đưa người đọc trải nghiệm mọi cung bậc cảm xúc: thích thú, bất ngờ, hồi hộp, thương tâm, thậm chí cả tuyệt vọng và dạy cho ta gạch ngang những người chưa, đang, hay đã trưởng thành - những bài học thấm thía về ý chí, nghị lực và lao động chân chính ...  

Về tác giả

Hector Malot là nhà văn nổi tiếng người Pháp, các tiểu thuyết của ông được nhiều thế hệ độc giả trên thế giới yêu mến. Ông sinh năm 1830 tại La Bouille, miền Bắc nước Pháp. Tác phẩm đầu tay Những người tình (Les Amants) của ông xuất bản năm 1859 đã gây được tiếng vang lớn. Trong sự nghiệp của mình, ông đã viết trên 70 tác phẩm. Các tác phẩm Romain Kalbris (1869), Trong gia đình (En Famille, 1893) và đặc biệt là Không gia đình (Sans Famille, 1878) được các độc giả nhỏ tuổi vô cùng yêu thích. Tác phẩm được xem là cuốn tiểu thuyết nổi tiếng nhất của Hector Malot; không chỉ được giải thưởng của Viện Hàn lâm Văn học Pháp mà còn được thiếu nhi nước Pháp cũng như thiếu nhi trên toàn thế giới yêu thích trong suốt hơn một thế kỷ qua.

Giới thiệu sách

Không gia đình kể về cuộc đời của Remi xuất thân trong một gia đình giàu có người Anh, nhưng em bị chú ruột thuê người bắt cóc đem tới đất Pháp, với âm mưu chiếm đoạt tài sản vì cha Remi đã chết, còn đứa em bị bại liệt, khả năng sống cũng không cao, vì thế chú Remi không lo ngại về em của cậu. Sau đó Remi được ông Baberin đem về nuôi vì nghĩ sẽ được một món lợi sau này khi cha mẹ Remi tìm lại em, vì trên người Remi lúc đó quấn một bộ đồ rất đẹp và sang trọng. 

Năm tháng trôi qua, Remi được bà Barberin ở tại quê nhà hết mực thương yêu và xem như con ruột. Sau, vì bị tai nạn và kiện tụng thất bại, gia đình Baberin đã rơi vào cảnh khốn quẫn. Ông Barberin thấy đã 8 năm trôi qua mà không ai đi tìm Remi, nên đành tìm cách tống cổ em đi cho một ông cụ gánh xiếc rong thuê Remi trong lúc bà Barberin vắng nhà. 

Từ đây Remi phải sống cuộc đời nay đây mai đó, phải nếm chịu đắng cay ngọt bùi. Nhưng em may mắn vì được cụ Vitalis hết mực thương yêu, khi cụ mất em được ông chủ làm vườn là Acquin cưu mang và nhận làm con nuôi, đổi lại em cũng phải tự lao động để kiếm ăn. Những ngày sống ở gia đình bác Acquin là những ngày em cảm thấy bình yên và hạnh phúc, bởi em được yêu thương và có quyền yêu thương những anh chị em trong gia đình. Nhưng, cuộc sống êm đềm chưa được bao lâu thì biến cố lại đến với em. Bác Acquin bị thiếu nợ, phải ở tù, bác nhờ người em là cô Cartherin lên sắp xếp chỗ ở cho những đứa con của bác. Thế rồi, mỗi người một ngả, chỉ riêng Remi là chọn trở lại kiếp sống lang thang, trở thành một chủ gánh xiếc gồm em và chú chó Capi. Lúc này, em đã gặp Mattia – một cậu bé em đã từng gặp trong gánh trẻ em của ông Garofoli. Mattia xin vào gánh xiếc của Remi, thế rồi cả hai cùng nhau bước đi trên con đường thiên lý.

Em bé Remi ấy đã lớn lên trong gian khổ, em đã chung đụng với mọi hạng người, sống khắp mọi nơi, “nơi thì lừa đảo, nơi xót thương”. Em đã lao động mà sống, lúc đầu là dưới sự dạy bảo của một ông già từng trải và đạo đức - cụ Vitalis.  Về sau thì tự lập. Không chỉ lo cho mình mà em còn phải lo việc biểu diễn và kiếm sống cho cả một gánh xiếc rong. Có khi em và cả đoàn lang thang mấy hôm liền không có chút gì trong bụng. Có lúc em suýt chết vì rét và đói. Cũng có khi em bị lụt ngầm chôn trong giếng mỏ nhiều ngày đêm. Đã có khi em mắc oan bị giả ra trước tòa án, bị tù. Nhưng cũng có lúc em được nuôi nấng đàng hoàng, no ấm … Nhưng dù ở đâu, trong cảnh ngộ nào vậy em vẫn noi theo nếp rèn dạy của cụ Vitalis giữ phẩm chất làm người. Đó là lòng yêu lao động, tự trọng, sự ngay thẳng, biết nhớ ơn nghĩa và luôn luôn muốn làm người có ích.

Cháu ơi, cháu cần có ý chí và ngoan ngoãn phục tùng. Phải làm cái gì thì cháu cố làm cho hết sức. Ở đời tất cả mọi thành công là ở đó.


Cuộc hành trình bắt đầu

Từ nhỏ Remi đã lên lên trong tình yêu thương, sự che chở, bảo bọc của mẹ nuôi, em chỉ biết có mà Barberin mà thôi. Thế rồi năm lên 8 tuổi, nhiều chuyện không vui đột ngột đến làm thay đổi cuộc sống của em. Một người đàn ông lạ mặt tự xưng là cha của em, chồng của má Barberin đột ngột xuất hiện, không chỉ trở thành nỗi ám ảnh của em mà còn hé lộ sự thật rằng: họ - những người đã nuôi Remi lớn lên không phải cha mẹ ruột của em.       

Bởi lẽ, em là một đứa trẻ người ta nhặt được:

Tôi là một đứa trẻ người ta nhặt được.
Tuy vậy, cho đến năm lên tám, tôi vẫn tưởng tôi có mẹ cũng như mọi đứa trẻ khác, vì mỗi khi tôi khóc thì luôn luôn có một người đàn bà dịu dàng ôm tôi vào lòng, âu yếm ru tôi, khiến cho nước mắt tôi ngừng chảy.

Ngày rời đi, Remi thậm chí không được nói với má một lời nào. Đôi mắt cậu bé đẫm lệ, cố van xin cụ Vitalis và ông Barberin chờ cho tới khi má Barberin trở về nhưng vô vọng, cả hai người đều ngoảnh lại.
 
Con đường chúng tôi đi là con đường dốc chữ chi dọc theo sườn núi. Cứ đến mỗi chỗ ngoặt, tôi lại nhìn thấy ngôi nhà của má Barberin bé dần, bé dần đi. Tôi đã đi con đường này nhiều lần rồi. Tôi biết rằng khi đến chỗ ngoặt cuối cùng, tôi sẽ trông thấy ngôi nhà một lần chót, rồi lên đường đi vài bước nữa thì chẳng còn trông thấy gì nữa. Trước mặt tôi sẽ là quê xa xứ lạ. Đằng sau tôi là ngôi nhà mà tôi đã sống thật sung sướng từ bé tới nay và có lẽ rồi đây không bao giờ tôi còn được thấy lại nữa.
 
Thật đáng thương làm sao cho số phận của một đứa trẻ! Niềm mong mỏi được gặp lại má vẫn không thể trở thành hiện thực, để lại bao nỗi lòng nhớ nhung, thương tiếc cho chính Remi trong suốt chặng đường về sau.


Những sóng gió nối tiếp

Sau khi biến cố đầu tiên trong cuộc đời Remi xảy ra, cậu bé tiếp tục đối mặt với một chuỗi những bất hạnh nối tiếp nhau, mà bất hạnh sau bao giờ cũng cay nhiệt hơn bất hạnh trước. Mọi thứ đều bất ngờ tới mức không thể lường trước được.
Đó là những lúc cả đoàn phải đi trong trời đông giá rét, dưới cơn bão tuyết cùng cái bụng đói, không có đồ ăn để chống chọi với cơn ốm lạnh. Rồi cụ Vitalis mất, chỉ còn Remi và chú cho Capi trung thành. Tưởng chừng cuộc đời của Remi đến đây đã rơi vào bế tắc, nhưng may thay, cậu bé lại được gia đình nhà Pierre nhận nuôi. Trong gia đình, họ cũng có 4 đứa con gồm 2 người con trai tên là  Alexis và Benjamin cùng với 2 cô con gái Étiennette và Lise. Nhưng cũng không lâu sau đó, cậu bé cũng đành phải rời ngôi nhà này để tiếp tục chinh chiến với cuộc sống không gia đình ở bên ngoài: Bây giờ hồi tưởng lại cái phút chia tay ấy tôi chỉ nhớ cái cảm giác ngẩn ngơ trống trải trong tâm hồn.

Đến lúc này, cậu bé đã dần trở nên bế tắc và tuyệt vọng, cậu bé bước đi lang thang vô định trong vài ngày liền mà không có gì để ăn, sau đó còn gặp phải rất nhiều chuyện rắc rối và éo le, nhưng cậu bé vẫn có thể một mình vượt qua hết những khắc nghiệt đó của cuộc sống. Những khó khăn, sự khắc nghiệt của cuộc sống cứ bấu víu lấy Remi nhỏ bé như để thử thách nhân cách và ý chí, nghị lực của em. Và điều quan trọng hơn cả, dù cho bất kì điều gì xảy ra, nhân cách của cậu vẫn không hề đổi thay. Tất cả là nhờ sự giáo dục kỹ lưỡng của cụ Vitalis đã truyền dạy lại cho em: Không gì có thể đánh đổi được nhân cách và tâm hồn; giữ gìn nhân phẩm, luôn làm người có ích cho xã hội mới giúp chúng ta không phải hối hận vì đã sống một cuộc đời vô nghĩa trước lúc nhắm mắt xuôi tay.

Nếu ông đánh đập chúng nó, chúng nó sẽ sợ sệt, mà sự sợ hãi thì làm tê liệt óc thông minh đi. Vả   chăng nếu ông cứ cáu gắt với chúng thì ông đã là khác chứ không được như thế này đâu. Ông đã luyện được lòng kiên nhẫn bất chấp mọi thử thách, và chính nó đã làm cho cháu tin ông. Ấy, khi mình dạy kẻ khác thì cũng là tự dạy cho chính mình …

Kể từ khi cụ Vitalis ra đi, Remi dần học cách sống tự lập, và không những phải lo cho chính mình, em còn cưu mang chú bé Mattia vào gánh hát rong. Mattia và Remi đã trở thành đôi bạn thân cùng nhau phiêu bạt, cùng trải qua mọi khó khăn, vui buồn trong cuộc sống. Đã có lúc em bị kẹt dưới hầm mỏ lụt đến mười bốn ngày đêm; mọi người tưởng em và những người khác dưới mỏ đã chết nhưng riêng Mattia vẫn không nguôi hy vọng rằng Remi còn sống. Hay có lúc khác, em sống cùng nhà với một tên vô lại vì nghĩ đó là cha đẻ của mình. Rồi em lại chịu cảnh ngồi tù vì bị người ta nghi oan …
 
Cảnh vắng lặng ấy khiến cho tôi đâm sợ. Sợ gì? Tôi không biết. Một nỗi sợ hãi mơ hồ lẫn với một nỗi buồn vô hạn làm cho nước mắt tôi chảy giàn giụa. Tôi cảm thấy hình như tôi sắp chết tại chỗ này …
 
Thế rồi trong những chặng đường rong ruổi khắp nơi của mình, một lần nọ cậu lại được làm quen và biết đến hai mẹ con bà Milligan và cậu con trai tên là Arthur trên một con thuyền tên “Thiên nga”. Tại đây, Remi đã được tận hưởng cảm giác hạnh phúc, sung sướng cùng với hai mẹ con họ. Tuy nhiên, niềm vui này không kéo dài được bao lâu, cậu và gánh xiếc rong của mình lại tiếp tục quay trở lại với cuộc hành trình rong ruổi nay đây mai đó. Cả Remi và hai mẹ con bà Milligan đều không hề biết rằng họ chính là những người thân đang thất lạc của nhau cho tới cuối chuyện.

Khi Mattia kể cho mẹ nghe xong thì mẹ bảo chú ấy giữ kín. Mẹ tin rằng cái thằng Remi bé bỏng ấy là con của mẹ nhưng cần phải có những bằng chứng đích xác loại trừ hết mọi nhầm lẫn mới được. Nếu ôm con vào lòng, nhận con là con đẻ của mẹ rồi sau đấy lại bảo với con là không phải, chúng ta nhầm lẫn thôi, thì còn gì đau khổ cho con bằng! Những bằng chứng ấy, chúng ta có đây, và từ nay thì chúng ta sum họp mãi mãi, Con sẽ mãi mãi sống bên cạnh mẹ con, em con - bà lại chỉ Lise và Mattia - và những người đã thương yêu con trong cảnh cơ hàn. 


Hạnh phúc không phải bao giờ cũng đến với người tốt

Qua cuộc phiêu lưu của cậu bé Remi ta thấy được nhiều điều về số phận khổ đau của con người.Trước hết là Remi - nạn nhân của cuộc tranh giành quyền thừa kế tài sản. Em sống cuộc đời phiêu bạt của kẻ hát rong và phải chịu bao nhiêu gian khổ mới tìm lại được gia đình.

Cuộc đời của cụ Vitalis cũng là một bi kịch. Cụ vốn là một người đức cao trọng vọng, từng đứng trên bậc cao nhất của nấc thang xã hội đương thời; nhưng sau này bị rơi xuống tận đáy xã hội, phải làm nghề xiếc chó rong sống qua ngày. Cụ đã gắng hết sức, chịu không biết bao nhiêu khổ cực, chịu cái đói, cái nghèo. Sức lực cậu bị bào mòn dần bởi cuộc sống đầy rẫy những bộn bề, khắc nghiệt. Để rồi đến một ngày, cụ đã chết, chết vì không tin vào lòng tốt của con người, chết bên đường, chết trong cái đói, cái nghèo trong khi chỉ cần với tay ra gõ cửa thôi, người ta sẵn sàng cứu cụ. Thật đáng thương làm sao!

Cái chỗ mà chúng tôi nấp là cổng nhà một người giồng hoa. Vào khoảng 2 giờ đêm, người giồng hoa mở cửa để đi chợ thì thấy chúng tôi nằm dưới rơm. Ban đầu người ta bảo chúng tôi đứng dậy để lấy lối cho xe ra. Khi thấy cả hai chúng tôi đều không nhúc nhích mà chỉ có con Capi của vang để bảo vệ chúng tôi, thì người ta nắm cánh tay chúng chúng tôi mà lắc. Chúng tôi cũng không động đậy tí nào. Thế là người ta mang đèn đến. Xem xét xong người ta biết rằng cụ Vitalis đã chết, chết rét, còn tôi thì cũng không hơn gì cụ mấy tí.
 
Cuối truyện, khi đã có được cuộc sống hạnh phúc, Remi vẫn không nguôi nhớ về cụ Vitalis với tấm lòng kính yêu vô bờ bến:
 
Cụ chủ thân yêu của cháu ơi! Giá được phụng dưỡng tuổi già của cụ thì cháu sung sướng biết ngần nào! Nếu thế, hẳn cụ phải bỏ cái ống tiêu, tấm da cừu và chiếc áo nhung của cụ ra, cụ đã không lặp đi lặp lại cái câu: “Nào ta tiến lên, các con!”. Được trọng vọng trong tuổi già, hẳn cụ có thể hẳn cụ có thể ngẩng cao cáu đầu bạc rất đẹp và lấy lại tên tuổi của cụ ngày xưa. Ông già Vitalis vô gia cư sẽ trở lại làm nhà danh ca Carlo Balzani. Không làm được gì đối với cụ thì cái chết tàn nhẫn đã cướp cụ đi, thì cháu cũng cố vớt vát ít nhiều đối với vong linh của cụ. Thể theo yêu cầu của cháu, mẹ chúa đã xây cho cụ một ngôi mộ trong nghĩa địa Montparnasse ở Paris, và cháu đã cho khắc tên Carlo Balzani lên bia mộ.

Đắm chìm trong cuốn sách, ta thấy được biết bao điều những điều mà con mắt của ta lúc đó chưa thể thấu hoặc chưa hiểu hết. Đó chính là hiện thực. Xã hội Pháp là xã hội đồng tiền những người có quyền, có tiền luôn đứng trên đầu mọi người, bóp méo cả pháp luật như lúc viên cảnh sát bắt cụ Vitalis. Ở đó là một xã hội, con người bị cái khổ sở làm lu mờ đi sự quyết tâm vươn lên, họ chỉ biết làm lụng để kiếm cái miếng ăn qua ngày như chú bé Remi nói: Má có biết lịch sử là cái gì! Má sinh ra ở Chavanon thì má lại chết ở đấy thôi. Trí óc của má không hề vượt ra quá tầm con mắt của má. Và đối với con mắt của má thì vũ trụ nằm lọt trong cái vành chân trời trông từ trên chóp núi Audouze. Mà sâu trong đó là những tư tưởng nhân đạo sâu sắc - mối đồng cảm giữa con người với con người đầy ấm áp. Để rồi ta rút ra được biết bao là bài học, luôn biết nhớ về nguồn cội, tình yêu gia đình, tính hăng say lao động bằng bàn tay chân chính, sự trung thực, tình bạn chân thành, lòng nhân ái và ý chí vượt lên không ngừng trong cuộc sống, ...


Một cuốn sách chứa đựng những giá trị nhân đạo và tinh thần nhân văn sâu sắc
 
Nhờ ngòi bút tài hoa, tinh tế với những kiến thức sâu sắc và một trái tim nhân hậu, Hector Malot đã tạo nên một kiệt tác.
 
Cuốn tiểu thuyết không chỉ phản ánh cuộc sống lao động của nhân dân và công nhân trong chế độ tư sản mà còn ca ngợi sự lao động bền bỉ, tinh thần tự lập, chịu đựng gian khổ, khích lệ tình bạn chân chính và lòng nhân ái, ý chí vượt lên không ngừng trong cuộc sống. Nó mang đến cho mỗi chúng ta những bài học quý giá về tình yêu thương giữa người với người, về tính tự lập trên hành trình vạn dặm của cuộc đời. Để rồi từ đó, ta biết trân trọng hơn những gì ta đang có, sẻ chia nhiều hơn với những mảnh đời bất hạnh, khổ đau. Cuối cùng điều tuyệt vời cũng đến với Remi khi em tìm thấy gia đình sau nhiều năm lưu lạc. Những tháng ngày rong ruổi vất vả để tôi luyện nên một Remi kiên cường mạnh mẽ nhưng cũng vô cùng nhân hậu, lạc quan trong cuộc sống, luôn nghĩ đến những người đã cưu mang mình thuở cơ hàn.

Cuốn sách phản ánh cảnh lao động và sinh hoạt bấp bênh, nguy hiểm, đầy đe dọa của người thợ mỏ và của nhân dân lao động thành phố trong xã hội tư sản. Đồng thời có thể hiện tình thương người, lòng biết ơn, tình hữu ái giai cấp ở những người lao động. Quyển sách lại diễn ra nhiều cảnh đẹp thiên nhiên, nhiều cảnh sinh hoạt hấp dẫn ở nông thôn và thành thị, giúp bạn đọc thêm phần hứng khởi khi theo dõi câu chuyện lại có thể mở rộng hiểu biết.

Không gia đình không chỉ có toàn đau khổ như nhiều độc giả vẫn nghĩ, nó cũng có nhiều điều thú vị để đọc, để cảm thấy vui vì những giá trị tốt đẹp của con người. Trước hết là tình cảm gia đình, tình thương của cụ Vitalis dành cho Remi. Cụ đã dạy em nhiều điều hay lẽ phải để tồn tại trong thế giới khắc nghiệt. Bà Miligan và Arthur cũng yêu Remi. Họ chăm sóc, cưu mang khi em rơi vào tình trạng khó khăn nhất. Và cũng thật thiếu sót nếu không kể đến tình bạn thắm thiết giữa Remi và Mattia. Hai em sống đùm bọc nhau, chia sẻ đắng cay ngọt bùi, luôn sát cánh cùng nhau trong hoạn  nạn. Câu chuyện này còn ca ngợi lao động, ca ngợi tinh thần tự lập tự tin của giới trẻ.

Tiến lên! Thế giới mở rộng trước mắt tôi, tôi có thể dời chân xuống nam hay lên bắc, sang đông hay qua đoài tùy lòng.
Tôi chỉ là một đứa trẻ con, thế mà tôi đã làm chủ cuộc đời của tôi.

Hãy đắm chìm dòng cảm xúc của mình vào những trang sách để bản thân tự tin bước qua những thách thức mà cuộc sống đặt ra và để trái tim ta cảm nhận được thế giới này cần lắm những tình yêu thương như thế. Tuổi trẻ đừng ngại đương đầu với khó khăn bởi nếu không bị lạc đường ta sẽ khó biết mình vốn rất sợ hãi, nếu không bị dối gạt ta sẽ khó biết mình rất dễ tổn thương, nếu không bị bỏ rơi ta sẽ khó thấy được bản chất yếu đuối và dựa dẫm của mình. Không gia đình là một tác phẩm đầy tính nhân văn, đã mang đến cho độc giả những giá trị tinh thần tồn tại mãi theo năm tháng. Tác phẩm như ngọn đèn soi rọi cho biết bao tâm hồn thoát khỏi những bóng đêm của cuộc đời. Và cũng để những ai có gia đình suy ngẫm, làm sao sống cho tốt, xứng đáng với may mắn mà số phận ban cho.

Nếu như trong cuộc sống, sự hiến tặng đem tới niềm vui thì sự chia sớt lấy đi nỗi khổ. Ai rồi cũng sẽ có lúc rơi vào vũng lầy khổ đau hay tuyệt vọng. Thật không có gì quý giá bằng ngay trong lúc ấy có một cánh tay vững chãi cho ta tựa vào và truyền thêm sức mạnh giúp ta đủ can đảm để vượt qua. Bàn tay ấy có thể không đủ sức kéo ta khỏi vũng lầy bất hạnh nhưng nó đã làm nỗi khổ đau kia vơi đi ít nhiều. Đó là lý do mà ta luôn cần có nhau trong cuộc đời này.

Khi mọi việc yên ổn thì ta cứ cặm cụi đi con đường của ta, không thèm quan tâm đến những kẻ cùng đi với ta. Nhưng khi mọi việc đều chẳng ra gì, khi ta cảm thấy đương gặp bước gian truân, nhất là khi ta đã già nua không tin ở ngày mai nữa, thì ta cần tựa vào những người chung quanh ta. Ta hết sức sung sướng được nhìn thấy có họ bên cạnh mình. Nói rằng ông tựa vào cháu thì cháu lấy làm lạ lắm có phải không? Ấy thế mà đúng như thế đấy. Chỉ có một việc thấy cháu nghe ông nói mà mắt cháu nhòa lệ, ông cũng đã nhẹ bớt phiền não một phần …


Thay lời kết

Không gia đình là cuốn sách được xếp vào danh mục văn học thiếu nhi nhưng rõ ràng, với những gì mà tác phẩm đã kể thì đây là cuốn sách dành cho mọi lứa tuổi ở mọi quốc gia, mọi tầng lớp. Tiểu thuyết ca ngợi giá trị của lao động, của nhân cách và tình cảm. Cuốn sách mô tả những hình ảnh, những mảnh đời bấp bênh để làm nền cho niềm tin, cho tình người ấm áp. Không gia đình thực sự là một cuốn sách hay và hơn cả một câu chuyện, cuốn sách còn chứa đựng cả những bài học về nhân cách sống.

Tuy nhiên Không gia đình dưới mắt chúng ta không phải là một viên ngọc không vết. Đó là những trang tác giả tô vẽ những cảnh sống nhung lụa nhàn hạ của những kẻ giàu sang trước đôi mắt khát khao ngưỡng mộ của chú bé Remi. Ước mơ của Remi mà đây là mặt hạn chế của tác phẩm là được hưởng cuộc sống giàu sang, nhàn hạ như họ. Đó là điều mà các bạn thiếu nhi không nên để bị tiêm nhiễm (Huỳnh Lý).
       
Bỏ qua những hạn chế về cách nhìn nhận, tác phẩm Không gia đình vẫn nhắc nhở chúng ta những vấn đề cội nguồn mà con người không bao giờ quên, tình yêu gia đình, tính hăng say lao động, sự trung thực, … Có lẽ vì những điều nhân văn này mà từ đó tới nay quyển sách tác phẩm luôn nằm trong danh sách những tác phẩm đáng xem nhất mọi thời đại.


Có thể thấy rằng, nhờ vào những khó khăn, khắc nghiệt của cuộc sống đã tạo nên một cậu bé Remi đầy bản lĩnh, luôn cứng rắn, dẻo dai trước mọi khó khăn, cùng với đó là lời cảm ơn đến ông Vitalis, nhờ có ông mà đã dạy bảo được cho cậu bé rất nhiều điều bổ ích và ý nghĩa. Từ những con chữ, nốt nhạc, cho đến các bài học về nhân cách sống đã giúp cho tính cách và tư duy của cậu bé trở nên nhạy bén và tốt đẹp hơn.

Remi vốn từ nhỏ đã là một đứa bé không gia đình, thế nhưng may mắn thay cậu không đơn độc trên con đường đời của mình. Được sự giúp đỡ, cưu mang của rất nhiều con người và người bạn tốt, cậu đã có đủ dũng khí để vượt qua không biết bao nhiêu là thử thách và nguy hiểm luôn rình rập mình.

Qua ngòi bút điêu luyện của Hector Malot, chúng ta hiểu thêm về nước Pháp, về cuộc sống khó khăn của người lao động và phẩm chất tốt đẹp của họ. Đó là lòng nhân ái, biết cưu mang giúp đỡ những người hoạn nạn. Đó là lòng yêu cuộc sống, sự quả cảm, ý chí vươn lên không ngừng. Đó là sự lao động bền bị không ngại khó để đạt mục đích. Và hơn tất cả là biết giữ gìn nhân cách sống trung thực, luôn ngẩng cao đầu trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Chính vì vậy Không gia đình đã được bình chọn là một quyển tiểu thuyết hay nhất về giáo dục và xứng đáng nhận giải thưởng của Viện Hàn lâm Văn học Pháp. Cuốn sách đã vượt qua biên giới nước Pháp và tồn tại lâu dài với thời gian cũng chính vì lẽ đó. 

Review bởi: Hương Trà - Bookademy 

Hình Ảnh: Thanh Hương - Bookademy


______________

Theo dõi fanpage của Bookademy để cập nhật các thông tin thú vị về sách tại link: Bookademy

Bạn đam mê viết lách, yêu thích đọc sách và muốn lan tỏa văn hóa đọc tới cộng đồng của YBOX.VN? Đăng ký để trở thành CTV Bookademy tại link: http://bit.ly/bookademy_ctv

(*) Bản quyền bài viết thuộc về Bookademy - Ybox. Khi chia sẻ hoặc đăng tải lại, vui lòng trích dẫn nguồn đầy đủ “Tên tác giả - Bookademy”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ cú pháp đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.

Xem thêm

   Năm ấy tôi mới chỉ là đứa học sinh lớp 6 hay 7 gì đó. Trong một lần dọn tủ sách, tôi đã vô tình tìm thấy một cuốn sách mà có lẽ đối với tôi nó là tác phẩm văn học ý nghĩa nhất và chạm đến tâm hồn tôi như vậy. Cuốn sách mà tôi muốn nhắc đến là "Không gia đình" (tựa gốc "Sans Famille") của Hector Malot. "Không gia đình" là một câu chuyện nổi tiếng về cuộc hành trình tìm kiếm gia đình và tình thương của một cậu bé tên là Rémi. 

   Rémi là một cậu bé mồ côi sống trong một thị trấn nhỏ ở Pháp cùng với người mẹ nuôi, cô Barberin. Cuộc sống của cậu đột ngột thay đổi khi cậu biết được rằng mình không phải là con ruột của gia đình. Cậu bị bán đi làm người hầu cho một nghệ sĩ rong ruổi tên là Vitalis.

   Cùng với Vitalis, một người nghệ sĩ đường phố, và một nhóm động vật bạn đồng hành, bao gồm chú chó Capi và các chú loài vẹt, Rémi bắt đầu cuộc hành trình đầy mạo hiểm qua vùng quê Pháp. Trong hành trình, Rémi gặp gỡ nhiều người và trải qua nhiều kỷ niệm đáng nhớ. Tình thương và lòng nhân ái xuất hiện ở nhiều nơi khác nhau, từ những người xa lạ cho đến những người có liên quan đến quá khứ của cậu.

   Mặc dù cuộc hành trình đầy gian nan và thách thức, nhưng Rémi không bao giờ từ bỏ hy vọng tìm thấy gia đình và nơi mình thuộc về. Cuối cùng, sau nhiều gian truân, Rémi tìm thấy được sự thật về nguồn gốc của mình và hạnh phúc trở về với ngôi nhà thực sự của mình.


   Một chi tiết xúc động khác trong "Không gia đình" là mối quan hệ đầy ý nghĩa giữa Rémi và những người bạn đồng hành của mình, đặc biệt là chú chó Capi và các chú loài vẹt.

   Trong suốt cuộc hành trình, Rémi không chỉ làm bạn với con người mà còn thiết lập mối quan hệ thân thiết với các động vật này. Chú chó Capi trở thành người bạn đồng hành trung thành của cậu, luôn bảo vệ và chăm sóc cậu trong những thời điểm khó khăn nhất. Những chú vẹt, với khả năng nói chuyện và thông minh của chúng, cũng trở thành những người bạn đáng quý của Rémi, mang lại niềm vui và sự thông cảm cho cậu trong suốt cuộc hành trình.

   Mối quan hệ này không chỉ làm cho câu chuyện trở nên ấm áp và đầy cảm xúc mà còn tạo ra thông điệp về sự đoàn kết và tình bạn vượt qua mọi ranh giới. Những khoảnh khắc Rémi dành cho Capi và các chú vẹt thể hiện sự hiểu biết và tình cảm nhân bản, làm cho độc giả không thể không cảm thấy xúc động và đồng cảm với những nhân vật này.


   Một trong những bài học quan trọng mà tôi có thể rút ra từ "Không gia đình" của Hector Malot đó là sự kiên nhẫn và niềm tin. Rémi đã phải trải qua nhiều khó khăn và thách thức trên hành trình tìm kiếm gia đình và tình thương. Nhưng qua niềm tin và kiên nhẫn, cậu đã vượt qua mọi khó khăn và tìm được hạnh phúc cuối cùng.

Tôi đã từng đọc rất nhiều cuốn sách văn học của các nhà văn nổi tiếng trên thế giới nhưng để lại ấn tượng sâu sắc nhất trong tôi là “đứa con tinh thần” của nhà văn Hector Malot-Không gia đình- một tác phẩm truyện lôi cuốn người đọc từ những trang sách đầu tiên. Xuyên suốt quyển sách, bạn đọc sẽ được trải nghiệm cùng với Remi qua những chặng đường đầy thử thách và khó khăn mà cậu bé đã đi qua.Cậu hành nghề hát rong trên khắp mọi nẻo đường của nước Pháp để mưu sinh cho cuộc sống của chính mình.Chúng ta sẽ không khỏi phải xúc động về những khắc nghiệt trong cuộc sống mà Remi đã phải trải qua.Đó là một chuỗi hành trình dài, bao gồm cả những mất mát và đau thương.

 

Remi là người gốc Anh nhưng bị chú ruột bán sang Pháp nhằm âm mưu chiếm đoạt tài sản.May mắn thay cậu lại được má Barberin nhận nuôi,một người phụ nữ phúc hậu,tần tảo và thương yêu Remi hết mực.Năm cậu lên 8,bố nuôi của cậu là ông Barberin đã bán cậu cho cụ Vitalis-chủ một gánh xiếc.Và từ đây Remi đã trải qua cuộc sống nay đây mai đó,phiêu bạt khắp nước Pháp.Có những lúc đoàn xiếc dù vất vả nhưng không kiếm đủ ăn,có những ngày cực nhọc nhưng vẫn phải nhịn đói, không một miếng cơm dính bụng.Những tưởng Remi có thể chết đi vậy mà cậu vẫn sống sót qua được. Thật tàn nhẫn làm sao, khi đặt một cậu bé nhỏ như vậy vào một hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt.Cậu bé phải trải qua hết khó khăn này đến khó khăn khác.Song cũng chính những biến cố ấy đã tạo nên một Remi từng trải, tiếp thêm nghị lực sống cho cậu bé và chính cậu cũng học được nhiều bài học quý giá về cuộc sống. Để rồi cuối cùng hạnh phúc cũng mỉm cười với Remi khi được đoàn tụ với mẹ của mình.Người xưa đã có câu “Ở hiền gặp lành” và tôi luôn tin nó luôn đúng trong cuộc sống này,nhất là với một cậu bé đáng yêu nhưng có một số phận bất hạnh ngay từ lúc mới sinh ra như Remi.Dù vậy nhưng cậu không hề than trách số phận mà vẫn dũng cảm đương đầu với khó khăn và vượt qua nó,cố gắng vươn lên trong cuộc sống.

Chính ông bầu Vitalis là người thầy đầu tiên trong đời của cậu bé Remi, người đã chỉ bảo,dạy dỗ và giáo dục cậu về những phẩm chất, nhân cách quý giá của một con người mà những điều này đã ảnh hưởng đến Remi rất nhiều trong cuộc sống sau này. Từ những con chữ, nốt nhạc, cho đến các bài học về nhân cách sống đã giúp cho tính cách và tư duy của cậu bé trở nên nhạy bén và tốt đẹp hơn.
Ông Vitalis chính là một khuôn mẫu điển hình của một người nghệ sĩ tài ba,liêm khiết nhưng cũng gặp nhiều bất hạnh trong cuộc sống.Ông đã từng là nghệ sĩ đức cao trọng vọng đứng trên bậc cao nhất của nấc thang xã hội đương thời nhưng sau này phải nghề xiếc rong để kiếm sống qua ngày.Có lẽ bởi vì vậy mà ông hiểu Remi cần tình yêu thương đến nhường nào,ông yêu thương Remi bằng tình yêu thương vô bờ bến nhưng đồng thời cũng nghiêm khắc giáo dục dạy dỗ cậu có bản lĩnh đương đầu với cuộc sống,nó đã giúp cậu bé cứng rắn và trưởng thành hơn rất nhiều từ vẻ bề ngoài cho đến tính cách bên trong.
Dần dần,Remi đã coi gánh xiếc rong này là một gia đình thật sự của cậu, ngoài ông Vitalis ra còn có sự xuất hiện đặc biệt của các thành viên là 3 chú chó rất tinh khôn làm trong gánh xiếc: Capi, Zerbino ,Dolce và thêm một chú khỉ ranh mãnh Jori-Cour.Khi Remi đã dần quen với cuộc sống phiêu bạt ca hát này thì ko may thay cụ Vitali bị bắt giam 2 tháng vì tội chống người thi hành công vụ không cho gánh xiếc biểu diễn.Do đó,cậu phải tạm rời xa cụ trong 2 tháng.


Cuộc sống cậu tiếp tục đổi thay khi cậu gặp bà Miligan và đứa con trai bại liệt Arthur. Họ cảm mến nhau như người thân trong gia đình.Câu chuyện đã đặt ra tình huống trớ trêu thay khi bà Milligan chính là mẹ ruột của Remi nhưng cả 2 khi gặp nhau thì không hề biết.Cứ ngỡ rồi Remi sẽ được tận hưởng khoảng thời gian hạnh phúc này 1 cách trọn vẹn nhưng rồi cơ hội về một cuộc sống yên bình lướt qua, cậu rời bỏ họ, tiếp tục lên đường với cụ Vitalis.Theo thời gian, gánh xiếc rong này vẫn tiếp tục đi qua rất nhiều nơi, thành phố và vùng miền khác nhau, cũng như cậu bé đã biểu diễn và gắn bó với nó suốt một thời gian dài. Tuy nhiên đến lúc này, ông Vitalis nay đã già yếu và cuối cùng ông cạn kiệt sức lực mà ra đi, bỏ lại cậu bé Remi không gia đình cùng với gánh xiếc rong này. Các con vật trong gánh xiếc cũng đã qua đời hết, chỉ còn lại mỗi chú chó Capi là bạn đồng hành duy nhất của cậu.

Tưởng chừng cuộc đời của Remi đến đây đã rơi vào bế tắc, nhưng may thay, cậu bé lại được gia đình nhà Pierre nhận nuôi. Trong gia đình, họ cũng có 4 đứa con gồm 2 người con trai tên là  Alexis và Benjamin cùng với 2 cô con gái Étiennette và Lise.Như má Barberin, cụ Vitalis và nhà Miligans,nhà Pierre cũng vậy,giữa những người xa lạ, họ yêu thương Remi một cách tự nhiên và chân thành.Tình cảm này thật đáng quý,đáng trân trọng biết bao!Thật may mắn vì trong cuộc đời của Remi luôn có những người thương yêu cậu ở bên cạnh để đùm bọc,che chở cũng như dang tay giúp đỡ cậu lúc khó khăn hoạn nạn.

Nhưng cũng không lâu sau đó, cậu bé cũng đành phải rời ngôi nhà này để tiếp tục chinh chiến với cuộc sống không gia đình ở bên ngoài. Đến lúc này, cậu bé đã dần trở nên bế tắc và tuyệt vọng, cậu bước đi lang thang vô định trong vài ngày liền mà không có gì để ăn, sau đó còn gặp phải rất nhiều chuyện rắc rối và éo le như bị lụt ngầm chôn chân dưới giếng mỏ nhiều ngày liền hay có khi cậu bé bị bắt oan phải vào tù, thế nhưng cậu bé vẫn có thể một mình vượt qua hết những khắc nghiệt đó của cuộc sống và điều quan trọng hơn cả, dù cho bất kì điều gì xảy ra, nhân cách của cậu bé Remi này không hề đổi thay, tất cả là nhờ sự giáo dục kĩ lưỡng của ông Vitalis đã truyền dạy lại cho cậu bé.Vào một dịp nọ, rất tình cờ cậu lại được gặp gỡ và tiếp xúc với cậu bé Mattia - một nghệ sĩ nhí tài năng, sau đó hai đứa bé trở thành những bạn luôn sát cánh bên nhau. Nói về Mattia, thì đây là một cậu bé rất khôn ngoan, nhanh nhẹn và lanh lợi, cậu bé này luôn bên cạnh và giúp đỡ Remi rất chu đáo và hết mình.

Với sự thông minh của cậu bạn Mattia, không lâu sau đó cậu bé này đã tìm được mẹ và gia đình cho Remi, và thêm một bất ngờ nữa, người mẹ của cậu bé Remi chính là bà chủ của con thuyền “Thiên nga”-bà Milligan. “Đứa bé không gia đình,không nơi nương tựa,bơ vơ lạc lõng giữa cuộc sống,lênh đênh chìm nổi… ,đứa bé ấy ngày nay có một người mẹ,một chú em yêu mến nó và được nó yêu mến.Đứa bé khốn khổ đã nhiều đêm ngủ trong vựa cỏ hay bên cạnh chuồng bò,đứa bé ấy ngày nay được về ở ngôi nhà ông cha.”  Đó là lời tự sự của Remi sau khi nhiều năm trôi qua từ khi cậu tìm được gia đình của mình.Cuối cùng thì hạnh phúc cũng đã mỉm cười với Remi.Giờ đây cậu có một gia đình,một tổ ấm và những người thân yêu luôn bên cạnh.

Vậy là câu chuyện đã kết thúc với cái kết rất có hậu. Toàn bộ tiểu thuyết Không gia đình được tác giả viết rất chân thực và sâu sắc, các chi tiết được sắp xếp logic và hợp lý, khiến độc giả cảm thấy hài lòng và mãn nguyện với cái kết có hậu của cậu bé Remi.Mỗi chặng trong hành trình tuổi thơ của Remi đều trải dài những bất hạnh thế nhưng may mắn thay cậu không đơn độc trên con đường đời của mình,vẫn luôn có những con người luôn yêu thương cậu bên cạnh.Nhờ đó, cậu đã có đủ dũng khí để vượt qua không biết bao nhiêu là thử thách và nguy hiểm luôn rình rập mình.
Có thể thấy rằng, nhờ vào những khó khăn, khắc nghiệt của cuộc sống đã tạo nên một cậu bé Remi đầy bản lĩnh, luôn cứng rắn, dẻo dai trước mọi khó khăn, cùng với đó là lời cảm ơn đến ông Vitalis, nhờ có ông mà đã dạy bảo được cho cậu bé rất nhiều điều bổ ích và ý nghĩa.
Những bài học trong sách thật quý giá biết bao khi nó truyền thêm niềm tin, nghị lực sống trong mỗi chúng ta. Một cậu bé như Remi đã đối mặt với khó khăn, nếm trải bao nhiêu sự đời nhưng rồi em cũng đã vượt qua.Vậy với chút khó khăn mà ta đang gặp phải, nếu ta đầu hàng thì chẳng phải đáng hổ thẹn ư.Chính cậu bé Remi cũng như câu chuyện của cậu đã dạy cho tôi sự mạnh mẽ,không được bỏ cuộc khi gặp khó khăn.Nó cũng tiếp thêm nguồn năng lực tích cực cho tôi những lúc thất bại để từ đó rút kinh nghiệm cho lần sau.Đồng thời tôi cũng trân trọng những gì mình đang có ngày hôm nay và tiếp tục phấn đấu trên chặng đường sắp tới.

Trang sách được khép lại với biết bao suy tư, nhắc nhở chúng ta về những giá trị của cuộc sống mà ta đang có, tình yêu gia đình, con người, lao động.Cuốn tiểu thuyết “Không gia đình” của văn hào Hector Malot quả thực là một cuốn sách rất hay và ý nghĩa mà không chỉ các em thiếu nhi, mà ngay cả những người lớn trưởng thành cũng nên đọc qua dù chỉ một lần, Hãy tin tôi đi,chắc chắn bạn sẽ không có cảm giác hối tiếc khi đã được đọc tác phẩm văn học nổi tiếng này.

Không Gia Đình

Mỗi người trong chúng ta thật hạnh phúc khi sinh ra trong một gia đình có trọn vẹn cả bố lẫn mẹ và điều tuyệt vời hơn là cảm nhận được tình yêu thương ấm áp của cha mẹ. Thế nhưng mỗi cây mỗi hoa, mỗi người mỗi cảnh, và chắc rằng ở đâu đó, vẫn còn nhiều đứa trẻ mồ côi từ khi lọt lòng bởi nhiều hoàn cảnh khác nhau từ bố mẹ hay các vấn đề nảy sinh khác… khiến cho những đứa trẻ cơ nhở, lạc lõng giữa dòng đời bất hạnh khi thiếu đi sự quan tâm, chăm sóc và sự yêu thương của bố mẹ, gia đình, người thân. Có nhiều trường hợp những đứa bé được cứu và nuôi trong nhà trẻ, nhưng lại có những bé mãi cũng không thể tìm thấy thì liệu chúng có thể sống sót qua dòng đời bão tố đầy khắc nghiệt này không?

     Tất nhiên cùng về để tài này, nó đã được truyền cảm hứng cho rất nhiều thi văn. Nếu ai là một độc giả có niềm đam mê yêu thích sách thì sẽ không thể nào bỏ qua cuốn:” Không Gia Đình” của tác giả Hector Malot. Là một trong những cuốn sách bán chạy nhất trên thế giới và từng nổi tiếng một thời trên các trang review.

   Hector Malot (1830-1907) là nhà văn nổi tiếng người Pháp, các tiểu thuyết của ông được nhiều thế hệ độc giả trên thế giới yêu mến.

 

Ông sinh năm 1830 tại La Bouille, miền Tây nước Pháp. Tác phẩm đầu tay "Những người tình" (Les Amants) của ông xuất bản năm 1859 đã gây được tiếng vang lớn. Trong sự nghiệp của mình ông đã viết trên 70 tác phẩm. Các tác phẩm Romain Kalbris (1869), Trong gia đình (En Famille 1893) và đặc biệt là Không gia đình (Sans Famille 1878) được các độc giả nhỏ tuổi yêu thích.

   Cuốn sách được xuất bản từ En Famille và sau này được nhà giáo nhân dân Huỳnh Lý dịch lại với phiên bản mới là” Không Gia Đình”

 

Đây là cuốn tiểu thuyết kể về chặng hành trình của một cậu bé có tên là Rémi. Mở đầu câu chuyện ta bắt gặp hình ảnh của một gia đình không mấy được hạnh phúc và điều kiện của nhà cậu bé Rémi cũng nghèo khó. Thế nhưng đây lại là gia đình nuôi của cậu và cậu được bà Barberin nhận về để chăm sóc ở vùng Sa-va-nông. Thật tươi đẹp biết bao khi nhận được tình yêu thương quan tâm của người mẹ xem Rémi như là con ruột của mình. Khác hẳn với bà là người chồng Barberin vốn dĩ không có tình thương do bị tai nạn và những vụ kiện tụng không thành công lại lấy lí do nhà không đủ ăn đủ mặc nên luôn tìm cách đuổi Rémi ra khỏi nhà trước sự ngăn cản của bà Ber.

  Thế nhưng, mỗi lần bị phát hiện thì Rémi mới được bà Ber cứu và nó chỉ là sự an toàn tạm thời vì ông Ber luôn bày đủ cách để thỏa mãn theo ý của ông ta. Chuyện gì thì cũng đến, Rémi phải rời ra má Ber mà không được nhìn mặt lần cuối do bà Ber phải đi vắng trong một thời gian. Cậu bị bán cho ông bầu Vitalis- là chủ một gánh xiếc bao gồm có 3 chú chó và 1 chú khỉ. Chuỗi ngày được sống bình yên hạnh phúc với má Ber ngày nào giờ đã kết thúc và đây là chặng đường mới của Rémi trong cuộc đời không gia đình, không người thân và không bạn bè…

    Từ khi được về với cụ Vitalis, ông đã dạy cho cậu và giáo dục tốt về phẩm chất nhân cách cũng như học cách làm quen để sau này khi không có cụ bên cạnh, Rémi có thể làm người thay cho cụ dẫn dắt cả đoàn gánh xiếc ấy. Có kèm theo là 3 chú chó rất tinh khôn: Capi, Zerbino ,Dolce và thêm một chú khỉ ranh mãnh Jori-Cour, chúng sẽ là những người đồng hành tuyệt vời cùng với cậu trên con đường mưu sinh vất vả.

  Tất nhiên rằng, gánh xiếc sẽ không bao giờ ở một chỗ để diễn mà phải đi lang thang đến mọi miền trên trái đất, bởi nếu ở một chỗ thì sẽ không bảo đảm kiếm được tiền vì có những nơi ở đó họ còn không có cơm ăn thì làm gì có tiền để xem gánh xiếc.

   Mọi thứ diễn ra khá suôn sẻ khi có sự dìu dắt của cụ Vitalis, cho đến lúc cụ bị bắt bởi một viên quan lính vì hắn ta ghen ăn tức ở khi thấy đoàn xiếc diễn được khá nhiều tiền nên đã làm mọi cách để moi tiền từ đoàn gánh của cụ Vitalis. Kết quả là cụ đã bị bắt và giam vào tù 2 tháng vì sự hãm hại của lão viên lính hách dịch đó.

     Điều này càng trở nên trắc trở và chính ngay lúc này, Rémi phải phát huy mọi công lực để duy trì miếng cơm manh áo, phần khác là vì cụ Vitalis và cả 3 chú chó và chú khỉ kia nữa.

     Cậu đi đến chỗ này đến chỗ khác, gặp bao khó khăn, gian nan nhưng lại may mắn gặp được thuyền thiên nga của mẹ Miliigan-Mẹ của Author và là người bạn đầu tiên của Rémi khi gặp gỡ trên bờ sông. Do chơi rất thân với nhau nên mẹ Author đã cho Rémi sống tạm ở con thuyền rất đẹp. Rémi ở với bà một thời gian và nhận được tình cảm yêu thương từ bà cũng như biết được câu chuyện bà bị thất lạc đứa con hồi còn trẻ. Sống được hơn tháng thì đến lúc cụ Vitalis cũng trở lại và 2 ông cháu tiếp tục lên đường tạm biệt bà Milligan.

    Tiếp tục trên chặng đường đi, đây là khoảng mùa tuyết lạnh giá bắt đầu, Rémi và cụ Vitalis quyết định vào Paris để kiếm cơm, thì phải đi bộ qua ngon núi tuyết giá lạnh đầy khắc nghiệt. Đêm hôm ấy 2 ông cháu đã dừng chân lại trên cơn núi ấy với một túp lều nhỏ đã dựng bởi cụ Vitalis, và rồi đêm đến, 2 ông cháu thức để canh lũ chó sói cũng như nếu lửa sắp tắt thì phải thêm củi vào. Nào ngờ đâu lại gặp trúng sói và Zerbino ,Dolce đã biến mất, không thấy tăm hơi đâu cả. Sau sự biến mất ấy, thì Khỉ joli-Coeur cũng phát bệnh sau đêm diễn quá sức, chú khỉ mắc triệu chứng sưng phổi và rồi cũng mất đi.

   Thế là chỉ còn lại Capi, Rémi và cụ Vitalis, đã 3 ngày rồi mà không có gì bỏ bụng, Cụ Vitalis dẫn Rémi đến một ông bầu gánh trẻ con-là người bạn cũ của Cụ để gửi cậu ở đó vì nó đảm bảo cậu vẫn có thể làm việc phụ cho ông ta và còn có đủ ăn đủ mặc chứ không phải sống như cụ được, cụ nay đã già có chết thì cũng không sao nhưng không thể để một cậu bé còn tuổi đời dài như vậy theo ông chỉ để khổ.

    Để cậu ở lại 2 ngày thì ông cũng quyết định quay lại vì không thể bỏ cậu tại nơi đó chỉ vì ông bầu gánh trẻ con quá hung bạo và tàn nhẫn.

   Thế nhưng rồi cụ Vitalis cũng mất sau khoảng thời gian  đó vào một ngày tuyết lạnh lẽo buốt xương tại mỏ đá Gentilly khi 2 ông cháu cùng Capi đi kiếm nơi để ngủ. Vì trời đêm khuya lại hẻo lánh thưa thớt nên người dân họ ngủ rất sớm bởi làm nông ruộng đồng nên tối họ đóng cửa rất sớm để sáng mai ra đồng. Hiếm khi thấy nhà nhưng mỗi lần 2 ông cháu xin ở nhờ qua đêm thì không có nhà nào mở cửa cả. Hai ông cháu ngủ đến trời sáng thì cụ đã mất vì quá lạnh, tất cả cái áo trên người ông đều dành hết cho Rémi.

 Mọi thứ đến với Rémi một cách đầy nghiệt ngã. Dường như cậu chẳng còn gì để mất, cậu mất tất cả ngay từ lúc cụ Vitalis ra đi, rời xa cậu mãi.

 Giờ đây cậu sẽ sống như thế nào? Ra sao và liệu đó có phải là sự thật hay không? Hay chỉ là giấc mơ của cậu bé? Liệu cậu có tiếp tục lang thang hay tìm cách trở về với má Ber? Tất cả sẽ được giải đáp nếu bạn dành một ít thời gian đọc sách này.  

5 điểm