.png)
![[Bookademy] Review Sách "Mãi Đừng Xa Tôi": Tiếng Kêu Đau Đớn Đến Xé Lòng Về Tình Yêu Và Hạnh Phúc](/uploads/logo/2161295c-2e7b-11e8-859b-56c566ee3692.png){kind=logo}
Một con heo từ bé đã được chăm nuôi vỗ béo để đến ngày lấy thịt, một con cừu ngày ngày được nuôi dưỡng đến ngày tỉa lông đến khi không còn giá trị thì đem xẻ thịt, một chú ngỗng sẽ được nhồi nhét cho ăn để có bộ gan lớn nhất rồi đem giết thịt; vậy nếu là một con người thì sẽ thế nào? Sẽ là một hành vi vô nhân tính trong thế giới này nếu có những người nhân bản được chăm sóc đặc biệt để đến lúc lấy nội tạng. Nhưng nếu trong một thế giới giả tưởng, khi đột phá về y học xảy ra, khi bác sĩ có thể chữa được những bệnh mà trước đây không có cách chữa và con người có thể sống vượt qua 100 năm, khi những trường học dành cho người nhân bản được mở ra nhằm mục đích “nuôi lấy nội tạng” để cứu rỗi mạng sống của những người được cho là phiên bản gốc. Sẽ ra sao nếu có chuyện đó xảy ra?
Mãi đừng xa tôi là một cuốn tiểu thuyết khoa học giả tưởng, lấy bối cảnh nước Anh cuối thế kỷ hai mươi. “Giả tưởng”, nhưng câu chuyện vẫn thật đến nhói lòng bởi tác giả tưởng tượng rất tinh tế khi tạo dựng từng chi tiết, khi miêu tả từng cảm xúc của nhân vật. Câu chuyện kể về Hailsham, một ngôi trường nội trú chuyên nuôi dạy những đứa trẻ vốn là bản sao vô tính để phục vụ cho mục đích y học. Số phận những đứa trẻ này đã được định đoạt: khi đến tuổi trưởng thành, họ chỉ có mội một nhiệm vụ là hiến nội tạng cho những người bị bệnh cho đến khi nào chết thì thôi. Họ chấp nhận số phận, nhưng vẫn khát khao trì hoãn.
Kathy, Ruth, Tommy, ba con người, ba tính cách, cùng lớn lên trong ngôi trường nội trú, Kathy điềm tĩnh và dễ chịu, nhân hậu và dường như chưa khi nào hết bình thản trước mọi việc, thậm chí nếu việc đó có làm cô đau khổ thế nào chăng nữa. Sự tốt bụng của cô khiến người ta ấm lòng nhưng lại khiến cô dường như luôn chậm chân hơn người khác. Tommy khờ khạo, dễ nổi nóng nhưng lại rất mực chân thành Tommy phải nói thật là trẻ con, cả ở tuổi mười ba hay mười tám. Hay thậm chí sau đó, phần tính cách này dù có bớt đi ít nhiều, cũng vẫn còn. Anh giống như một đứa trẻ bị bạn bè bỏ rơi trong các trò chơi, hơi ngây ngô. Nhưng trong anh cũng có nhiều ước mơ, nhiều khao khát về sự sống theo đúng nghĩa con người như bất cứ một người hiến nào khác.. Ruth bốc đồng và khao khát muốn khẳng định Ruth là một cô gái cá tính. Cô thông minh, luôn coi mình là chủ xị của cả nhóm, có cái vẻ gì đó hơi ích kỷ, tự mãn, thích ra vẻ, rất sắc sảo và đầy tính chiếm hữu. . Bọn họ là những người bạn thân, rồi sau này là những người tình. Tình cảm họ dành cho nhau, những suy nghĩ, những lời động viên và những hành động họ làm không hề khác biệt với những cặp đôi bình thường khác. họ đã từng là bạn, từng trêu chọc cười đùa, từng cãi vã giận hờn, và đã từng có một tình yêu đẹp. Nhưng cuộc sống của họ quá đỗi ngắn ngủi, khi đang ở độ tuổi thanh xuân đẹp đẽ nhất của họ thì từng người lần lượt ra đi. Họ luôn cho rằng, việc họ làm là chuyện đương nhiên, họ sinh ra là để hiến tạng để chết cho người khác được sống. Họ không thể có con, không thể có việc làm, không thể làm việc trong những văn phòng lộng lẫy, không thể ước mơ trở thành ca sĩ hay làm trong siêu thị, không thể ra nước ngoài, không thể sống đến tuổi trung niên. “Không ai trong các em sẽ sang Mỹ cả, không ai trong các em sẽ thành ngôi sao màn bạc cả. Và không ai trong các em sẽ làm việc trong siêu thị như cô nghe một số em dự định hôm nọ. Cuộc đời các em đã được định sẵn cho các em rồi. Các em sẽ thành người lớn, thế rồi trước khi các em già đi, thậm chí trước khi các em đến tuổi trung niên, các em sẽ bắt đầu hiến những cơ quan nội tạng trọng yếu của các em. Mỗi người trong các em đều được tạo ra để làm việc đó. Các em không giống những diễn viên mà các em xem trong băng video, thậm chí các em cũng không giống như cô. Các em được mang đến thế giới này với một mục đích, và tương lai của các em, tất cả các em, đã được định đoạt Cho nên các em đừng nói những chuyện kiểu đó nữa. Chẳng bao lâu nữa các em sẽ rời khỏi Hailsham, và cái ngày các em chuẩn bị hiến tạng lần đầu, ngày đó không còn xa lắm nữa. Các em cần phải nhớ điều đó. Nếu các em muốn sống cho ra sống, các em phải biết mình là ai và cái gì đang ở phía trước các em, mỗi đứa các em.”.
Câu chuyện mở đầu với lời kể của Kathy - một trong ba nhân vật chính của truyện. Phần đầu câu chuyện, qua dòng hồi tưởng của Kathy cuộc sống trong trường học nội trú Hailsham được hé mở. Như bao đứa trẻ khác, họ đều được học tập và chăm sóc một cách đảm bảm. Những đứa trẻ hồn nhiên cười đùa, tán chuyện, vẽ tranh, đá banh, hàng tuần đều được khám sức khỏe định kỳ để đảm bảo không có thương tổn cơ thể và nội tạng bên trong. Kathy và Tommy bắt đầu trò chuyện với nhau sau khi có một hiểu nhẩm nhỏ. Một Tommy cục mịch, hay cáu gắt, và được mọi người đặt cho biệt danh là “tên ngốc” đã không may vả vào mặt Kathy vì chiếc áo len cổ lọ cậu thích nhất sau khi mua được trong hội chợ đã bị vấy bẩn. Kể từ đó Tommy, kẻ được coi là ngớ ngẩn không ai muốn lại gần đã có được một người bạn đầu tiên
Cuộc sống của họ ngày qua ngày, quanh bốn bức tường, họ không được phép ra khỏi khuân viên trường học cho đến khi trưởng thành mà cho dù đã rời hỏi trường họ vẫn phải chịu sự giám sát. Nếu như muốn ra ngoài thì kết cục sẽ cực kỳ bi thảm với họ. Đã có một cậu bé vì cãi nhau với bạn của mình mà chạy ra ngoài hàng rào, hai ngày sau người ta tìm thấy cậu ấy trong rừng, bị trói vào một cái cây với chân và tay bị cắt rời. Chết. Còn có một cô bé trèo ra ngoài hàng rào ngay gần cổng trường và khi muốn trở vào cô ấy không được phép, và cô ấy đã chết đói ở đó, ngay cạnh chiếc cổng. Không được phép ra ngoài, điều họ mong chờ nhất trong năm đó chính là ngày hội trao đổi tai Hailsham. Mỗi năm bốn lần Xuân – Hạ - Thu – Đông họ lại có một cuộc kiểu như là triển lãm đồng thời bán tất cả những gì chúng tôi đã làm được trong ba tháng kể từ lần Trao đổi trước. Tranh vẽ, đồ gốm; đủ thứ “tượng điêu khắc” mà họ làm từ bất cứ thứ gì đang là mốt – có thể là những vỏ hộp đập bẹp, hay những nắp chai nhồi vào hộp các-tông. Cứ mỗi thứ góp vào, họ lại được trả những đồng Tiền Trao đổi – các giám thị là người quyết định cái kiệt tác của ta trị giá bao nhiêu –, thế rồi vào ngày Trao đổi họ mang các đồng tiền đó đi xem các thứ trưng bày và “mua” những gì họ thích. Quy tắc là ta chỉ có thể mua những gì do các học sinh cùng niên khóa với mình làm ra. Ngày Trao đổi đối với họ đối với họ có ý nghĩa lớn lao, bỏi họ có thể hoàn thành bộ sưu tập mà họ yêu thích bấy lâu, họ có thể mua được những thứ ở bên ngoài: quần áo, đồ chơi, hay cái áo cổ lọ mà Tommy đã mua. Có lẽ đây là niềm vui duy nhất của họ khi sống trong ngôi trường này
Thời gian trôi đi, họ không còn là những cô bé, cậu bé vô tư hay nổi nóng như trước nữa, họ dần trưởng thành, yêu đương. Ruth và Tommy đến với nhau, tình cảm của Kathy dành cho Tommy đành giấu kín, họ chuyển đến sống trong Nhà Tranh - phần sót lại của một nông trại từng ăn nên làm ra nhiều năm về trước, có một ngôi nhà ở cũ, xung quanh là kho thóc, nhà phụ, chuồng trại. Ở đây họ bắt đầu cuộc sống mới, trải nghiệm nhiều điều mới lạ mà họ chưa bao giờ được làm trước kia, họ cùng nhau xem phim, ăn uống, vui đùa. Mọi chuyện sẽ chẳng có gì nếu như không có người nhìn thấy nguyên mẫu của Ruth và họ được biết về tin đồn chuyện được hoãn. Nếu Ruth và Tommy yêu nhau, thực sự yêu, yêu thực tình, và nếu các họ có thể chứng tỏ điều ấy ra, thì những người điều hành Hailsham sẽ giải quyết cho hai người. Họ sẽ giải quyết sao cho Ruth và Tommy có thể sống với nhau vài năm trước khi bắt đầu hiến tạng. Chỉ có Ruth tin vào điều đó, và rồi cả ba không thể nói chuyện được với nhau nữa. Kathy quyết định chuyển đi làm người chăm sóc cho những bệnh nhân hiến tạng. Họ không nhận tin tức của nhau cho đến khi Kathy gặp Ruth chuẩn bị trong lần hiến tạng thứ hai. Và cũng sau lần hiến tạng này Ruth đã ra đi mãi mãi.
Tommy và Kathy, theo nguyện vọng cuối cùng của Ruth, cũng đến với nhau trong một khoảng thời gian ngắn ngủi như một sự bù đắp gấp gáp cho tình yêu cả đời của họ. Họ yêu nhau, hiểu nhau và thực lòng trân trọng nhau. Nhưng để làm gì chứ, khi họ biết chắc rằng rồi mình sẽ bị chia lìa mãi mãi, không cách gì ngăn cản được. Họ đã thử “xin hoãn” lại "nhiệm vụ" của mình. Ba năm thôi. Không. Hai năm. Một năm cũng được, nhưng vô vọng.
“Anh cứ nghĩ mãi về một dòng sông ở nơi nào đó, nước chảy rất xiết. Rồi có hai người đang ở dưới nước, cố ôm chặt nhau, ôm riết nhau hết sức bình sinh, nhưng rốt cuộc cũng không giữ nổi. Dòng nước quá mạnh. Họ đành rời nhau ra, trôi mỗi người một ngả. Anh nghĩ về chúng mình như vậy đó. Thật đáng tiếc, Kath ạ, bởi chúng mình đã yêu nhau suốt đời. Nhưng rốt cuộc chúng mình cũng không thể ở bên nhau mãi mãi.”
Lần hiến thứ tư đã được triệu tập. Và rồi, không thoát khỏi vòng xoáy ấy, Tommy cũng mãi mãi ra đi.
Với công việc là người chăm sóc cho bản sao hiến tạng cho đến khi cũng trở thành người hiến, Kathy đã đối mặt với cái chết của Tommy và Ruth. Cô đã biết trước rằng, với những đứa trẻ được nhân bản vô tính như mình, thì điều đó là không thể thay đổi. Chúng không có cha mẹ, không bao giờ có thể sinh con, và không bao giờ được sống đúng nghĩa như một con người. Nhưng chúng vẫn có những khát vọng về một tương lai không-bao-giờ-tới. Vẫn có nỗi háo hức muốn tìm một nguyên mẫu mà từ đó mình được tạo ra, như những đứa trẻ bị bỏ rơi khao khát tìm được bố mẹ ruột. Chúng chấp nhận số phận của mình như một lẽ đương nhiên, vì chúng được đào tạo để không chống đối lại điều đó dù chỉ là trong tâm tưởng. Nhưng những ý nghĩ nhen nhóm về một cuộc sống hạnh phúc bên cạnh người yêu – dù chỉ là rất ngắn ngủi vẫn không bao giờ tắt. Một ý nguyện muốn trì hoãn số phận vẫn không bao giờ lụi.
Từng mảnh ghép nhỏ bé và không mấy đặc biệt, vậy mà khi hoàn thành bức ghép lớn lại có giá trị sâu sắc đến thế. Đúng như lời tóm tắt truyện, “một tiếng kêu xé lòng về tình yêu và hạnh phúc” của những “con người” mà ngay khi chưa có mặt trên đời đã được sắp xếp trước cái chết. Giống như những giọt nước mắt giấu giếm của các giám thị khi chứng kiến lũ trẻ của mình biết mơ ước, biết khát khao.
Thật ngỡ ngàng và chua xót!
Khoa học tạo ra những bản sao vô tính. Chúng là những con người, có trái tim, có khối óc, có tâm hồn, nhưng quyền sống - quyền được tự do và mưu cầu hạnh phúc đã bị tước đoạt một cách hiển nhiên, lạnh lùng và bình thản. Cho dù chúng hoàn toàn đầy đủ tư cách để được làm một con người thật sự, nhưng chúng đã được lập trình để không có quyền làm mẹ, được tồn tại mà thiếu đi quyền sống, và được yêu nhưng thiếu đi quyền được gắn bó cuộc đời bên nhau.
“Khi tôi quan sát em múa lần đó, tôi thấy một điều khác. Tôi thấy một thế giới mới đang đến nhanh chóng. Khoa học hơn, hiệu quả hơn, thì đúng. Nhiều cách chữa hơn cho những căn bệnh trước kia. Hay lắm. Nhưng là một thế giới nghiệt ngã, độc ác. Còn đây tôi thấy một cô bé, mắt nhắm tịt, ghì chặt vào ngực mình cái thế giới tử tế và nhân hậu trước kia, cái thế giới mà trong thâm tâm cô biết rằng khôngthể còn lại nữa, cho nên cô ghì chặt nó vào lòng, cầu xin nó đừng bao giờ để cô xa nó. Thật ra đó không phải là em, không phải là điều em đang làm, tôi biết. Nhưng tôi nhìn thấy em và cảnh đó khiến tôi đau lòng. Tôi chẳng bao giờ quên được.”
Kết chuyện, Kathy đứng trên một cánh đồng bao la trơ trụi khi giờ đây Hailsham đã bị giải tán. Không còn một chút dấu vết gì của ao vịt, về những phòng học thân thuộc cũng như bóng dáng các cô giám thị nữa. Chỉ còn lại cái “tuổi thơ vui vẻ và nhiều kỷ niệm như bao đứa trẻ khác” mà cô trưởng giám thị Emily đã dành cả cuộc đời để cố gắng giành giật và trao tặng như một nỗ lực duy nhất có thể làm cho các học sinh thân yêu của mình.
Rồi đây có lẽ Kathy cũng sẽ nhận được giấy triệu tập hiến lần đầu tiên. Cô và tất cả những đứa trẻ như cô không bao giờ có tương lai, còn những ước mơ thì đều bị bóp chết một cách nghiệt ngã ngay từ khi chúng chưa kịp hình thành. Nhưng tất cả những gì cô đã trải qua trong quá khứ, Hailsham, Nhà Tranh, Tommy, Ruth… đều là những ký ức mà không ai có thể đánh cắp được. Không bao giờ!
Với giọng điệu bình thản như mặt biển sóng ngầm, câu chuyện kể về một hiện thực đáng sợ diễn ra trong một thế giới “giả tưởng”, nhưng cũng không xa lắm thế giới “thật tưởng” mà chúng ta đang sống. Câu chuyện ám ảnh chúng ta bởi tiếng kêu đau đớn đến xé lòng về tình yêu và hạnh phúc. Nó buộc chúng ta phải suy nghĩ lại về giá trị Người của chính mình.
Kết
“Mãi đừng xa tôi” không ồn ào, không mãnh liệt, chỉ là các mảnh ký ức rời rạc của Kathy được sắp xếp lại, nhưng thủ pháp mà Kazuo Ishiguro đã sử dụng lại là một phương pháp cô đọng hết sức hiệu quả cho tác phẩm. Gấp cuốn sách lại thì đó đã là một giọt café sánh đặc, thơm, ngon, nhiều cay đắng và không thể nào quên.
Khoa học phát triển. Con người ta có thể nghĩ ra trăm phương nghìn kế để lôi kéo sự sống. Nhưng có phải tàn nhẫn quá không khi họ quyết định nghịch chuyển vòng xoáy sinh tử của đời mình bằng cách chà đạp lên sự sống của người khác? Bóp nát giấc mơ của người khác. Và ngoảnh mặt làm ngơ trước sự cầu xin của họ trên đường đi tới vực thẳm số phận?
Đôi điều về tác giả
Kazuo Ishiguro (sinh năm 1954) là nhà văn Anh gốc Nhật. Theo gia đình sang Anh từ năm 1960, ông tốt nghiệp trường Đại học Kent năm 1978 và nhận bằng Thạc sĩ khóa sáng tác văn chương của trường Đại học East Anglia năm 1980. Tác phẩm đầu tay của ông “A Pale View of Hills” đoạt giải thưởng Winifred Holtby của Hiệp hội Văn học Hoàng gia Anh. Ngoài ra, ông còn giành nhiều giải thưởng khác như giải Whitbread cho cuốn “An Artist of the Floating World”, giải Booker cho cuốn “The Remains of the Day”, đặc biệt là giải Nobel Văn học 2017 với lời nhận định “người, bằng những tiểu thuyết đầy cảm xúc, đã phát hiện ra những vực thẳm phía dưới xúc cảm bay bổng kết nối chúng ta với thế giới.”
Tác giả: Thanh Dung - Bookademy
-----
Theo dõi fanpage của Bookademy để cập nhật các thông tin thú vị về các cuốn sách hay tại link: https://www.facebook.com/bookademy.vn/
Trở thành CTV viết reviews sách để có cơ hội đọc và nhận những cuốn sách thú vị cùng Bookademy, gửi CV (tiếng Anh hoặc Việt) về: [email protected]
Xây dựng bối cảnh nước Anh những năm 90 của thế kỉ XX trước với sự ra đời và phát triển của kĩ thuật nhân bản vô tính khi được áp dụng ở người (thành tựu khoa học gây chấn đống thế giới những năm 96 của thế kỉ trước được đánh dấu bởi sự ra đời của cừu Dolly), Kazuo Ishiguro đã chọn đề tài giả tưởng về một xã hội Anh chấp nhận nhân bản vô tính ở người (đến nay vẫn chưa được thực nghiệm) - một viễn cảnh phản địa đàng phản ánh thành tựu phát triển trí tuệ nhân loại nhưng lại là dấu hiệu thoái trào của nhân tính.
Kathy, Tommy, Ruth và những học sinh khác được sinh ra chỉ để hiến tạng. Họ đến với thế giới như một con người sinh học mang tính chất thí nghiệm và là mẫu vật thay thế những cơ quan cơ thể người đã hỏng. Kathy và các nhân vật đều ở độ tuổi thanh niên - lứa tuổi đầy đủ sức khỏe để thể nghiệm y khoa. Họ không có tuổi thọ cao bởi tuổi của họ được ước chừng qua số lần hiến tạng, tùy vào thể trạng. Có người chỉ qua được lần hiến thứ hai như Chrissie, Ruth; có người khỏe hơn qua được lần hiến như ba như Meb B và cũng có người may mắn hơn, được mọi người “ngưỡng mộ” khi đi đến lần hiến thứ tư như Tommy. Thậm chí, Tommy cũng mang trong mình bệnh thận - dấu hiệu cho thấy thực tế rủi ro của phương pháp nhân bản vô tính.
Không chỉ thế, các nhân vật được nhận diện cơ bản về mặt sinh học hơn là mặt xã hội. Để phục vụ công việc hiến tạng, họ được khuyên quan hệ xác thịt lành mạnh để các bộ phận như thận, lá lách khỏe hơn và tuyệt đối không được để bản thân mắc bệnh lây nhiễm.
Hailsham là một môi trường lí tưởng đối với tất cả học sinh với tình thương và lòng nhân ái của cô Madame, Luccy và nhiều giáo viên khác. Họ xây dựng ngôi trường và cho các học sinh được sáng tạo nghệ thuật để chứng minh rằng “những trẻ em sinh ra bằng phương pháp nhân bản vô tính cũng có tâm hồn”, nếu được nuôi dưỡng và giáo dục tốt thì các em vẫn phát triển và hoàn thiện nhân cách sau này. Tuy nhiên, mọi nỗ lực nhân văn ấy của Madame, Luccy đã bị khước bỏ bởi “Người ta”
Những người thực hiện chương trình hiến tạng, những người đại diện cho sự “tiến bộ y học” trên đất nước này. Họ khước từ mọi nỗ lực của trường Hailsham với luận điểm rằng “các em thực sự không giống chúng tôi. Rằng các em thấp kém hơn con người”. Việc giáo dục và xây dựng con người có văn hóa, trình độ học thuật là điều không được phép thực hiện đối với sản phẩm nhân bản. Trường Hailsham cứ như thế mà bị chính quyền phá vỡ, đập bỏ như sự đổ vỡ của lòng bao dung và nhân ái trước bóng tối của bùn lầy, của đồng ruộng mênh mông, của một xác tàu mắc cạn nơi bờ biển.
Đến hết câu chuyện, Kathy vẫn mãi cô đơn, cô đi vào bóng tối mà cô lựa chọn, bởi chỉ có nơi đó mới chôn vùi được những kí ức thăm thẳm về Tommy, Ruth và Hailsham, về một thế giới đã đối xử tàn tệ và cay độc với những người như cô. Sự biến mất của Hailsham cũng chính là sự khước từ căn tính người, chối bỏ nhân quyền trong xã hội “hậu tận thế” khi tạo ra những cá thể người nhân bản vô tính.
Nguồn: https://vannghedanang.org.vn/tinh-than-phan-dia-dang-qua-tieu-thuyet-mai-dung-xa-toi-cua-kazuo-ishiguro-12486.html